Quyết định số 92-VHTT/QĐ được ban hành năm 1980 bởi Bộ trưởng Bộ Văn hóa (do Thứ trưởng Mai Vy ký thay) về việc xếp hạng 17 di tích lịch sử và văn hóa tiêu biểu trên cả nước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm ghi nhận, bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản kiến trúc, lịch sử, danh lam thắng cảnh và các địa điểm ghi dấu sự kiện cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của Quyết định

Quyết định này áp dụng trực tiếp đối với các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa thông tin, chính quyền địa phương các cấp tại các tỉnh, thành phố có di tích được xếp hạng, cùng các tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm bảo vệ, tôn tạo và quản lý các di sản văn hóa quốc gia.

Danh sách 17 di tích lịch sử và văn hóa được xếp hạng cấp quốc gia

Theo quyết định, 17 di tích thuộc các địa phương được chính thức công nhận và đưa vào danh mục bảo vệ bao gồm:

• Thành phố Hà Nội (06 di tích):
  • Đình So (xã Cộng Hòa, huyện Hoài Đức): Di tích kiến trúc nghệ thuật đặc sắc từ thế kỷ 17.
  • Đình Bà Tía (thôn Vĩnh Ninh, xã Vĩnh Quỳnh, huyện Thanh Trì): Nơi thờ phụng bà Tía, một nữ tướng anh hùng dưới thời Hai Bà Trưng.
  • Đền Hai Bà và khu vực thành cổ Mê Linh (thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh): Quần thể di tích lịch sử gắn liền với cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.
  • Y Miếu (số 9, đường 224, khu phố Đống Đa): Nơi thờ hai vị danh y tiêu biểu của nền y học cổ truyền Việt Nam là Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông.
  • Đền Ngọc Sơn và khu vực hồ Hoàn Kiếm: Quần thể di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh nổi tiếng của thủ đô.
  • Ngôi nhà bà Hai Vẽ (thôn Phú Gia, xã Phú Thượng, huyện Từ Liêm): Cơ sở hoạt động cách mạng bí mật từ năm 1941 đến năm 1945 của các đồng chí Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Tỉnh Vĩnh Phú (01 di tích):
  • Chùa Xuân Lũng (xóm Chùa, xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao): Ngôi chùa cổ kính còn lưu giữ bệ đá hoa sen - một tác phẩm điêu khắc đá tinh xảo từ thời nhà Trần (thế kỷ 14).
• Tỉnh Hải Hưng (01 di tích):
  • Đình Nhân Lý (xã Thanh Lâm, huyện Nam Sách): Công trình kiến trúc nghệ thuật và điêu khắc gỗ độc đáo có niên đại từ thế kỷ 16 - 17.
• Tỉnh Nghệ Tĩnh (01 di tích):
  • Đình Hoàng Sơn (xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn): Di tích kiến trúc nghệ thuật cổ kính được xây dựng dưới thời nhà Lê (thế kỷ 18).
• Tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (04 di tích):
  • Khu di tích Ngũ Hành Sơn (xã Hoà Hải, huyện Hoà Vang): Danh lam thắng cảnh nổi tiếng với hệ thống hang động và núi đá tự nhiên.
  • Tháp chàm Dương Long (xã Vân Tường - Bình Hoà, huyện Tây Sơn): Cụm ba tháp Chăm lớn nhỏ, di tích kiến trúc nghệ thuật đặc sắc từ thế kỷ 11.
  • Tháp Đôi (phường Đống Đa, thị xã Quy Nhơn): Cụm hai tháp cổ, di tích kiến trúc nghệ thuật Chăm Pa thế kỷ 13.
  • Khu di tích về cuộc khởi nghĩa Ba Tơ (huyện Ba Tơ): Hệ thống di tích lịch sử cách mạng gồm 09 địa điểm tiêu biểu: đồn Ba Tơ, sân vận động, hang Mọt Rệp, núi Cao Muôn, bờ đá chiến đấu, hang Én, khúc co sông Ba Tơ, giếng nước và nền nhà Kiểm Lý.
• Tỉnh Sông Bé (01 di tích):
  • Nhà tù Phú Lợi (căng Phú Lợi, xã Phú Hoà, thị xã Thủ Dầu Một): Nơi ghi dấu tội ác đầu độc ngày 1 tháng 12 năm 1958 của chính quyền Mỹ - Diệm, sát hại hàng ngàn chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước tại miền Nam.
• Tỉnh Đắc Lắc (01 di tích):
  • Nhà tù Buôn Ma Thuột (phường Tự An, thị xã Buôn Ma Thuột): Nơi giam giữ, tra tấn và ghi lại tội ác của thực dân Pháp và phát xít Nhật đối với các chiến sĩ cách mạng trong giai đoạn 1937 - 1945.
• Tỉnh An Giang (02 di tích):
  • Khu di tích núi Sam (xã Vĩnh Tế, thị xã Châu Đốc): Thắng cảnh tự nhiên nổi tiếng hội tụ nhiều công trình kiến trúc tâm linh như chùa Tây An, lăng Thoại Ngọc Hầu.
  • Khu di tích căm thù tại xã Ba Chúc (huyện Tri Tôn): Gồm núi Tượng, chùa Tam Bửu, chùa Phi Lại, miếu An Định, nhà mồ... Nơi lưu giữ chứng tích về vụ thảm sát tàn bạo hàng ngàn người dân vô tội của tập đoàn Pôn Pốt - Iêng Xary từ ngày 18 đến ngày 30 tháng 4 năm 1978.

Quy định về trách nhiệm thi hành và bảo vệ di tích

Để đảm bảo các di tích được bảo vệ nghiêm ngặt theo đúng quy định của pháp luật về bảo tồn di sản, Quyết định giao trách nhiệm tổ chức thực hiện cho các cá nhân và cơ quan sau:

• Chánh Văn phòng Bộ Văn hoá và Thông tin.
• Vụ trưởng Vụ Bảo tồn Bảo tàng.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có di tích được xếp hạng trong danh sách.
• Giám đốc các Sở Văn hóa, Trưởng các Ty Văn hóa tại các địa phương liên quan.

Hiệu lực thi hành

Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Các cơ quan, đơn vị và địa phương có tên tại Điều 2 chịu trách nhiệm triển khai ngay các biện pháp khoanh vùng bảo vệ, quản lý và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của các di tích đã được xếp hạng.