Thông tư 06/2000/TT-BTM do Bộ Thương mại ban hành quy định về việc quản lý chất lượng dầu nhờn động cơ trong hoạt động kinh doanh tại thị trường Việt Nam, nhằm đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Thông tư này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước (sau đây gọi chung là thương nhân) thực hiện các hoạt động kinh doanh dầu nhờn động cơ tại Việt Nam, bao gồm các khâu: nhập khẩu, pha chế, đóng gói, bán buôn và bán lẻ. Các loại dầu nhờn thuộc phạm vi điều chỉnh là dầu dùng cho động cơ pít-tông, bao gồm động cơ đốt trong 4 kỳ và 2 kỳ sử dụng nhiên liệu xăng, đi-ê-zen (DO) hoặc khí tự nhiên. Quy định này không áp dụng đối với dầu bôi trơn dùng cho động cơ máy bay.

Quy định về ghi nhãn hàng hóa đối với dầu nhờn động cơ

Tất cả các sản phẩm dầu nhờn động cơ lưu thông trên thị trường Việt Nam bắt buộc phải thực hiện ghi nhãn hàng hóa theo đúng quy định tại Quyết định số 178/1999/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quy chế Ghi nhãn hàng hoá lưu thông trong nước và hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu, cùng các văn bản hướng dẫn liên quan bao gồm Thông tư số 34/1999/TT-BTM và Công văn số 486/BTM-QLCL của Bộ Thương mại.

Tiêu chuẩn phân cấp độ nhớt, mức chất lượng và phương pháp kiểm nghiệm

Thông tư quy định cụ thể về hệ thống phân loại và các chỉ tiêu chất lượng tối thiểu đối với dầu nhờn động cơ được phép tiêu thụ tại Việt Nam:

• Phân cấp độ nhớt và chất lượng: Cấp độ nhớt ghi trên nhãn hàng hóa phải áp dụng theo hệ thống phân cấp của Hiệp hội kỹ sư ô tô Hoa Kỳ (SAE). Mức chất lượng ghi trên nhãn được áp dụng theo hệ thống phân cấp của Viện nghiên cứu dầu mỏ Hoa Kỳ (API).
• Mức chất lượng tối thiểu: Dầu nhờn động cơ tiêu thụ tại Việt Nam phải đạt mức chất lượng tối thiểu tương ứng với cấp SC/CB.
• Các chỉ tiêu kỹ thuật giới hạn và phương pháp kiểm nghiệm:
  • Độ nhớt động học ở 100 độ C (cSt): Phải phù hợp với bảng phân loại cấp độ nhớt SAE, kiểm nghiệm theo phương pháp ASTM-D445.
  • Chỉ số độ nhớt: Không được nhỏ hơn 95, kiểm nghiệm theo phương pháp ASTM-D2270.
  • Trị số kiềm tổng (TBN): Không được nhỏ hơn 24 mg KOH/g, kiểm nghiệm theo phương pháp ASTM-D2896.
  • Nhiệt độ chớp cháy cốc hở: Không được nhỏ hơn 180 độ C, kiểm nghiệm theo phương pháp ASTM-D92.
  • Độ tạo bọt ở 93,5 độ C: Không nhỏ hơn 50/0 ml, kiểm nghiệm theo phương pháp ASTM-D892.
  • Tổng hàm lượng các kim loại Ca, Mg, Zn: Không nhỏ hơn 0,07% khối lượng, kiểm nghiệm theo phương pháp ASTM-D4628.
  • Hàm lượng nước: Không nhỏ hơn 0,05% thể tích, kiểm nghiệm theo phương pháp ASTM-D95.
• Mức chất lượng thực tế: Thương nhân chỉ được phép kinh doanh các loại dầu nhờn động cơ có mức chất lượng thực tế bằng hoặc cao hơn mức giới hạn tối thiểu nêu trên.

Quản lý hoạt động nhập khẩu dầu nhờn động cơ

Thương nhân khi tiến hành nhập khẩu dầu nhờn động cơ để tiêu thụ tại Việt Nam phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về ghi nhãn hàng hóa và các tiêu chuẩn chất lượng tối thiểu. Mức chất lượng thực tế, các thông số kỹ thuật công bố trên nhãn, hợp đồng mua bán và các quy định pháp lý liên quan là căn cứ pháp lý để các cơ quan chức năng thực hiện giám định hàng hóa, thanh tra chất lượng và kiểm soát thị trường.

Quản lý hoạt động pha chế và nhập khẩu nguyên liệu pha chế

Hoạt động pha chế dầu nhờn động cơ từ dầu gốc và phụ gia được kiểm soát chặt chẽ thông qua các điều kiện sau:

• Điều kiện năng lực: Chỉ những thương nhân có cơ sở sản xuất, pha chế đáp ứng đầy đủ các điều kiện về năng lực kỹ thuật, công nghệ và được cấp giấy chứng nhận mới được phép thực hiện hoạt động pha chế.
• Thẩm định và cấp chứng nhận: Bộ Thương mại phối hợp với Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường tiến hành thẩm định toàn diện về năng lực kỹ thuật, công nghệ pha chế, bảo vệ môi trường, an toàn phòng chống cháy nổ và chứng chỉ chuyên môn của cơ sở. Giấy chứng nhận được cấp sẽ ghi rõ công suất pha chế, chủng loại sản phẩm và mức chất lượng đạt được. Thương nhân chỉ được pha chế đúng chủng loại và mức chất lượng đã được cấp phép.
• Quản lý nguyên liệu (dầu gốc và phụ gia): Chỉ thương nhân đã được cấp giấy chứng nhận pha chế mới có quyền nhập khẩu dầu gốc và phụ gia. Số lượng nhập khẩu không được vượt quá công suất pha chế đã chứng nhận. Đặc biệt, thương nhân tuyệt đối không được bán dầu gốc và phụ gia ra thị trường nội địa. Giấy chứng nhận pha chế là chứng từ pháp lý bắt buộc để làm thủ tục thông quan tại cơ quan Hải quan.
• Kiểm tra chất lượng trước khi lưu thông: Thương nhân có trách nhiệm tự kiểm tra chất lượng sản phẩm sau khi pha chế trước khi đưa ra thị trường, đảm bảo chất lượng thực tế phù hợp với thông tin công bố trên nhãn hàng hóa.

Điều khoản thi hành và hiệu lực pháp lý

Thông tư này có hiệu lực thi hành sau 30 ngày kể từ ngày ban hành và thay thế hoàn toàn Thông tư liên tịch số 565/KCM-TM ngày 15/5/1997 giữa Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường và Bộ Thương mại. Thương nhân có hành vi vi phạm các quy định tại Thông tư này sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại và bị thu hồi giấy chứng nhận quyền pha chế dầu nhờn động cơ.

Hệ thống phân loại đính kèm tại các phụ lục

• Phân loại cấp độ nhớt theo SAE (Phụ lục 1): Quy định giới hạn độ nhớt động học ở 100 độ C đối với các cấp độ nhớt từ loãng đến đặc phục vụ cho các điều kiện vận hành khác nhau bao gồm: 0W, 5W, 10W, 15W, 20W, 25W, 20, 30, 40, 50, 60.
• Phân loại mức chất lượng theo API (Phụ lục 2):
  • Dầu dùng cho động cơ xăng: Được ký hiệu bằng chữ S đầu tiên, đi kèm các chữ cái phân cấp tăng dần như SA, SB, SC, SD, SE, SF, SG...
  • Dầu dùng cho động cơ đi-ê-zen: Được ký hiệu bằng chữ C đầu tiên, đi kèm các chữ cái phân cấp tăng dần như CA, CB, CC, CD, CE...
  • Dầu đa năng (dùng cho cả động cơ xăng và đi-ê-zen): Được ký hiệu kết hợp cả hai loại, ví dụ như SA/CB hoặc SG/CD.