TỔNG QUAN QUYẾT ĐỊNH 30/2024/QĐ-UBND VỀ CANH TÁC TRÊN VÙNG CANH TÁC HỮU CƠ TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Quyết định số 30/2024/QĐ-UBND do Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ ban hành là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thiết lập hành lang pháp lý, quy chuẩn kỹ thuật và phân công trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động canh tác nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố. Quyết định hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao chất lượng nông sản địa phương.

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Quyết định này quy định chi tiết về các hoạt động canh tác trên vùng canh tác cây trồng hữu cơ trên địa bàn thành phố Cần Thơ.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với tất cả các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình cùng các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến canh tác cây trồng hữu cơ.

2. Giải thích từ ngữ và nguyên tắc cốt lõi

Văn bản đưa ra định nghĩa rõ ràng về hai khái niệm nền tảng:

• Canh tác hữu cơ: Là quá trình khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, trang thiết bị, vật tư nông nghiệp kết hợp áp dụng quy trình sản xuất nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ để tạo ra sản phẩm cây trồng hữu cơ an toàn.
• Vùng canh tác hữu cơ: Là khu vực canh tác đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ hiện hành, được Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ xác định và công bố công khai.

Về nguyên tắc hoạt động, quá trình canh tác phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Điều 69 của Luật Trồng trọt và Điều 4 Nghị định số 109/2018/NĐ-CP của Chính phủ về nông nghiệp hữu cơ.

3. Quy định chi tiết về kỹ thuật canh tác hữu cơ

Quyết định thiết lập một hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ từ môi trường đầu vào đến khâu thu hoạch và truy xuất nguồn gốc:

• Kiểm soát chất lượng môi trường đất, nước, không khí:
  • Về đất: Phải đáp ứng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 03:2023/BTNMT về chất lượng đất.
  • Về nước: Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả; áp dụng các biện pháp bảo vệ nguồn nước khỏi ô nhiễm; đáp ứng QCVN 08:2023/BTNMT (nước mặt) và QCVN 09:2023/BTNMT (nước dưới đất).
  • Về không khí: Kiểm soát chất lượng môi trường không khí theo QCVN 05:2023/BTNMT nhằm bảo vệ sinh vật và vi sinh vật có ích.
• Thời gian chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ:
  • Áp dụng theo tiêu chuẩn TCVN 11041-2:2017 với thời gian tối thiểu là 12 tháng đối với cây hàng năm và 18 tháng đối với cây lâu năm.
  • Có thể rút ngắn thời gian chuyển đổi xuống tối thiểu 6 tháng nếu chứng minh được không sử dụng chất cấm hoặc không thực hiện hành vi bị cấm trước đó.
  • Giai đoạn chuyển đổi có thể kéo dài nếu phát hiện nguy cơ ô nhiễm. Sản phẩm thu hoạch trong vòng 36 tháng sau khi sử dụng chất cấm sẽ không được dán nhãn hữu cơ.
• Yêu cầu đối với khu vực sản xuất và vùng đệm:
  • Khu vực sản xuất phải được khoanh vùng rõ ràng, có vùng đệm hoặc hàng rào vật lý ngăn cách với khu vực canh tác thông thường và các nguồn ô nhiễm (bãi rác, khu công nghiệp, bệnh viện).
  • Kích thước vùng đệm phụ thuộc vào địa hình và nguồn nguy cơ ô nhiễm xung quanh. Nếu có nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, phải xây dựng bờ đất hoặc rãnh thoát nước cách ly.
  • Sản phẩm thu hoạch từ vùng đệm không được chứng nhận là sản phẩm hữu cơ.
• Quản lý sinh vật gây hại: Ưu tiên các biện pháp tự nhiên và sinh học bao gồm luân canh cây trồng, vệ sinh đồng ruộng, sử dụng giống kháng bệnh, bảo vệ và phóng thích thiên địch, trồng cây xua đuổi hoặc dẫn dụ, sử dụng bẫy cơ học. Chỉ sử dụng các chất nguồn gốc thực vật, khoáng vật hoặc chế phẩm sinh học nằm trong danh mục cho phép của tiêu chuẩn hữu cơ.
• Quản lý trang thiết bị và vật tư nông nghiệp:
  • Trang thiết bị phải được vệ sinh sạch sẽ trước khi dùng. Không dùng chung thiết bị phun xịt thuốc bảo vệ thực vật của sản xuất thông thường cho sản xuất hữu cơ.
  • Vật tư đầu vào phải tuân thủ TCVN 11041-1:2017; tuyệt đối không sử dụng hóa chất tổng hợp (thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, phân bón hóa học, chất kích thích sinh trưởng) và sinh vật biến đổi gen (GMO).
  • Giống cây trồng phải có chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn hữu cơ và các quy chuẩn liên quan.
• Thu hoạch, sơ chế, bảo quản và vận chuyển:
  • Thu hoạch: Đảm bảo không ảnh hưởng đến hệ sinh thái, không chiếu xạ, không tiếp xúc hóa chất tẩy rửa độc hại. Phải có biện pháp chống trộn lẫn giữa sản phẩm hữu cơ và không hữu cơ.
  • Sơ chế, chế biến: Chỉ áp dụng phương pháp cơ học, vật lý hoặc sinh học. Nghiêm cấm sử dụng nguyên liệu GMO, bức xạ ion hóa và vật liệu nano nhân tạo.
  • Bảo quản và vận chuyển: Duy trì tính nguyên vẹn của sản phẩm, bố trí khu vực lưu trữ riêng biệt rõ ràng.
• Quản lý chất thải và phụ phẩm nông nghiệp:
  • Thu gom và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng theo Thông tư liên tịch 05/2016/TTLT-BNNPTNT-BTNMT và Luật Bảo vệ môi trường 2020.
  • Thu gom, tái sử dụng phụ phẩm cây trồng theo Thông tư 19/2019/TT-BNNPTNT.
• Ghi chép và truy xuất nguồn gốc: Mỗi cơ sở sản xuất phải có tên, mã hiệu riêng; ghi chép đầy đủ nhật ký mua bán vật tư và quá trình canh tác; lưu trữ hồ sơ tối thiểu 05 năm để phục vụ thanh tra và truy xuất nguồn gốc.
• Xuất khẩu: Trường hợp xuất khẩu sản phẩm hữu cơ phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật của nước nhập khẩu.

4. Phân công trách nhiệm tổ chức thực hiện

Quyết định phân định rõ vai trò của các cơ quan ban ngành tại thành phố Cần Thơ:

• Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Giữ vai trò chủ trì, phối hợp thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; tham mưu trình UBND thành phố công bố các vùng canh tác hữu cơ; tổ chức đào tạo, tập huấn và báo cáo định kỳ.
• Sở Khoa học và Công nghệ: Phổ biến các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; tổ chức hội thảo giới thiệu công nghệ, thiết bị tiên tiến phục vụ canh tác hữu cơ.
• Sở Tài nguyên và Môi trường: Hướng dẫn quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và bảo vệ môi trường trong vùng canh tác hữu cơ.
• Sở Công Thương: Quản lý nhà nước đối với hoạt động lưu thông, kinh doanh thực phẩm từ sản phẩm trồng trọt hữu cơ.
• Sở Tài chính: Tham mưu cơ chế, chính sách hỗ trợ tài chính và bố trí kinh phí phát triển nông nghiệp hữu cơ.
• Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện: Chỉ đạo các cơ quan chuyên môn và UBND cấp xã thực hiện kiểm tra, giám sát, bảo vệ và phát triển các vùng canh tác hữu cơ trên địa bàn quản lý.
• Các tổ chức hội nghề nghiệp: Tuyên truyền, vận động cộng đồng, doanh nghiệp tham gia sản xuất và xây dựng chuỗi liên kết giá trị nông sản hữu cơ.
• Tổ chức, cá nhân sản xuất: Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác và chịu trách nhiệm hoàn toàn về chất lượng sản phẩm công bố.

5. Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

• Hiệu lực thi hành: Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 25 tháng 12 năm 2024.
• Nguyên tắc áp dụng văn bản viện dẫn: Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật hoặc tiêu chuẩn được viện dẫn trong Quyết định này có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo các văn bản mới nhất.
• Trách nhiệm thi hành: Chánh Văn phòng UBND thành phố, Giám đốc các Sở, Thủ trưởng cơ quan ban ngành thành phố, Chủ tịch UBND các cấp quận, huyện, xã, phường, thị trấn cùng các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.