Công văn 5695/TCHQ-QLRR do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình phân luồng tờ khai đối với các lô hàng nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp các Chi cục Hải quan địa phương thống nhất thực hiện việc kiểm tra, giám sát hàng hóa dựa trên việc áp dụng quản lý rủi ro, đảm bảo vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, vừa kiểm soát chặt chẽ an ninh hải quan.

Nguyên tắc phân luồng và thẩm quyền chuyển luồng tờ khai hải quan

Văn bản hướng dẫn chi tiết về việc xử lý đối với các tờ khai hải quan đã được hệ thống VNACCS/VCIS phân luồng nhưng phát hiện có dấu hiệu nghi vấn hoặc thông tin rủi ro mới:

• Thẩm quyền quyết định chuyển luồng: Chi cục trưởng Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai có thẩm quyền quyết định việc chuyển luồng từ luồng Xanh hoặc luồng Vàng sang luồng Đỏ (kiểm tra thực tế hàng hóa) khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hải quan hoặc theo thông tin cảnh báo rủi ro từ cơ quan cấp trên.
• Căn cứ chuyển luồng: Việc chuyển luồng phải dựa trên các thông tin trinh sát, thông tin tình báo hải quan, thông tin từ hệ thống quản lý rủi ro hoặc các dấu hiệu nghi vấn rõ ràng trong hồ sơ hải quan, không thực hiện chuyển luồng tùy tiện gây chậm trễ cho doanh nghiệp.
• Trách nhiệm giải trình: Các quyết định thay đổi kết quả phân luồng của hệ thống phải được ghi nhận rõ ràng lý do trên hệ thống thông tin hải quan để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và quy trách nhiệm khi cần thiết.

Xử lý các vướng mắc cụ thể trong quá trình thông quan lô hàng

Công văn tập trung tháo gỡ các vướng mắc thực tế mà các Chi cục Hải quan thường gặp phải trong quá trình thực hiện thủ tục:

• Đối với hàng hóa thuộc danh mục quản lý chuyên ngành: Trường hợp hàng hóa được hệ thống phân luồng Xanh nhưng thuộc đối tượng phải kiểm tra chuyên ngành, công chức hải quan phải hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kiểm tra chuyên ngành trước khi thông quan, hoặc thực hiện chuyển luồng để kiểm tra hồ sơ giấy tờ liên quan theo đúng quy định.
• Xử lý thông tin bất đồng nhất: Khi có sự khác biệt giữa thông tin khai báo trên hệ thống và chứng từ thực tế kèm theo (như vận đơn, hóa đơn thương mại), Chi cục Hải quan phải tạm dừng thông quan để xác minh và thực hiện chuyển luồng kiểm tra thực tế nếu thấy cần thiết.
• Phối hợp giữa các đơn vị chuyên trách: Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm soát hải quan, lực lượng quản lý rủi ro và các Chi cục Hải quan cửa khẩu để kịp thời chia sẻ thông tin, phát hiện các phương thức, thủ đoạn gian lận thương mại mới.

Trách nhiệm triển khai và giám sát của các đơn vị Hải quan

Để đảm bảo tính hiệu quả và thống nhất trong việc áp dụng quản lý rủi ro phân luồng tờ khai, Tổng cục Hải quan yêu cầu:

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Chỉ đạo các Chi cục Hải quan trực thuộc thực hiện nghiêm túc quy trình nghiệp vụ; thường xuyên rà soát, đánh giá hiệu quả của việc chuyển luồng tờ khai tại đơn vị mình để tránh việc lạm dụng chuyển luồng gây phiền hà cho doanh nghiệp.
• Cục Quản lý rủi ro: Tiếp thu các phản hồi từ thực tế của các Chi cục Hải quan để điều chỉnh, cập nhật kịp thời các tiêu chí, bộ chỉ số rủi ro trên hệ thống VNACCS/VCIS, đảm bảo tỷ lệ phân luồng sát với thực tế và nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm.
• Công chức hải quan thực hiện nhiệm vụ: Phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện đúng quy trình, không tự ý kéo dài thời gian thông quan đối với các tờ khai luồng Xanh, luồng Vàng trừ trường hợp có căn cứ xác thực về hành vi vi phạm pháp luật.