Nghị định 96-CP được ban hành năm 1978 bởi Hội đồng Chính phủ nhằm quy định chi tiết về tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của ngành văn hóa và thông tin trên phạm vi cả nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với Bộ Văn hóa và Thông tin, các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ từ trung ương đến địa phương (bao gồm các Sở, Ty, Ban văn hóa và thông tin các cấp), cùng các cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Hội đồng Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc thực hiện và phối hợp quản lý nhà nước về hoạt động văn hóa và thông tin.

Vị trí, chức năng và mục tiêu hoạt động của Bộ Văn hóa và Thông tin

Bộ Văn hóa và Thông tin là cơ quan của Hội đồng Chính phủ, thực hiện chức năng thống nhất quản lý nhà nước đối với toàn bộ công tác văn hóa và thông tin trong cả nước. Hoạt động của Bộ tuân thủ đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước nhằm đạt được các mục tiêu cốt lõi sau:

• Phát triển ngành văn hóa và thông tin một cách toàn diện, mạnh mẽ và vững chắc.
• Góp phần xây dựng nền văn hóa mới và con người mới xã hội chủ nghĩa.
• Tuyên truyền sâu rộng chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối, chính sách của Đảng; kịp thời hướng dẫn dư luận xã hội về các sự kiện quan trọng trong và ngoài nước.
• Đấu tranh chống lại các tư tưởng và văn hóa phản động, lạc hậu của các giai cấp bóc lột.
• Nâng cao thị hiếu thẩm mỹ, phổ biến kiến thức khoa học, kỹ thuật và bồi dưỡng tri thức mọi mặt cho nhân dân, tổ chức tốt đời sống văn hóa trong quần chúng nhân dân để từng bước xây dựng xã hội có văn hóa cao.

Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của Bộ Văn hóa và Thông tin

Để thực hiện tốt vai trò quản lý nhà nước theo nguyên tắc kết hợp quản lý ngành và quản lý địa phương, Bộ có các nhiệm vụ trọng tâm:

• Quy hoạch và kế hoạch: Nghiên cứu phương hướng xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hóa, thông tin (bao gồm văn hóa quần chúng, thư viện, bảo tồn, bảo tàng, triển lãm, biểu diễn nghệ thuật, điện ảnh, xuất bản, mỹ thuật, nếp sống mới, thông tin cổ động...). Xây dựng quy hoạch, dự báo phát triển; hướng dẫn địa phương lập chỉ tiêu kế hoạch dài hạn và hàng năm để tổng hợp trình Chính phủ phê duyệt, đồng thời đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện.
• Nghiên cứu và bảo tồn di sản: Sưu tầm, nghiên cứu vốn văn hóa nghệ thuật cổ truyền và các thành tựu mới của các bộ môn nghệ thuật trong và ngoài nước (âm nhạc, múa, sân khấu, mỹ thuật, điện ảnh...); giữ gìn, phát huy tinh hoa văn hóa dân tộc kết hợp tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới; đẩy mạnh lý luận, phê bình và ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sáng tác, giảng dạy, biểu diễn.
• Xây dựng thể chế: Soạn thảo và trình Chính phủ ban hành các luật lệ, chính sách, chế độ bảo đảm hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thông tin đi đúng định hướng của Đảng và Nhà nước; bảo đảm quyền làm chủ tập thể về văn hóa của nhân dân, động viên nhân dân tham gia sáng tạo và hoạt động văn hóa.
• Chỉ đạo sáng tác và phân phối sản phẩm: Tổ chức, định hướng sáng tác nghệ thuật; sản xuất và phân phối các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật (phim ảnh, phim đèn chiếu, sách, tranh, tượng, bản nhạc, đĩa hát...); phát động phong tào quần chúng tham gia hoạt động văn hóa, thông tin rộng khắp nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức của nhân dân.
• Đào tạo nguồn nhân lực: Quy hoạch, tổ chức đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nhân viên trong ngành cũng như lực lượng văn nghệ sĩ mới.
• Quản lý nội bộ: Quản lý toàn diện các đơn vị trực thuộc về mặt tổ chức, cán bộ, biên chế, tài sản và tài chính theo quy định chung của Nhà nước.

Trách nhiệm và thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Thông tin

• Bộ trưởng chịu trách nhiệm trước Quốc hội và Hội đồng Chính phủ về toàn bộ hoạt động của Bộ. Các Thứ trưởng giúp việc và được ủy nhiệm chỉ đạo từng mảng công tác cụ thể.
• Bộ trưởng có quyền ban hành các chỉ thị, thông tư hướng dẫn, kiểm tra các ngành, các cấp thực hiện công tác văn hóa và thông tin.
• Có quyền sửa đổi hoặc bãi bỏ các quyết định không phù hợp của các Sở, Ty Văn hóa và Thông tin địa phương.
• Có quyền đề nghị sửa đổi hoặc bãi bỏ các quyết định không thích đáng liên quan đến công tác văn hóa, thông tin do các Bộ, cơ quan ngang Bộ hoặc Ủy ban nhân dân các địa phương ban hành.

Cơ cấu tổ chức bộ máy của Bộ Văn hóa và Thông tin

Bộ máy của Bộ được thiết lập chặt chẽ, phân định rõ ràng theo các khối chức năng:

• Các vụ tổng hợp và nghiệp vụ: Văn phòng Bộ, Vụ Tổ chức và Cán bộ, Vụ Kế hoạch và Vật tư, Vụ Tài vụ - Kế toán - Thống kê, Vụ Đào tạo, Vụ Đối ngoại, Vụ Nghệ thuật Sân khấu, Vụ Âm nhạc và Múa, Vụ Bảo tồn, Bảo tàng, Vụ Mỹ thuật, Ban Thanh tra.
• Các cục quản lý sự nghiệp: Cục Văn hóa quần chúng (quản lý Nhà văn hóa Trung ương, Nhà văn hóa quần chúng TP. Hồ Chí Minh); Cục Thông tin và Cổ động (quản lý Xưởng tranh cổ động, Xưởng phim đèn chiếu...); Cục Xuất bản và Báo chí; Cục Xây dựng cơ bản (quản lý các công ty xây dựng, xưởng thiết kế, phục chế...); Cục Điện ảnh (quản lý các xưởng phim, nhà máy in tráng phim, công ty phát hành phim, vật liệu điện ảnh, viện tư liệu phim...).
• Các đơn vị sự nghiệp trực thuộc: Các Viện nghiên cứu chuyên ngành (âm nhạc, sân khấu, mỹ thuật, lý luận và lịch sử nghệ thuật); các Bảo tàng (Cách mạng, Lịch sử, Mỹ thuật, Việt Bắc); Thư viện Quốc gia; Khu triển lãm Trung ương; các nhà hát, đoàn nghệ thuật và các trường cao đẳng, trung học văn hóa, nghệ thuật.
• Các đơn vị sản xuất, kinh doanh: Liên hiệp các xí nghiệp in (nhà máy in, xưởng cơ khí in, xưởng vật liệu in...); Tổng công ty Phát hành sách và Nhập khẩu sách báo; Công ty Sản xuất vật phẩm văn hóa nghệ thuật (sản xuất đĩa hát, nhạc cụ, mỹ thuật sân khấu...); các Nhà xuất bản (Văn hóa, Văn học, Ngoại văn).

Hệ thống tổ chức văn hóa và thông tin tại địa phương

Hệ thống cơ quan quản lý văn hóa và thông tin ở địa phương được phân cấp cụ thể như sau:

• Cấp tỉnh: Ty Văn hóa và Thông tin.
• Cấp thành phố trực thuộc Trung ương: Sở Văn hóa và Thông tin.
• Cấp huyện (và đơn vị tương đương): Ban Văn hóa và Thông tin.
• Cấp xã: Ban Văn hóa và Thông tin.

Bộ Văn hóa và Thông tin có trách nhiệm nghiên cứu, trình Chính phủ ban hành các quy định chi tiết về nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức cụ thể cho các cơ quan văn hóa thông tin cấp địa phương này.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 96-CP có hiệu lực kể từ ngày ban hành và thay thế cho toàn bộ các văn bản trước đây của Hội đồng Chính phủ quy định về tổ chức bộ máy của ngành văn hóa và thông tin. Các chức danh chịu trách nhiệm thi hành và hướng dẫn thi hành Nghị định này bao gồm: Bộ trưởng Phủ Thủ tướng, Bộ trưởng phụ trách văn hóa và giáo dục tại Phủ Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Thông tin, Thủ trưởng các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Hội đồng Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.