Nghị định thư Hội nhập Ngành thủy sản ASEAN được ký kết ngày 29/11/2004 tại Viên Chăn, Lào bởi các quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), nhằm thiết lập các biện pháp ưu tiên thúc đẩy quá trình hội nhập từng bước, nhanh chóng và có hệ thống của ngành thủy sản trong khu vực. Văn bản này áp dụng đối với tất cả các quốc gia thành viên ASEAN, các cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản, thương mại và các doanh nghiệp, tổ chức hoạt động trong chuỗi cung ứng, sản xuất, xuất nhập khẩu thủy sản thuộc khu vực ASEAN. Mục tiêu hội nhập ngành thủy sản ASEAN

Nghị định thư xác định rõ mục tiêu cốt lõi là đề ra và thực hiện các biện pháp cụ thể được quy định trong Lộ trình hội nhập. Các quốc gia thành viên cam kết thực hiện các biện pháp này trên cơ sở ưu tiên nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc hội nhập một cách nhanh chóng, đồng bộ và có hệ thống đối với toàn bộ ngành thủy sản trong khu vực.

Các nhóm biện pháp hội nhập kinh tế

Để đạt được mục tiêu hội nhập, các nước thành viên thống nhất triển khai đồng thời hai nhóm biện pháp lớn, có sự kế thừa và tính đến các thỏa thuận hoặc cam kết liên quan trước đó:

• Các biện pháp chung: Áp dụng thống nhất và liên quan đến tất cả các ngành ưu tiên được lựa chọn hội nhập của ASEAN.
• Các biện pháp cụ thể: Tập trung trực tiếp và điều chỉnh riêng cho ngành thủy sản nhằm giải quyết các đặc thù của ngành này.
• Cơ chế bổ sung: Hội nghị các Quan chức Kinh tế cấp cao ASEAN (SEOM) giữ vai trò đàm phán và xem xét, bổ sung các biện pháp hội nhập mới khi phát sinh nhu cầu thực tế.

Cơ chế áp dụng biện pháp khẩn cấp và tự vệ

Trong quá trình hội nhập, để bảo vệ nền sản xuất nội địa trước các biến động bất lợi, Nghị định thư quy định cụ thể về việc áp dụng các biện pháp khẩn cấp:

• Áp dụng Điều 6 của Hiệp định Thuế quan Ưu đãi có Hiệu lực chung (CEPT) về các Biện pháp Tự vệ đối với các sản phẩm thủy sản thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định thư này.
• Nghĩa vụ thông báo và tham vấn: Khi một quốc gia thành viên quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp, quốc gia đó phải gửi thông báo ngay lập tức tới các Bộ trưởng phụ trách kinh tế ASEAN (AEM) theo quy định tại Điều 19 của Hiệp định khung. Đồng thời, việc áp dụng biện pháp này phải được tiến hành tham vấn theo quy định tại Điều 22 của Hiệp định khung.

Hệ thống Phụ lục đính kèm

Nghị định thư được cấu thành từ các bộ phận không thể tách rời bao gồm:

• Phụ lục I: Lộ trình của Ngành thủy sản, vạch ra các mốc thời gian và hành động cụ thể mà các quốc gia phải tuân thủ.
• Phụ lục II: Danh mục loại trừ sản phẩm ngành thủy sản, xác định rõ các sản phẩm chưa hoặc không áp dụng các biện pháp ưu đãi hội nhập ngay lập tức.
• Cơ chế sửa đổi phụ lục: Các biện pháp mới ngoài Phụ lục I có thể được bổ sung thông qua thủ tục sửa đổi văn bản khi có sự đồng thuận của tất cả các bên.

Các điều khoản thi hành và hiệu lực pháp lý

Nghị định thư quy định rõ ràng về trách nhiệm thực thi và hiệu lực như sau:

• Trách nhiệm quốc gia: Các quốc gia thành viên có nghĩa vụ tự tiến hành các biện pháp nội luật hóa hoặc các biện pháp phù hợp khác để thực hiện đầy đủ các cam kết đã thỏa thuận.
• Nguyên tắc sửa đổi: Mọi sửa đổi, bổ sung đối với các điều khoản của Nghị định thư phải được thực hiện bằng văn bản và phải nhận được sự nhất trí tuyệt đối của tất cả các quốc gia thành viên.
• Hiệu lực thi hành: Nghị định thư chính thức có hiệu lực vào ngày 31/8/2005. Bên cạnh đó, các quốc gia thành viên cam kết thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ phát sinh trước ngày có hiệu lực theo đúng các mốc thời gian quy định trong Hiệp định khung về Hội nhập các Ngành Ưu tiên và Lộ trình Hội nhập ngành Thủy sản.
• Lưu chiểu: Văn bản gốc duy nhất bằng tiếng Anh được nộp lưu chiểu cho Tổng Thư ký ASEAN. Tổng Thư ký ASEAN có trách nhiệm gửi bản sao được chứng thực hợp lệ cho từng quốc gia thành viên.