Quyết định 1123/2011/QĐ-CTN được ban hành bởi Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhằm thực hiện chính sách khoan hồng của Nhà nước thông qua việc đặc xá, tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn và tù chung thân nhân dịp Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/2011). Thời gian đã chấp hành án phạt tù để xét đặc xá được tính đến ngày 31 tháng 8 năm 2011.

Đối tượng được áp dụng đặc xá

Đối tượng được xét đặc xá bao gồm người bị kết án phạt tù có thời hạn và người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn, hiện đang chấp hành án phạt tù tại các trại giam, trại tạm giam do Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng quản lý.

Điều kiện để được đề nghị đặc xá

Người được đề nghị đặc xá phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiêu chuẩn sau đây:

• Điều kiện về ý thức cải tạo và chấp hành quy định: Chấp hành tốt Nội quy của trại giam, trại tạm giam; tích cực học tập, lao động; được xếp loại cải tạo từ loại khá trở lên trong quá trình chấp hành án; và việc đặc xá không gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
• Điều kiện về thời gian chấp hành án phạt tù: Đã chấp hành ít nhất một phần ba (1/3) thời hạn đối với hình phạt tù có thời hạn (không tính thời gian đã được giảm án trước đó vào thời gian đã chấp hành). Đối với hình phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn, phải chấp hành ít nhất mười bốn (14) năm (không tính các lần giảm thời hạn chấp hành án sau đó).
• Điều kiện về thực hiện nghĩa vụ dân sự: Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc các nghĩa vụ dân sự khác. Quy định này ngoại trừ những phạm nhân không phạm các tội về tham nhũng thuộc các trường hợp: từ 70 tuổi trở lên; hoặc trên 60 tuổi nhưng thường xuyên ốm đau; hoặc người đang mắc bệnh hiểm nghèo mà bản thân và gia đình hoàn toàn không có khả năng thực hiện nghĩa vụ.

Các trường hợp được giảm thời gian chấp hành án tối thiểu để xét đặc xá

Người chấp hành án chỉ cần hoàn thành ít nhất một phần tư (1/4) thời hạn tù đối với tù có thời hạn, hoặc ít nhất mười hai (12) năm đối với tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn, nếu đáp ứng các điều kiện về ý thức cải tạo, nghĩa vụ dân sự và thuộc một trong các trường hợp đặc biệt sau:

• Đã lập công lớn trong thời gian chấp hành án phạt tù và được trại giam, trại tạm giam xác nhận.
• Là thương binh, bệnh binh; người có thành tích trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, xây dựng chủ nghĩa xã hội được tặng thưởng các danh hiệu cao quý như Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng lao động, Nhà giáo nhân dân, Thầy thuốc nhân dân, Nghệ sỹ nhân dân; được tặng Huân, Huy chương kháng chiến hoặc danh hiệu Dũng sỹ trong kháng chiến chống Mỹ; người có thân nhân là liệt sỹ; con của Bà mẹ Việt Nam anh hùng hoặc con của Gia đình có công với nước.
• Là người chưa thành niên khi thực hiện hành vi phạm tội.
• Là người từ 70 tuổi trở lên.
• Là người từ 60 tuổi trở lên thường xuyên ốm đau hoặc người đang mắc bệnh hiểm nghèo, có kết luận giám định y khoa hoặc xác nhận bằng văn bản của cơ quan y tế có thẩm quyền.
• Có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn và bản thân là lao động duy nhất trong gia đình, được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi gia đình cư trú xác nhận.
• Nữ phạm nhân đang có thai hoặc có con nhỏ dưới 36 tháng tuổi đang ở cùng mẹ trong trại giam, trại tạm giam.

Các trường hợp không được đề nghị đặc xá

Dù có đủ các điều kiện nêu trên, người bị kết án vẫn không được đề nghị đặc xá nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Bản án hoặc quyết định của Tòa án đối với người đó đang có kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.
• Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về một hành vi phạm tội khác.
• Trước đó đã từng được đặc xá.
• Có từ hai tiền án trở lên.
• Phạm các tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia.
• Thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại trên sáu (06) năm đối với trường hợp thông thường, hoặc trên tám (08) năm đối với các trường hợp ưu tiên giảm thời gian chấp hành án.
• Phạm các tội về ma túy và có thời hạn chấp hành án còn lại vượt quá mức quy định: còn lại trên một (01) năm đối với hình phạt tù đến bảy năm; còn lại trên hai (02) năm đối với hình phạt tù từ trên bảy năm đến mười lăm năm; còn lại trên ba (03) năm đối với hình phạt tù trên mười lăm năm hoặc tù chung thân.
• Có căn cứ xác định đã sử dụng trái phép chất ma túy.
• Đồng thời phạm hai tội kết hợp thuộc các cặp tội danh: giết người và cướp tài sản; giết người và hiếp dâm; giết người và hiếp dâm trẻ em; cướp tài sản và hiếp dâm; cướp tài sản và hiếp dâm trẻ em.
• Phạm tội giết người có tổ chức; cướp tài sản có tổ chức hoặc có sử dụng vũ khí; cướp giật tài sản có tính chất chuyên nghiệp; cướp giật tài sản có tổ chức hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng.
• Có một tiền án hoặc đã bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục mà nay lại bị kết án phạt tù về một trong các tội: ma túy; giết người; hiếp dâm trẻ em; cướp tài sản; cướp giật tài sản; cưỡng đoạt tài sản; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; trộm cắp tài sản; bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; mua bán phụ nữ; mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em; cố ý gây thương tích có tính chất côn đồ hoặc băng, nhóm thanh toán lẫn nhau.

Đặc xá trong trường hợp đặc biệt

Trong các trường hợp đặc biệt theo quy định tại Điều 21 và Điều 22 của Luật đặc xá, Chính phủ chủ trì phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan lập hồ sơ để trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định. Tòa án nhân dân tối cao có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn và tập hợp hồ sơ, danh sách những người đang được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù thuộc diện được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt này.

Tổ chức thực hiện và hiệu lực thi hành

Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo công tác tuyên truyền, phổ biến ý nghĩa, mục đích và nội dung của hoạt động đặc xá năm 2011. Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, các cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm phối hợp thực hiện đặc xá theo đúng quy định pháp luật.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chủ tịch và các thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá, cùng Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.