Tóm tắt Công văn 5092/TCT-CS năm 2017 về quản lý và xử lý hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động

Công văn 5092/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành ngày 09 tháng 11 năm 2017 hướng dẫn cụ thể về việc xử lý hành vi sử dụng hóa đơn của các doanh nghiệp đã bỏ trốn, mất tích hoặc ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng mã số thuế. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các cơ quan thuế địa phương thống nhất phương án xử lý đối với người nộp thuế có sử dụng hóa đơn đầu vào từ các đơn vị này.

- Nguyên tắc phân loại và xử lý hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn

Tổng cục Thuế hướng dẫn việc xử lý hóa đơn đầu vào mua của doanh nghiệp bỏ trốn được chia thành hai trường hợp cụ thể dựa trên thời điểm phát hành hóa đơn:

• Trường hợp hóa đơn phát hành trước ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Nếu người nộp thuế chứng minh được việc mua bán hàng hóa, dịch vụ là có thực, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên), hợp đồng mua bán, biên bản giao nhận hàng hóa thì cơ quan thuế xem xét cho khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào và tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
• Trường hợp hóa đơn phát hành sau ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Các hóa đơn này được xác định là hóa đơn bất hợp pháp. Người nộp thuế không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và không được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN.

- Quy trình kiểm tra, xác minh giao dịch thực tế của cơ quan thuế

Để đảm bảo tính khách quan và chống thất thu ngân sách nhà nước, cơ quan thuế áp dụng quy trình xác minh chặt chẽ đối với các giao dịch đáng ngờ:

• Yêu cầu giải trình: Cơ quan thuế gửi thông báo yêu cầu người nộp thuế giải trình, xuất trình tài liệu chứng minh tính hợp pháp của giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ.
• Đối chiếu chứng từ thanh toán: Kiểm tra dòng tiền, đặc biệt là các chứng từ thanh toán qua ngân hàng để xác định tiền có thực sự được chuyển cho bên bán hay có dấu hiệu vòng vo, rút tiền mặt ngay sau khi chuyển khoản.
• Xác minh thực tế hàng hóa: Kiểm tra kho bãi, phương tiện vận chuyển, năng lực sản xuất kinh doanh của bên bán tại thời điểm giao dịch để đánh giá khả năng cung cấp hàng hóa, dịch vụ.
• Phối hợp với cơ quan điều tra: Trong trường hợp phát hiện có dấu hiệu mua bán hóa đơn khống, trốn thuế với quy mô lớn, cơ quan thuế sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, xử lý hình sự theo quy định của pháp luật.

- Trách nhiệm của người nộp thuế và cơ quan quản lý

Văn bản cũng nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của các bên trong việc quản lý và sử dụng hóa đơn:

• Đối với người nộp thuế: Phải chủ động tra cứu thông tin về tình trạng hoạt động của doanh nghiệp đối tác trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp hoặc trang thông tin điện tử của ngành Thuế trước khi thực hiện giao dịch và nhận hóa đơn.
• Đối với cơ quan thuế: Có trách nhiệm cập nhật kịp thời, chính xác danh sách các doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động lên hệ thống dữ liệu tập trung để người dân và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, phòng ngừa rủi ro pháp lý.