Tóm tắt Công văn số 2961/TCHQ-GSQL về việc giải quyết các vướng mắc liên quan đến Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O)

Công văn số 2961/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp và hải quan địa phương trong quá trình kiểm tra, áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt đối với chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Văn bản này đưa ra các hướng dẫn chi tiết, cụ thể nhằm thống nhất thực hiện trong toàn ngành hải quan, đảm bảo tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu nhưng vẫn kiểm soát chặt chẽ tính hợp lệ của xuất xứ hàng hóa.

1. Hướng dẫn xử lý khác biệt mã số HS trên C/O và tờ khai hải quan

Một trong những vướng mắc phổ biến nhất là sự không thống nhất về mã số HS giữa nước xuất khẩu (thể hiện trên C/O) và nước nhập khẩu (thể hiện trên tờ khai hải quan Việt Nam). Tổng cục Hải quan hướng dẫn xử lý như sau:

• Trường hợp có sự khác biệt về phân loại mã số HS giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu nhưng không làm thay đổi bản chất xuất xứ của hàng hóa, cơ quan hải quan xem xét chấp nhận C/O nếu hàng hóa thực tế nhập khẩu phù hợp với mô tả hàng hóa trên C/O.
• Các chi cục hải quan không được từ chối C/O chỉ vì lý do khác biệt mã số HS ở cấp độ phân nhóm hoặc phân nhóm phụ, trừ trường hợp sự khác biệt này dẫn đến việc thay đổi tiêu chí xuất xứ áp dụng cho mặt hàng đó.
• Doanh nghiệp có trách nhiệm giải trình và cung cấp các tài liệu chứng minh tính chính xác của xuất xứ hàng hóa khi có yêu cầu từ cơ quan hải quan.

2. Quy định về việc chấp nhận các lỗi nhỏ không ảnh hưởng đến tính hợp lệ của C/O

Để tránh gây ách tắc hàng hóa tại cảng, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương không bác bỏ C/O đối với các lỗi kỹ thuật nhỏ, cụ thể:

• Các lỗi về đánh máy, lỗi chính tả hoặc viết tắt không làm thay đổi thông tin cơ bản của C/O như tên doanh nghiệp, địa chỉ, tên hàng hóa, cảng xếp dỡ.
• Sự khác biệt nhỏ trong cách đóng dấu, chữ ký của cơ quan cấp C/O hoặc việc tích chọn (tick) các ô trên mẫu C/O nếu vẫn đảm bảo tính xác thực của chứng từ.
• Sự chênh lệch nhỏ về trọng lượng, số lượng hàng hóa giữa C/O và các chứng từ thương mại khác (như hóa đơn, vận đơn) trong phạm vi dung sai cho phép của ngành hàng hoặc do đặc thù vận chuyển.

3. Kiểm tra, xác minh tính hợp lệ của C/O điện tử và chữ ký điện tử

Trong xu hướng số hóa thủ tục hải quan, việc áp dụng C/O điện tử ngày càng phổ biến. Công văn hướng dẫn cụ thể về việc kiểm tra hình thức này:

• Cơ quan hải quan thực hiện tra cứu thông tin C/O điện tử trên hệ thống thông tin một cửa quốc gia hoặc trang thông tin điện tử chính thức của cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu.
• Chấp nhận chữ ký và con dấu điện tử của cơ quan cấp C/O nếu các nước thành viên trong các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã có thỏa thuận và thông báo chính thức về việc áp dụng hình thức này.
• Trường hợp có nghi ngờ về tính xác thực của C/O điện tử, cơ quan hải quan tiến hành thủ tục xác minh theo quy định của từng hiệp định thương mại tự do liên quan, không tự ý từ chối khi chưa có kết quả xác minh chính thức.

4. Trách nhiệm của các bên trong việc giải quyết vướng mắc C/O

Văn bản phân định rõ trách nhiệm của cơ quan hải quan địa phương và doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhằm tối ưu hóa quy trình thông quan:

• Đối với cơ quan hải quan địa phương: Phải chủ động hướng dẫn doanh nghiệp, thực hiện kiểm tra hồ sơ nhanh chóng. Nghiêm cấm việc tự ý yêu cầu doanh nghiệp nộp thêm các chứng từ ngoài quy định hoặc kéo dài thời gian thông quan không có lý do chính đáng.
• Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Phải đảm bảo tính trung thực, chính xác của các thông tin khai báo. Chủ động phối hợp với đối tác nước ngoài để đôn đốc việc cấp C/O đúng quy chuẩn và cung cấp đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, chứng từ chứng minh khi cơ quan hải quan yêu cầu xác minh.

Kết luận

Công văn số 2961/TCHQ-GSQL là một văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng, giúp tháo gỡ các điểm nghẽn trong thủ tục kiểm tra xuất xứ hàng hóa. Việc áp dụng linh hoạt nhưng chặt chẽ các hướng dẫn tại công văn này góp phần thúc đẩy giao thương quốc tế, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.