Quyết định 89/NH-QĐ năm 1990 do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành ngày 15/10/1990 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/1990), quy định về Chế độ thu chi tài chính của Ngân hàng Nhà nước. Văn bản này xác lập cơ chế tự chủ tài chính theo nguyên tắc hạch toán kinh tế, chuẩn hóa các nguồn thu nhập và danh mục chi phí nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính trong toàn hệ thống Ngân hàng Nhà nước.

1. Nguyên tắc tổ chức tài chính và niên độ kế toán

• Nguyên tắc hạch toán kinh tế: Ngân hàng Nhà nước hoạt động trên nguyên tắc hạch toán kinh tế độc lập, lấy các khoản thu nhập từ hoạt động nghiệp vụ để tự trang trải toàn bộ chi phí hoạt động và thực hiện trích lập các quỹ theo đúng quy định của Nhà nước.
• Phân cấp hạch toán: Ngân hàng Nhà nước Trung ương giữ vai trò là đơn vị hạch toán kinh tế độc lập; trong khi đó, các chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tại tỉnh, thành phố, đặc khu là các đơn vị hạch toán phụ thuộc.
• Năm tài chính: Niên độ kế toán - tài chính bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết thúc vào ngày 31 tháng 12 hàng năm.

2. Quy định về các khoản thu nhập và nghĩa vụ thu

Thu nhập của Ngân hàng Nhà nước phát sinh từ các hoạt động nghiệp vụ tiền tệ, tín dụng và dịch vụ, bao gồm:

• Thu lãi cho vay;
• Thu lệ phí, hoa hồng từ việc cung ứng các dịch vụ ngân hàng;
• Các khoản thu khác hợp pháp phát sinh trong quá trình hoạt động.

Các chi nhánh Ngân hàng Nhà nước và cơ quan Ngân hàng Nhà nước Trung ương có trách nhiệm thực hiện thu đúng chế độ, thu đủ và thu kịp thời, triệt để không để xảy ra thất thu; đồng thời phải hạch toán đầy đủ, chính xác mọi khoản thu vào hệ thống tài khoản kế toán theo quy định hiện hành.

3. Danh mục chi phí hoạt động của Ngân hàng Nhà nước

Chi phí hoạt động của Ngân hàng Nhà nước được phân định rõ thành hai nhóm chính:

• Chi nghiệp vụ kinh doanh: Bao gồm chi trả lãi tiền gửi; trả lệ phí và hoa hồng đối với các nghiệp vụ ủy nhiệm; cùng các khoản chi khác phục vụ trực tiếp cho nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng.
• Chi phí quản lý: Bao gồm các khoản chi đảm bảo bộ máy vận hành như:
  • Lương và các khoản phụ cấp lương của cán bộ, nhân viên;
  • Bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn, chi y tế và các khoản chi công tác xã hội khác;
  • Khấu hao tài sản cố định; chi bảo dưỡng và sửa chữa tài sản cố định;
  • Mua sắm công cụ lao động nhỏ;
  • Chi xây dựng nhỏ (xây dựng các công trình phụ trợ không thuộc vốn xây dựng cơ bản như cổng, sân, tường rào, trạm trực bảo vệ, nhà tạm từ cấp 4 trở xuống phục vụ nhu cầu cấp bách về nơi ở và làm việc);
  • Giấy tờ in, vật liệu văn phòng phẩm; bảo hộ lao động và trang phục giao dịch;
  • Cước phí bưu điện, thông tin liên lạc, tác phí;
  • Chi phí vận chuyển, bốc xếp tiền, tài sản, xăng dầu vận tải;
  • Chi bảo vệ kho tàng; công tác nghiên cứu khoa học, mua và xuất bản tài liệu, đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ;
  • Chi tuyên truyền, quảng cáo; chi điện, nước, vệ sinh, khánh tiết, hội nghị, tiếp khách và các chi phí quản lý hành chính khác.

4. Nguyên tắc quản lý, kiểm soát chi và các giới hạn tài chính

• Đối với chi nghiệp vụ kinh doanh: Các đơn vị ngân hàng được phép chủ động thực hiện theo đúng nhu cầu thực tế phát sinh trong hoạt động.
• Đối với chi phí quản lý: Chỉ được thực hiện chi tiêu trong phạm vi dự toán chi phí đã được Ngân hàng Nhà nước Trung ương phê duyệt. Trong tổng dự toán cả năm, các ngân hàng được quyền điều hòa dự toán giữa các khoản chi, ngoại trừ hai khoản: chi mua sắm công cụ lao động nhỏ và chi xây dựng nhỏ. Hai khoản chi này bắt buộc phải thực hiện trong giới hạn dự toán được duyệt, tuyệt đối không được lấy dự toán của các khoản chi khác để điều hòa sang.
• Quy định cấm: Nghiêm cấm các ngân hàng hạch toán vào chi phí hoạt động hoặc trích từ các nguồn thu nhập để mua sắm tài sản cố định, cũng như xây dựng các công trình thuộc nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản.

5. Hiệu lực và trách nhiệm thi hành

Quyết định 89/NH-QĐ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/10/1990. Mọi quy định trước đây trái với chế độ này đều bị bãi bỏ. Chánh Văn phòng, Vụ trưởng Vụ Kế toán và Tổng kiểm soát, Thủ trưởng các Vụ, Cục, Viện thuộc cơ quan Trung ương và Giám đốc các chi nhánh Ngân hàng Nhà nước cấp tỉnh, thành phố, đặc khu có trách nhiệm triển khai thi hành nghiêm túc chế độ này.