Công văn 87/VPCP-CN năm 2019 do Văn phòng Chính phủ ban hành là một văn bản chỉ đạo quan trọng của Lãnh đạo Chính phủ nhằm tháo gỡ các vướng mắc, hoàn thiện cơ chế, chính sách và thúc đẩy tiến độ thực hiện các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Đây là giai đoạn then chốt khi Việt Nam đang chuẩn bị xây dựng Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư để tạo hành lang pháp lý thống nhất và bền vững.

- Bối cảnh ban hành và mục tiêu cốt lõi

Văn bản được ban hành trong bối cảnh các dự án PPP, đặc biệt là trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, gặp nhiều vướng mắc về thủ tục pháp lý, nguồn vốn và cơ chế chia sẻ rủi ro. Mục tiêu chính của Công văn bao gồm:

• Thống nhất quan điểm chỉ đạo của Chính phủ về việc tiếp tục khuyến khích và thu hút nguồn lực xã hội hóa thông qua hình thức PPP.
• Khắc phục các hạn chế, bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành (như Nghị định 63/2018/NĐ-CP) trong quá trình áp dụng thực tế.
• Tạo tiền đề thực tiễn vững chắc để Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các cơ quan liên quan tổng hợp, xây dựng dự thảo Luật PPP trình Quốc hội.

- Các chỉ đạo trọng tâm về cơ chế đầu tư PPP

Công văn 87/VPCP-CN tập trung vào việc định hướng giải quyết các vấn đề cốt lõi của mô hình đối tác công tư, cụ thể:

• Nâng cao tính minh bạch và cạnh tranh: Yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương thực hiện nghiêm túc việc đấu thầu rộng rãi để lựa chọn nhà đầu tư, hạn chế tối đa việc chỉ định thầu nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế và phòng chống tham nhũng.
• Cân bằng lợi ích và chia sẻ rủi ro: Nhấn mạnh việc nghiên cứu xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân, đặc biệt là rủi ro về doanh thu, thay đổi quy hoạch hoặc thay đổi chính sách pháp luật.
• Quản lý nguồn vốn nhà nước tham gia dự án: Xác định rõ vai trò và tỷ lệ vốn góp của Nhà nước (vốn mồi) trong các dự án PPP để tăng tính khả thi tài chính, thu hút các nhà đầu tư có năng lực thực sự.
• Hoàn thiện hợp đồng PPP: Yêu cầu chuẩn hóa các mẫu hợp đồng (BOT, BTO, BT, v.v.) để giảm thiểu tranh chấp pháp lý trong quá trình vận hành và chuyển giao dự án.

- Phân công trách nhiệm thực hiện của các Bộ, ngành

Để triển khai hiệu quả các nội dung chỉ đạo, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan:

• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu ý kiến để hoàn thiện khung khổ pháp lý về PPP; trực tiếp tham mưu xây dựng Luật PPP đảm bảo tính đồng bộ với Luật Đầu tư công, Luật Đấu thầu và Luật Ngân sách nhà nước.
• Bộ Tài chính: Nghiên cứu, đề xuất các cơ chế tài chính đặc thù cho dự án PPP, bao gồm cơ chế bảo lãnh doanh thu tối thiểu, cơ chế thanh toán cho nhà đầu tư trong các dự án BT (Xây dựng - Chuyển giao) và quản lý tài sản công.
• Bộ Giao thông vận tải: Rà soát toàn bộ các dự án BOT giao thông đang triển khai, kịp thời phát hiện các vướng mắc về trạm thu phí, giá dịch vụ để đề xuất phương án xử lý dứt điểm, tránh gây bức xúc trong dư luận.

- Ý nghĩa và tác động đối với môi trường đầu tư

Công văn 87/VPCP-CN đóng vai trò như một bước đệm pháp lý quan trọng, mang lại nhiều tác động tích cực:

• Củng cố niềm tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước đối với cam kết của Chính phủ Việt Nam trong việc đồng hành và chia sẻ rủi ro.
• Thúc đẩy tiến độ giải ngân và hoàn thiện các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
• Định hình rõ ràng hơn các nguyên tắc của Luật PPP sau này, giúp thị trường đầu tư công tư vận hành chuyên nghiệp, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế.