Thông tư liên tịch số 21/2013/TTLT-BGTVT-BTNMT do Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài nguyên và Môi trường liên tịch ban hành hướng dẫn chi tiết về công tác quản lý và bảo vệ môi trường trong hoạt động giao thông đường thủy nội địa.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này hướng dẫn các biện pháp quản lý và bảo vệ môi trường đối với hoạt động giao thông đường thủy nội địa. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động giao thông đường thủy nội địa tại Việt Nam.

Bảo vệ môi trường đối với các phương tiện thủy nội địa và tàu biển

Các phương tiện thủy nội địa và tàu biển khi hoạt động trên đường thủy nội địa phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định sau:

• Phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngăn ngừa ô nhiễm môi trường đối với phương tiện thủy nội địa và hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm biển của tàu biển.
• Phải trang bị thiết bị che chắn chuyên dụng, bảo đảm không để rơi vãi hàng hóa hoặc phát tán bụi gây ô nhiễm môi trường trong quá trình vận chuyển.
• Tuyệt đối không được xả, đổ các loại chất thải trực tiếp ra đường thủy nội địa.
• Phải xây dựng và duy trì Kế hoạch ứng cứu ô nhiễm dầu, ô nhiễm hóa chất; chủ phương tiện hoặc chủ tàu phải chịu trách nhiệm thực hiện ứng phó sự cố tràn dầu theo quy định pháp luật khi xảy ra sự cố.
• Đối với phương tiện chở khách: Không được để các loại hàng hóa độc hại, dễ cháy, dễ nổ chung với khu vực của hành khách.
• Đối với phương tiện chở khí hóa lỏng, vật liệu nổ công nghiệp hoặc hàng nguy hiểm: Phải bảo đảm các tiêu chuẩn về phân cấp, đóng tàu vỏ thép, an toàn phòng chống cháy nổ và phải có giấy phép vận chuyển hợp lệ.
• Đối với phương tiện thu gom, vận chuyển chất thải nguy hại: Phải thực hiện đúng các quy định pháp luật hiện hành về quản lý chất thải nguy hại.
• Khi hoạt động trong khu vực cảng, bến: Phải chịu sự kiểm tra, giám sát của Cảng vụ hoặc Ban quản lý bến; không để rò rỉ, phát tán chất thải khi xếp dỡ hàng hóa, cọ rỉ, sơn vỏ tàu, rửa sàn máy hoặc vệ sinh hầm chứa hàng độc hại; toàn bộ chất thải phát sinh phải được thu gom và chuyển giao cho tổ chức có chức năng xử lý.

Bảo vệ môi trường đối với cảng, bến thủy nội địa

Chủ đầu tư hoặc đơn vị khai thác cảng, bến thủy nội địa trong quá trình hoạt động phải đáp ứng các yêu cầu sau:

• Phải có một trong các văn bản pháp lý về môi trường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc xác nhận, bao gồm: Quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (hoặc báo cáo bổ sung); Quyết định phê duyệt đề án bảo vệ môi trường; Giấy xác nhận bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường; hoặc Văn bản thông báo chấp nhận bản cam kết bảo vệ môi trường.
• Tổ chức thu gom toàn bộ chất thải phát sinh từ hoạt động của cảng, bến và chất thải từ các phương tiện neo đậu tại cảng, bến; phối hợp với đơn vị có chức năng chuyên môn để tiếp nhận, vận chuyển và xử lý.
• Bố trí cán bộ chuyên trách thực hiện công tác bảo vệ môi trường tại cảng, bến.
• Đối với các cảng thủy nội địa, chủ cảng phải xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
• Đối với cảng, bến kinh doanh xăng dầu, khí hóa lỏng: Phải xây dựng phương án phòng chống và ứng phó sự cố từ nguồn trên bờ và từ các phương tiện đậu đỗ, làm hàng tại cảng; các phương tiện, thiết bị thu gom chất thải nguy hại phải tuân thủ quy định về quản lý chất thải nguy hại.

Bảo vệ môi trường đối với cơ sở đóng mới, hoán cải và sửa chữa phương tiện

Các cơ sở thực hiện hoạt động đóng mới, hoán cải, sửa chữa và phục hồi phương tiện thủy nội địa phải tuân thủ các quy định:

• Thực hiện đầy đủ các yêu cầu về hồ sơ, văn bản pháp lý bảo vệ môi trường tương tự như quy định đối với cảng, bến thủy nội địa.
• Chịu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của cơ quan đăng kiểm về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn kỹ thuật và các trang thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm môi trường của phương tiện trong suốt quá trình thi công, chế tạo, lắp đặt.
• Thu gom và xử lý triệt để các loại chất thải phát sinh từ quá trình sản xuất, sửa chữa đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trước khi thải ra môi trường, hoặc phối hợp với đơn vị có chức năng để xử lý.
• Bảo đảm tiếng ồn và độ rung trong quá trình hoạt động nằm trong giới hạn cho phép của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
• Bố trí cán bộ chuyên trách thực hiện công tác bảo vệ môi trường tại cơ sở.

Bảo vệ môi trường trong quy hoạch và xây dựng kết cấu hạ tầng

Công tác bảo vệ môi trường đối với kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa được quy định cụ thể:

• Trong công tác quy hoạch: Tổ chức thực hiện quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa phải lập báo cáo đánh giá môi trường chiến lược theo quy định của pháp luật.
• Trong xây dựng, cải tạo, nâng cấp: Chủ dự án phải lập Báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc Bản cam kết bảo vệ môi trường trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Trong giai đoạn thi công và vận hành, chủ dự án hoặc đơn vị quản lý phải thực hiện đúng các nội dung đã cam kết và tổ chức thu gom, xử lý chất thải phát sinh theo quy định.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước

Thông tư liên tịch phân định rõ trách nhiệm của các Bộ và địa phương trong công tác quản lý:

• Bộ Giao thông vận tải: Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo, tổ chức thực hiện thông tư; kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường; xây dựng kế hoạch bảo vệ môi trường ngành; tổ chức tập huấn, phổ biến pháp luật cho cán bộ quản lý; nghiên cứu thí điểm và nhân rộng các mô hình bảo vệ môi trường, xử lý ô nhiễm.
• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Chủ trì xây dựng, ban hành hoặc trình ban hành các cơ chế, chính sách, văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường đường thủy; chủ trì rà soát, xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; thanh tra, kiểm tra công tác bảo vệ môi trường tại các cơ sở; tổng hợp kế hoạch và dự kiến kinh phí sự nghiệp môi trường liên quan.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Chỉ đạo Sở Giao thông vận tải phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu công tác quản lý, kiểm tra, tuyên truyền và xử lý ô nhiễm tại địa phương. Sở Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn, tổng hợp danh mục cơ sở cần hỗ trợ kinh phí từ nguồn sự nghiệp môi trường và tiến hành thanh tra, giám sát định kỳ hàng năm.

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan

Các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giao thông đường thủy nội địa có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các quy định về bảo vệ môi trường; chủ động phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục các hậu quả môi trường do cơ sở của mình gây ra; tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường; chấp hành nghiêm túc hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Hiệu lực thi hành

Thông tư liên tịch 21/2013/TTLT-BGTVT-BTNMT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 11 năm 2013. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc, các tổ chức, cá nhân cần phản ánh kịp thời về Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài nguyên và Môi trường để xem xét, sửa đổi, bổ sung.