Công văn 5892/BKHĐT-ĐTNN năm 2020 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành nhằm hướng dẫn việc lựa chọn điều kiện áp dụng cam kết WTO hoặc Hiệp định Khuyến khích và Bảo hộ Đầu tư song phương giữa Việt Nam và Nhật Bản (BIT 2003). Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp làm rõ nguyên tắc áp dụng điều ước quốc tế về đầu tư trong trường hợp có sự khác biệt giữa các cam kết đa phương và song phương.

Nguyên tắc áp dụng điều ước quốc tế về đầu tư

Theo hướng dẫn tại Công văn 5892/BKHĐT-ĐTNN, việc áp dụng điều kiện đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài được thực hiện dựa trên các nguyên tắc pháp lý cơ bản sau:

• Ưu tiên áp dụng quy định có lợi hơn cho nhà đầu tư: Trường hợp các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác nhau về cùng một vấn đề, nhà đầu tư nước ngoài được quyền lựa chọn áp dụng điều kiện đầu tư có lợi hơn theo một trong các điều ước quốc tế đó.
• Sự tương thích giữa cam kết WTO và BIT 2003: Nhà đầu tư Nhật Bản khi thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam có thể lựa chọn áp dụng các cam kết tiếp cận thị trường theo Biểu cam kết cụ thể về dịch vụ của Việt Nam trong WTO hoặc theo các quy định ưu đãi hơn tại Hiệp định BIT 2003.
• Tính thống nhất trong việc lựa chọn: Khi đã lựa chọn áp dụng điều kiện theo một điều ước quốc tế cụ thể (ví dụ như BIT 2003), nhà đầu tư phải tuân thủ toàn bộ các điều kiện và lộ trình quy định tại điều ước đó, không được tự ý áp dụng cắt ghép các điều khoản có lợi từ nhiều điều ước khác nhau cho cùng một ngành nghề kinh doanh.

Hướng dẫn cụ thể về việc lựa chọn điều kiện áp dụng

Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đưa ra các chỉ dẫn chi tiết đối với cơ quan đăng ký đầu tư và nhà đầu tư trong quá trình xem xét, phê duyệt dự án:

• Xác định tư cách nhà đầu tư thụ hưởng: Cơ quan đăng ký đầu tư cần kiểm tra kỹ lưỡng quốc tịch và tư cách pháp lý của nhà đầu tư để đảm bảo họ thuộc đối tượng điều chỉnh của Hiệp định BIT 2003 hoặc các cam kết WTO tương ứng.
• Đối chiếu danh mục ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường: Đối với các ngành nghề chưa cam kết hoặc có hạn chế trong WTO nhưng được mở cửa rộng hơn trong BIT 2003, nhà đầu tư Nhật Bản được phép áp dụng các điều kiện thuận lợi hơn của BIT 2003 để thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam.
• Trách nhiệm của cơ quan đăng ký đầu tư: Các Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban quản lý Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu công nghệ cao có trách nhiệm hướng dẫn nhà đầu tư thực hiện quyền lựa chọn này một cách minh bạch, đúng quy định pháp luật, tránh gây phiền hà hoặc kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Việc ban hành Công văn 5892/BKHĐT-ĐTNN mang lại nhiều tác động tích cực đối với môi trường đầu tư tại Việt Nam:

• Tạo môi trường đầu tư thông thoáng và minh bạch: Giúp các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là nhà đầu tư Nhật Bản, chủ động hơn trong việc lập kế hoạch kinh doanh và lựa chọn phương án đầu tư tối ưu nhất.
• Thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật: Khắc phục tình trạng lúng túng của các cơ quan đăng ký đầu tư địa phương khi giải quyết hồ sơ dự án có sự chồng chéo giữa các cam kết quốc tế đa phương và song phương.
• Thúc đẩy dòng vốn đầu tư chất lượng cao: Khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc thực thi nghiêm túc các điều ước quốc tế đã ký kết, góp phần thu hút mạnh mẽ hơn nguồn vốn FDI từ Nhật Bản vào các lĩnh vực then chốt.