Giới thiệu chung về Quyết định 1889/2003/QĐ-UB

Quyết định số 1889/2003/QĐ-UB do Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành quy định chi tiết về công tác thanh tra, kiểm tra đối với các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Quy định ban hành kèm theo Quyết định này nhằm thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ, bảo đảm hoạt động thanh tra, kiểm tra được thực hiện đúng pháp luật, tránh sự chồng chéo, trùng lặp gây phiền hà cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

Xây dựng chương trình thanh tra, kiểm tra hàng năm (Điều 1 - Điều 5)

Quy định áp dụng thống nhất đối với tất cả các cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm tra và các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Trọng tâm của công tác chuẩn bị là việc xây dựng kế hoạch hàng năm nhằm tối ưu hóa hoạt động và tránh trùng lặp:

• Vai trò chủ trì của Thanh tra tỉnh: Căn cứ vào chỉ đạo của Thanh tra Nhà nước, UBND tỉnh và mục tiêu kinh tế - xã hội của địa phương, Thanh tra tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo xây dựng chương trình thanh tra hàng năm. Cơ quan này thực hiện việc cân đối, điều hòa chương trình của các tổ chức thanh tra trên địa bàn nhằm loại bỏ sự trùng lắp về nội dung và chồng chéo về đối tượng ngay từ đầu năm, trình UBND tỉnh phê duyệt và chịu trách nhiệm triển khai.
• Trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị: Các cơ quan, đơn vị tự xây dựng kế hoạch tự kiểm tra tại đơn vị mình. Riêng các cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm tra phải căn cứ vào định hướng của Thanh tra tỉnh để xây dựng chương trình kế hoạch cụ thể (nêu rõ đối tượng, thời gian, nội dung) trình thủ trưởng cùng cấp phê duyệt, đồng thời báo cáo về Thanh tra tỉnh để tổng hợp, điều hòa.
• Xử lý trùng lặp đối tượng: Trường hợp chương trình của các đơn vị trùng nhau về đối tượng nhưng khác nhau về nội dung, Thanh tra tỉnh sẽ chủ trì hoặc xem xét giao cho một đơn vị chủ trì phối hợp thành lập đoàn thanh tra liên ngành để tiến hành thanh tra nhiều nội dung trong cùng một cuộc thanh tra.
• Chấp hành điều chỉnh: Sau khi Thanh tra tỉnh điều chỉnh chương trình, các đơn vị liên quan phải thực hiện nghiêm túc. Mọi trường hợp bổ sung chương trình phải được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và bắt buộc phải báo cáo Thanh tra tỉnh.

Trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra, kiểm tra (Điều 6 - Điều 15)

Quy định đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt về thủ tục pháp lý, thời hạn và hành vi của đoàn thanh tra, kiểm tra nhằm bảo đảm tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp:

• Quyết định thanh tra, kiểm tra (Điều 6): Khi tiến hành làm việc với doanh nghiệp, các tổ chức thanh tra bắt buộc phải có quyết định của cấp có thẩm quyền. Quyết định phải ghi rõ: căn cứ pháp lý; nội dung, yêu cầu, phạm vi; người thực hiện; thời gian, thời điểm tiến hành; quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp cũng như của đoàn thanh tra.
• Căn cứ tiến hành (Điều 7): Hoạt động thanh tra, kiểm tra chỉ được thực hiện dựa trên: chương trình kế hoạch đã được phê duyệt; nhiệm vụ do cấp trên giao hoặc ủy quyền; đơn thư khiếu nại, tố cáo được giao giải quyết; hoặc khi phát hiện đối tượng có dấu hiệu phạm pháp quả tang.
• Nội dung thanh tra (Điều 8): Phải thuộc chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền quản lý nhà nước của địa phương, ngành và chỉ được thực hiện trong khuôn khổ đó. Trường hợp cần bổ sung nội dung phải có quyết định bổ sung bằng văn bản của người ra quyết định thanh tra nhưng không được làm tăng thêm thời gian thanh tra (kể cả thời gian đã gia hạn).
• Thời hạn thực hiện (Điều 8 - mục thời hạn): Thời hạn thanh tra tại doanh nghiệp không quá 30 ngày; thời hạn kiểm tra không quá 7 ngày kể từ ngày công bố quyết định đến khi kết thúc việc kiểm tra, xác minh tại đơn vị (không tính ngày lễ, ngày nghỉ). Trường hợp cần thiết, người ra quyết định có thể gia hạn 01 lần duy nhất: tối đa không quá 15 ngày đối với thanh tra và không quá 3 ngày đối với kiểm tra (trừ trường hợp đặc biệt phải báo cáo UBND tỉnh).
• Quy định đối với cơ quan tư pháp (Điều 9): Các cơ quan bảo vệ pháp luật thuộc hệ thống các cơ quan tư pháp chỉ được vào thanh tra, kiểm tra tại doanh nghiệp khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật và phải bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật.
• Nghiêm cấm hành vi sai quy trình (Điều 10): Nghiêm cấm việc dùng giấy giới thiệu, giấy liên hệ công tác hoặc công văn hành chính để thực hiện việc thanh tra, kiểm tra tại doanh nghiệp.
• Thông báo trước (Điều 11): Trước khi tiến hành, thủ trưởng cơ quan ra quyết định phải thông báo cho doanh nghiệp biết trước ít nhất 5 ngày đối với cuộc thanh tra và 3 ngày đối với cuộc kiểm tra (trừ trường hợp thanh tra, kiểm tra bất thường khi doanh nghiệp có vi phạm pháp luật).
• Kế hoạch tiến hành (Điều 12): Trưởng đoàn thanh tra phải xây dựng kế hoạch chi tiết (phương pháp, tiến độ, lịch làm việc với giám đốc và các phòng ban, đối tượng xác minh, phân công nhiệm vụ thành viên) trình người ra quyết định phê duyệt.
• Giới hạn phạm vi và kỷ luật phát ngôn (Điều 13): Trong quá trình thực hiện, chỉ được thanh tra, kiểm tra những nội dung đã ghi trong quyết định, không được tự ý mở rộng phạm vi, đối tượng. Đoàn thanh tra phải thực hiện nghiêm túc quy chế hoạt động, kỷ luật cán bộ thanh tra và kỷ luật phát ngôn (mọi phát ngôn tập trung vào Trưởng đoàn).
• Kết luận thanh tra (Điều 14): Kết thúc cuộc thanh tra phải có kết luận chính xác, khách quan, trung thực và tổ chức công bố công khai. Nghiêm cấm việc kết luận sai sự thật hoặc bao che sai phạm. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan tiến hành thanh tra phải chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra có thẩm quyền.
• Kế thừa kết quả (Điều 15): Đối với các nội dung mà đoàn thanh tra, kiểm tra trước đã thực hiện, các đoàn vào sau không được kiểm tra lại mà phải lấy kết luận của đoàn trước làm căn cứ pháp lý để thực hiện.

Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp (Điều 16 - Điều 17)

Quy định phân định rõ ràng quyền lợi và trách nhiệm của doanh nghiệp được thanh tra, kiểm tra:

• Quyền của doanh nghiệp (Điều 16): Doanh nghiệp có quyền từ chối việc thanh tra, kiểm tra nếu không có quyết định hợp pháp của cấp có thẩm quyền; chỉ cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan trực tiếp đến nội dung ghi trong quyết định; được quyền kiến nghị, giải trình hoặc khiếu nại đối với kết luận thanh tra nếu cho rằng kết luận đó xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
• Nghĩa vụ của doanh nghiệp (Điều 17): Cung cấp đầy đủ, kịp thời, trung thực hồ sơ, tài liệu và báo cáo theo yêu cầu của đoàn thanh tra; phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho đoàn thực hiện nhiệm vụ; chấp hành nghiêm chỉnh các kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý đúng pháp luật và báo cáo kết quả thực hiện cho cơ quan thanh tra.

Tổ chức thực hiện và chế độ báo cáo (Điều 18 - Điều 23)

Để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả thực tế của văn bản, UBND tỉnh Thái Nguyên giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan chức năng:

• Thời hạn gửi kế hoạch (Điều 18): Hàng năm, các cơ quan, đơn vị và tổ chức thanh tra phải gửi kế hoạch thanh tra, kiểm tra của mình về Thanh tra tỉnh trước ngày 15/12 để tổng hợp, cân đối và trình UBND tỉnh phê duyệt.
• Gửi quyết định và kết luận (Điều 19): Khi tiến hành thanh tra, các đơn vị phải gửi quyết định thanh tra (bao gồm cả quyết định gia hạn, bổ sung nội dung) và kết luận thanh tra về Thanh tra tỉnh để theo dõi, tổng hợp chung.
• Trách nhiệm của Chánh Thanh tra tỉnh (Điều 20): Chịu trách nhiệm trước Thanh tra Nhà nước và UBND tỉnh về việc triển khai, đôn đốc thực hiện quy định này; định kỳ hàng tháng tổng hợp báo cáo UBND tỉnh về việc thực hiện kết luận sau thanh tra của các doanh nghiệp.
• Quyền yêu cầu phối hợp (Điều 21): Người ra quyết định thanh tra được quyền yêu cầu các cơ quan chức năng như Ngân hàng, Kho bạc phối hợp thực hiện các kiến nghị về kinh tế đối với doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.
• Trách nhiệm của Thủ trưởng các cơ quan (Điều 22): Căn cứ chức năng, nhiệm vụ để xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai; định kỳ báo cáo tình hình hoạt động về UBND tỉnh và Thanh tra tỉnh; chịu trách nhiệm trước pháp luật và UBND tỉnh về các vi phạm trong hoạt động thanh tra của đơn vị mình. Các vi phạm tùy mức độ sẽ bị xử lý kỷ luật, trường hợp thực hiện tốt sẽ được khen thưởng.
• Giải quyết vướng mắc (Điều 23): Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các cơ quan, đơn vị phải kịp thời báo cáo UBND tỉnh để xem xét chỉnh lý, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.