Nghị quyết 05/NQ-HĐND năm 2023 được Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang khóa XVIII thông qua tại Kỳ họp thứ 11 (chuyên đề) ngày 22 tháng 3 năm 2023. Nghị quyết này chính thức thông qua Quy chế quản lý kiến trúc thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang, nhằm thiết lập công cụ pháp lý quan trọng trong việc quản lý quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị bền vững, giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.

1. Mục tiêu ban hành Quy chế quản lý kiến trúc thành phố Hà Giang

Quy chế được xây dựng nhằm hướng tới các mục tiêu cốt lõi sau:

• Kiểm soát chặt chẽ các hoạt động xây dựng, khai thác và sử dụng đối với cả công trình xây dựng mới và công trình cải tạo đô thị. Quá trình này phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Đồ án Quy hoạch chung đô thị Hà Giang đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1578/QĐ-TTg ngày 13 tháng 10 năm 2020.
• Phân định và quy định cụ thể trách nhiệm quản lý kiến trúc của các cấp chính quyền trên địa bàn thành phố Hà Giang.
• Làm cơ sở pháp lý vững chắc để xác lập nhiệm vụ quy hoạch và thiết kế đô thị đối với những khu vực chưa có quy hoạch hoặc thiết kế đô thị được phê duyệt.
• Cung cấp thông tin quy hoạch, cấp giấy phép xây dựng, thực hiện cải tạo chỉnh trang các công trình kiến trúc và thiết kế cảnh quan đô thị.
• Phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm hành chính trong quản lý không gian, kiến trúc và cảnh quan đô thị.
• Kiểm soát hiệu quả tiến trình xây dựng, chỉnh trang phát triển đô thị song song với việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa đặc trưng của thành phố Hà Giang.

2. Đối tượng áp dụng và phạm vi điều chỉnh

• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có các hoạt động liên quan đến không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị của thành phố Hà Giang; đồng thời áp dụng đối với toàn bộ hộ gia đình, cá nhân cư trú, làm việc và sinh hoạt trên địa bàn thành phố.
• Phạm vi điều chỉnh: Quy chế quy định việc quản lý kiến trúc, cảnh quan đô thị trong toàn bộ ranh giới hành chính của thành phố Hà Giang theo định hướng Đồ án Quy hoạch chung đô thị Hà Giang đến năm 2035.

3. Cấu trúc nội dung chính của Quy chế quản lý kiến trúc

Quy chế được kết cấu chặt chẽ gồm 3 chương chính (với các điều khoản cụ thể từ Điều 1 đến Điều 17) bao quát toàn bộ các lĩnh vực quản lý:

• Chương I: Quy định chung: Tập trung làm rõ mục tiêu, đối tượng, phạm vi áp dụng, giải thích các thuật ngữ chuyên ngành, xác định các nguyên tắc cốt lõi trong quản lý kiến trúc đô thị và danh mục các công trình bắt buộc phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc.
• Chương II: Quản lý không gian kiến trúc, cảnh quan: Đưa ra định hướng phát triển kiến trúc và không gian cảnh quan; các yêu cầu bắt buộc về việc thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc; quy định riêng cho các khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù; quy định kiến trúc cụ thể cho từng loại hình công trình và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị.
• Chương III: Quản lý, bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị: Thiết lập cơ chế quản lý nghiêm ngặt đối với các công trình đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa theo pháp luật di sản và các công trình thuộc danh mục kiến trúc có giá trị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Chương IV: Tổ chức thực hiện: Quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; công tác thanh tra, kiểm tra, chế độ báo cáo, xử lý vi phạm và quy trình điều chỉnh, bổ sung Quy chế khi cần thiết.

4. Các yêu cầu cụ thể về nội dung quản lý kiến trúc và thiết kế

Nghị quyết định hướng chi tiết các tiêu chuẩn kỹ thuật và thẩm mỹ đối với kiến trúc đô thị thành phố Hà Giang:

• Về nguyên tắc quản lý kiến trúc: Đảm bảo tính thống nhất từ không gian tổng thể đô thị đến không gian chi tiết của từng công trình. Đặt tiêu chí an toàn cho con người và công trình lên hàng đầu trước các tác động của thiên tai hay nhân tai. Tuyệt đối không gây tác động tiêu cực đến cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử - văn hóa và môi trường sinh thái; đồng thời phải sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
• Về kiến trúc đô thị: Đảm bảo sự hài hòa giữa khu vực hiện hữu, khu vực phát triển mới, khu bảo tồn và vùng giáp ranh nông thôn - đô thị. Màu sắc, vật liệu và trang trí mặt ngoài công trình không được gây ảnh hưởng xấu đến thị giác, sức khỏe con người và an toàn giao thông. Kiến trúc nhà ở riêng lẻ phải kết hợp hài hòa giữa cải tạo và xây mới, phù hợp khí hậu địa phương.
• Về tiện ích và cảnh quan công cộng: Các công trình công cộng, hệ thống biển hiệu, quảng cáo, chiếu sáng đô thị phải tuân thủ quy chuẩn thẩm mỹ và an toàn. Các công trình nghệ thuật như tượng đài, tranh phù điêu, đài phun nước phải được thiết kế đồng bộ, nâng cao mỹ quan đô thị.
• Về yêu cầu thiết kế kiến trúc: Phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về công năng, kỹ thuật, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường. Thiết kế phải đảm bảo khả năng tiếp cận và sử dụng thuận tiện cho người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em và đảm bảo bình đẳng giới.

5. Tổ chức thực hiện và hiệu lực thi hành

• Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang: Hội đồng nhân dân tỉnh giao Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành chính thức Quy chế quản lý kiến trúc thành phố Hà Giang và chịu trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, đúng quy định pháp luật.
• Trách nhiệm giám sát: Giao Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh, các Ban của Hội đồng nhân dân, các Tổ đại biểu và cá nhân các Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh chịu trách nhiệm giám sát toàn diện quá trình thực hiện Nghị quyết này.
• Hiệu lực thi hành: Nghị quyết 05/NQ-HĐND chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 22 tháng 3 năm 2023.