Tóm tắt Công văn 598/TCHQ-GSQL về việc xử lý hàng tồn đọng quá thời hạn gửi kho ngoại quan

Công văn 598/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thực hiện thống nhất, chặt chẽ công tác quản lý, rà soát và xử lý đối với hàng hóa gửi kho ngoại quan đã quá thời hạn lưu giữ theo quy định nhưng chưa được đưa ra khỏi kho. Đây là biện pháp quan trọng nhằm giải phóng không gian kho bãi, tránh ùn tắc và ngăn ngừa các rủi ro về buôn lậu, gian lận thương mại.

1. Quy định về thời hạn gửi hàng hóa tại kho ngoại quan

Theo quy định của Luật Hải quan, hàng hóa gửi kho ngoại quan được lưu giữ trong thời hạn không quá 12 tháng kể từ ngày được gửi vào kho. Trường hợp có lý do chính đáng và được sự đồng ý bằng văn bản của Cục trưởng Cục Hải quan đang quản lý kho ngoại quan thì được gia hạn một lần không quá 12 tháng. Công văn nhấn mạnh việc kiểm soát chặt chẽ mốc thời gian này để kịp thời phát hiện các lô hàng quá hạn.

2. Quy trình rà soát, thống kê và phân loại hàng hóa quá hạn

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan thực hiện ngay các biện pháp nghiệp vụ sau:

• Tiến hành rà soát toàn bộ các lô hàng đang gửi tại các kho ngoại quan thuộc phạm vi quản lý để xác định chính xác các lô hàng đã quá thời hạn gửi kho (bao gồm cả thời gian đã được gia hạn hợp pháp).
• Lập danh sách chi tiết về thông tin lô hàng quá hạn, bao gồm: tên hàng, số lượng, chủng loại, ngày nhập kho, tên và địa chỉ của chủ hàng (doanh nghiệp trong nước hoặc nước ngoài), và doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan.
• Phân loại hàng hóa theo các nhóm cụ thể như: hàng hóa dễ bị hư hỏng, hàng hóa thông thường, hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu để áp dụng phương án xử lý phù hợp.

3. Thủ tục thông báo cho các bên liên quan

Để đảm bảo tính pháp lý trước khi tiến hành xử lý hàng tồn đọng, cơ quan hải quan phải thực hiện quy trình thông báo nghiêm ngặt:

• Gửi thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan và chủ hàng (hoặc người đại diện hợp pháp của chủ hàng) về tình trạng hàng hóa đã quá thời hạn lưu giữ.
• Yêu cầu chủ hàng hoặc người được ủy quyền hợp pháp phải đến cơ quan hải quan để thực hiện các thủ tục nhập khẩu, tái xuất hoặc tiêu hủy hàng hóa trong thời hạn quy định.
• Trường hợp quá thời hạn thông báo mà chủ hàng không đến giải quyết hoặc không thể liên lạc được, cơ quan hải quan sẽ tiến hành các bước xử lý hàng tồn đọng theo quy định của pháp luật về hàng hóa tồn đọng trong địa bàn hoạt động hải quan.

4. Các phương án xử lý đối với hàng hóa tồn đọng quá hạn

Đối với các lô hàng quá thời hạn gửi kho ngoại quan mà không có người nhận hoặc không thực hiện đúng yêu cầu xử lý, cơ quan hải quan phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện các phương án sau:

• Tịch thu và bán thanh lý: Áp dụng đối với hàng hóa còn giá trị sử dụng, không thuộc danh mục cấm nhập khẩu. Cơ quan hải quan sẽ tiến hành thủ tục tịch thu, xác lập quyền sở hữu toàn dân và tổ chức bán đấu giá sung công quỹ nhà nước.
• Tiêu hủy hàng hóa: Áp dụng đối với hàng hóa đã bị hư hỏng, kém chất lượng, hết hạn sử dụng, hàng hóa gây ô nhiễm môi trường hoặc thuộc danh mục cấm nhập khẩu. Chi phí tiêu hủy do chủ hàng hoặc doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan chịu trách nhiệm chi trả.
• Tái xuất bắt buộc: Trong một số trường hợp ảnh hưởng đến an ninh, an toàn hoặc môi trường, cơ quan hải quan yêu cầu bắt buộc phải tái xuất lô hàng ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

5. Trách nhiệm của các đơn vị liên quan

• Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan: Có trách nhiệm theo dõi sát sao thời hạn của từng lô hàng gửi tại kho; chủ động thông báo cho chủ hàng khi hàng hóa gần hết hạn; phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan trong việc niêm phong, bảo quản và thực hiện các quyết định xử lý hàng hóa quá hạn.
• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của các kho ngoại quan; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về thời hạn lưu giữ hàng hóa; kịp thời báo cáo các vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền về Tổng cục Hải quan để được hướng dẫn giải quyết.