Giới thiệu chung về Công văn 5331/BGTVT-VT năm 2024

Công văn 5331/BGTVT-VT được Bộ Giao thông vận tải ban hành năm 2024 nhằm tham gia ý kiến chuyên môn về việc quản lý, sử dụng và hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến vận đơn (đặc biệt là vận đơn đường biển và vận đơn điện tử). Đây là văn bản có vai trò quan trọng trong việc định hình khung pháp lý, thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành dịch vụ logistics và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động vận tải đa phương thức.

Bản chất pháp lý và vai trò của vận đơn theo quan điểm của Bộ Giao thông vận tải

Bộ Giao thông vận tải nhấn mạnh việc làm rõ các thuộc tính pháp lý cốt lõi của vận đơn theo quy định của Bộ luật Hàng hải Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên:

• Bằng chứng của hợp đồng vận chuyển: Vận đơn là chứng từ xác nhận việc thiết lập quan hệ hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển hoặc đường thủy nội địa giữa người thuê vận chuyển và người vận chuyển.
• Biên nhận nhận hàng: Xác nhận việc người vận chuyển đã nhận hàng hóa từ người gửi hàng với số lượng, chủng loại, mã ký hiệu và tình trạng bên ngoài tương ứng để vận chuyển đến điểm đích.
• Chứng từ sở hữu hàng hóa: Khẳng định giá trị pháp lý của vận đơn trong việc định đoạt, chuyển nhượng quyền sở hữu hàng hóa trong quá trình vận chuyển thông qua các hình thức ký hậu vận đơn.

Định hướng thúc đẩy và pháp lý hóa vận đơn điện tử (E-Bill of Lading)

Trước xu hướng số hóa mạnh mẽ của ngành logistics toàn cầu, Bộ Giao thông vận tải đã đưa ra các ý kiến đóng góp quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho vận đơn điện tử:

• Thừa nhận giá trị pháp lý tương đương: Đề xuất các cơ quan quản lý chuyên ngành (đặc biệt là cơ quan Hải quan và Thuế) chấp nhận vận đơn điện tử có giá trị pháp lý tương đương vận đơn giấy truyền thống trong mọi giao dịch hành chính và thông quan.
• Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ: Kiến nghị thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo mật thông tin và chữ ký số đối với vận đơn điện tử nhằm ngăn ngừa rủi ro giả mạo, bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia chuỗi cung ứng.
• Hội nhập thông lệ quốc tế: Khuyến khích việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế về vận đơn điện tử của các tổ chức uy tín như FIATA, BIMCO nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam.

Tăng cường phối hợp liên ngành trong quản lý và giám sát vận đơn

Để tối ưu hóa quy trình quản lý nhà nước và giảm thiểu gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, Bộ Giao thông vận tải đề xuất các giải pháp phối hợp liên ngành:

• Kết nối và chia sẻ dữ liệu: Xây dựng cơ chế kết nối thông tin trực tuyến giữa hệ thống của các hãng tàu, doanh nghiệp cảng biển, cơ quan quản lý cảng vụ hàng hải và cơ quan hải quan để kiểm soát luồng hàng hóa dựa trên dữ liệu vận đơn số.
• Cải cách thủ tục kiểm tra hành chính: Hạn chế tối đa việc yêu cầu doanh nghiệp xuất trình vận đơn giấy trong các bước kiểm tra không cần thiết, chuyển dần sang phương thức hậu kiểm dựa trên cơ sở dữ liệu dùng chung.
• Giải quyết tranh chấp phát sinh: Hoàn thiện các quy định về trách nhiệm dân sự của người vận chuyển, người nhận hàng và các bên liên quan khi xảy ra tranh chấp về việc giao nhận hàng hóa bằng vận đơn.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản đối với ngành logistics và vận tải

Ý kiến đóng góp tại Công văn 5331/BGTVT-VT là cơ sở quan trọng để các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, sửa đổi và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về hải quan, thuế và thương mại điện tử. Việc chuẩn hóa quy định về vận đơn giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan, nâng cao năng lực cạnh tranh của đội tàu biển Việt Nam và thúc đẩy sự phát triển bền vững của chuỗi cung ứng quốc gia.