Thông tư 13-LĐ/TT được ban hành ngày 04 tháng 09 năm 1986 bởi Bộ Lao động, hướng dẫn thi hành chế độ phụ cấp đối với thợ đặc biệt giỏi trong các doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sản xuất kinh doanh, nhằm khuyến khích nâng cao tay nghề, phát huy sáng kiến và truyền nghề cho thế hệ trẻ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với công nhân, nhân viên kỹ thuật trực tiếp sản xuất thuộc các ngành nghề trong các xí nghiệp, công trường, lâm trường, nông trường, các tổ chức sản xuất kinh doanh thuộc khu vực nhà nước có trình độ tay nghề cực kỳ xuất sắc, đạt danh hiệu thợ đặc biệt giỏi.

Tiêu chuẩn và điều kiện xét chọn thợ đặc biệt giỏi

Để được xét hưởng chế độ phụ cấp thợ đặc biệt giỏi, người lao động phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe sau:

• Phải là những người thợ có trình độ kỹ thuật điêu luyện, đạt đến đỉnh cao của nghề nghiệp, thường là những người đã đạt bậc thợ cao nhất trong thang lương quy định cho ngành nghề đó.
• Có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội rõ rệt, đóng góp lớn vào việc giải quyết các khâu kỹ thuật phức tạp của đơn vị.
• Có tinh thần trách nhiệm cao, bảo đảm an toàn lao động, tiết kiệm nguyên nhiên vật liệu và đạt năng suất lao động vượt trội so với mức bình quân chung.
• Tích cực tham gia đào tạo, bồi dưỡng, truyền nghề cho công nhân trẻ, giúp đỡ đồng nghiệp nâng cao tay nghề và xây dựng tập thể lao động vững mạnh.

Mức phụ cấp và phương thức chi trả

Chế độ phụ cấp được thiết kế nhằm tôn vinh và bù đắp xứng đáng cho hao phí lao động trí tuệ của những người thợ đầu đàn:

• Mức phụ cấp được tính bằng tỷ lệ phần trăm so với lương cấp bậc hiện hưởng hoặc quy định theo các mức cụ thể tùy thuộc vào mức độ đóng góp và uy tín nghề nghiệp của người thợ.
• Phụ cấp thợ đặc biệt giỏi được trả cùng kỳ lương hàng tháng và được tính vào giá thành sản phẩm hoặc phí lưu thông của đơn vị.
• Khoản phụ cấp này được dùng để tính các chế độ bảo hiểm xã hội như trợ cấp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và lương hưu theo quy định của pháp luật lao động thời kỳ đó.

Thủ tục và thẩm quyền xét duyệt

Quy trình xét duyệt được thực hiện chặt chẽ từ cơ sở lên trung ương nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác:

• Hội đồng thi thợ giỏi hoặc Hội đồng kỹ thuật của xí nghiệp tiến hành đánh giá, sát hạch và lập hồ sơ đề nghị lên Giám đốc xí nghiệp.
• Giám đốc xí nghiệp thống nhất với Ban chấp hành Công đoàn cơ sở để làm văn bản đề nghị lên Bộ chủ quản (đối với xí nghiệp trung ương) hoặc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (đối với xí nghiệp địa phương).
• Bộ chủ quản hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ra quyết định công nhận và cấp giấy chứng nhận kèm theo mức phụ cấp cụ thể sau khi có sự thỏa thuận bằng văn bản của Bộ Lao động.

Quản lý, kiểm tra và thu hồi chế độ phụ cấp

Việc quản lý danh hiệu và phụ cấp được thực hiện thường xuyên:

• Hàng năm, các đơn vị phải tiến hành rà soát, đánh giá lại năng lực và đóng góp của những người đang hưởng phụ cấp thợ đặc biệt giỏi.
• Trường hợp người thợ không còn giữ vững được uy tín nghề nghiệp, để xảy ra tai nạn lao động nghiêm trọng do lỗi chủ quan, vi phạm kỷ luật lao động hoặc không còn tích cực truyền nghề thì đơn vị có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền quyết định đình chỉ hoặc thu hồi chế độ phụ cấp.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 13-LĐ/TT-1986 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Các quy định trước đây trái với Thông tư này đều bãi bỏ. Trong quá trình thực hiện, các Bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Bộ Lao động để giải quyết các vướng mắc phát sinh nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người lao động.