Thông tư số 18/2004/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn thực hiện Quyết định số 245/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ghi nợ lệ phí trước bạ nhà ở, đất ở đối với hộ gia đình, cá nhân ở các xã thuộc chương trình 135 và hộ gia đình, cá nhân đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Đây là chính sách nhân văn nhằm hỗ trợ giảm bớt gánh nặng tài chính, tạo điều kiện cho người dân tại các vùng đặc biệt khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số nhanh chóng hợp pháp hóa quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất.

- Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư quy định chi tiết các đối tượng được phép ghi nợ lệ phí trước bạ khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở bao gồm:

• Hộ gia đình, cá nhân cư trú tại các xã đặc biệt khó khăn thuộc Chương trình phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (thường gọi là Chương trình 135) theo danh sách do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
• Hộ gia đình, cá nhân là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, bao gồm các tỉnh: Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.

- Điều kiện và nguyên tắc ghi nợ lệ phí trước bạ

• Chỉ áp dụng ghi nợ lệ phí trước bạ đối với nhà ở, đất ở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất lần đầu.
• Trường hợp hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng được ghi nợ nhưng tự nguyện nộp lệ phí trước bạ thì không thực hiện ghi nợ mà tiến hành nộp thuế theo quy định hành chính thông thường.
• Mức lệ phí trước bạ ghi nợ được xác định dựa trên giá đất, giá tính lệ phí trước bạ nhà do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm xác định nghĩa vụ lệ phí trước bạ.

- Hồ sơ và thủ tục đề nghị ghi nợ

Để được ghi nợ lệ phí trước bạ, người nộp thuế thuộc đối tượng ưu đãi phải chuẩn bị và nộp hồ sơ cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý, bao gồm:

• Tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất theo mẫu quy định của Bộ Tài chính.
• Đơn đề nghị ghi nợ lệ phí trước bạ nhà ở, đất ở, trong đó phải có xác nhận của Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất về việc hộ gia đình, cá nhân đó thuộc đúng đối tượng được ghi nợ theo quy định của pháp luật.
• Các giấy tờ hợp pháp khác chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở theo quy định của pháp luật về đất đai và nhà ở.

- Quy trình giải quyết ghi nợ của cơ quan nhà nước

• Cơ quan thuế có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ và đối chiếu đối tượng được ghi nợ lệ phí trước bạ theo đúng quy định tại Thông tư này.
• Nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, cơ quan thuế thực hiện ghi vào tờ khai lệ phí trước bạ dòng chữ "Nợ lệ phí trước bạ" và chuyển hồ sơ cho cơ quan địa chính để làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.
• Cơ quan cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở có trách nhiệm ghi rõ nội dung "Nợ lệ phí trước bạ" vào Giấy chứng nhận cấp cho hộ gia đình, cá nhân.

- Thanh toán nợ lệ phí trước bạ

• Hộ gia đình, cá nhân đã được ghi nợ lệ phí trước bạ phải có trách nhiệm nộp đủ số tiền lệ phí trước bạ còn nợ vào ngân sách nhà nước trước khi thực hiện các giao dịch như chuyển nhượng, chuyển đổi, tặng cho, thế chấp, bảo lãnh bằng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở (trừ trường hợp thừa kế theo quy định của pháp luật).
• Khi thực hiện thanh toán nợ, người nộp thuế đến cơ quan thuế nơi kê khai nợ để nhận thông báo nộp tiền và thực hiện nộp tiền vào Kho bạc Nhà nước. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính, cơ quan thẩm quyền sẽ thực hiện thủ tục xóa nợ trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.

- Hiệu lực thi hành

Thông tư 18/2004/TT-BTC có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Các quy định trước đây trái với hướng dẫn tại Thông tư này đều bãi bỏ. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan cần kịp thời phản ánh về Bộ Tài chính để xem xét, hướng dẫn giải quyết cụ thể.