Công văn 703/GSQL-GQ5 năm 2019 do Cục Giám sát quản lý về hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình xử lý hàng hóa tồn đọng tại các cảng biển, cửa khẩu đã quá thời hạn thông báo tìm chủ hàng nhưng không có người đến nhận. Văn bản này giúp thống nhất quy trình thực hiện giữa các cơ quan hải quan địa phương, đẩy nhanh tiến độ giải phóng hàng tồn bãi và tối ưu hóa hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

- Xác lập quyền sở hữu toàn dân đối với hàng hóa tồn đọng quá hạn

• Đối với các lô hàng đã quá thời hạn 60 ngày kể từ ngày thông báo tìm chủ hàng trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định mà không có người đến nhận, cơ quan hải quan sẽ tiến hành các thủ tục xác lập quyền sở hữu toàn dân.
• Quy trình xác lập quyền sở hữu toàn dân được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục quy định tại Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan.
• Sau khi có quyết định xác lập quyền sở hữu toàn dân, hàng hóa sẽ được xử lý theo các hình thức như bán đấu giá, chuyển giao cho các cơ quan chuyên ngành hoặc tiêu hủy đối với hàng hóa không còn giá trị sử dụng hoặc gây ô nhiễm môi trường.

- Quy trình kiểm kê, phân loại và định giá hàng hóa tồn đọng

• Hội đồng xử lý hàng hóa tồn đọng có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và doanh nghiệp kinh doanh kho bãi để tiến hành mở niêm phong, kiểm kê chi tiết và phân loại hàng hóa.
• Việc phân loại phải xác định rõ: hàng hóa còn giá trị thương mại, hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu, hàng hóa là chất thải nguy hại hoặc hàng hóa phải tiêu hủy.
• Đối với hàng hóa còn giá trị thương mại, Hội đồng sẽ tiến hành thuê tổ chức có chức năng thẩm định giá để xác định giá khởi điểm trước khi tổ chức bán đấu giá công khai.

- Trách nhiệm phối hợp của các bên liên quan

• Cơ quan hải quan (đặc biệt là các Chi cục Hải quan cửa khẩu) có vai trò chủ trì, đôn đốc và giám sát toàn bộ quá trình xử lý hàng hóa tồn đọng, đảm bảo tính minh bạch và đúng pháp luật.
• Doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho bãi có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan trong việc cung cấp thông tin, bố trí địa điểm kiểm kê và hỗ trợ các điều kiện kỹ thuật cần thiết để thực hiện việc xử lý hàng hóa.
• Các hãng tàu có nghĩa vụ phối hợp cung cấp thông tin về chủ hàng (người gửi, người nhận) và các chứng từ vận tải liên quan để phục vụ công tác xác minh khi có yêu cầu.

- Giải quyết chi phí phát sinh trong quá trình xử lý

• Các khoản chi phí phát sinh trong quá trình xử lý hàng hóa tồn đọng (bao gồm chi phí kiểm kê, giám định, định giá, tổ chức bán đấu giá hoặc tiêu hủy) sẽ được chi trả từ nguồn tiền thu được từ việc bán đấu giá hàng hóa tồn đọng.
• Trường hợp số tiền bán hàng hóa không đủ bù đắp chi phí hoặc hàng hóa bị tiêu hủy hoàn toàn, các chi phí này sẽ được xử lý theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước hoặc từ nguồn kinh phí hoạt động của cơ quan hải quan theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.