Tổng quan về Công văn 5018/TCT-KK năm 2018

Công văn 5018/TCT-KK do Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn giải quyết các vướng mắc liên quan đến điều kiện chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với hàng hóa xuất khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các doanh nghiệp và cơ quan thuế địa phương xác định tính hợp lệ của tài khoản thanh toán, từ đó thực hiện đúng các thủ tục khấu trừ hoặc hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu.

1. Điều kiện thanh toán qua ngân hàng để được khấu trừ, hoàn thuế GTGT

Theo quy định pháp luật về thuế GTGT, để hàng hóa xuất khẩu được áp dụng thuế suất 0% và được khấu trừ, hoàn thuế GTGT đầu vào, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Công văn 5018/TCT-KK làm rõ các nội dung sau:

• Yêu cầu về dòng tiền: Phải có chứng từ chứng minh tiền được chuyển từ tài khoản của phía khách hàng nước ngoài mở tại ngân hàng nước ngoài sang tài khoản của cơ sở kinh doanh Việt Nam mở tại ngân hàng hoạt động theo pháp luật Việt Nam.
• Sự phù hợp của thông tin trên chứng từ: Tên, số tài khoản của người thanh toán (phía nước ngoài) và người thụ hưởng (doanh nghiệp Việt Nam) trên chứng từ ngân hàng phải trùng khớp với thông tin ghi trên hợp đồng xuất khẩu, phụ lục hợp đồng hoặc các văn bản thỏa thuận liên quan.
• Trường hợp thanh toán ủy quyền: Nếu phía nước ngoài ủy quyền cho bên thứ ba thanh toán, việc ủy quyền này phải được quy định rõ ràng trong hợp đồng xuất khẩu hoặc phụ lục hợp đồng thương mại trước khi thực hiện giao dịch.

2. Quy định về việc đăng ký tài khoản ngân hàng với cơ quan thuế

Một trong những nội dung cốt lõi được nhấn mạnh trong Công văn 5018/TCT-KK là tính pháp lý của tài khoản nhận tiền thanh toán của doanh nghiệp Việt Nam:

• Nghĩa vụ thông báo tài khoản: Doanh nghiệp xuất khẩu phải thực hiện thông báo thông tin tài khoản ngân hàng dùng để nhận tiền thanh toán từ khách hàng nước ngoài với cơ quan thuế quản lý trực tiếp (theo quy định về đăng ký thuế tại Thông tư 156/2013/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung).
• Hệ quả pháp lý: Nếu tài khoản nhận tiền thanh toán từ phía nước ngoài chưa được đăng ký hoặc thông báo với cơ quan thuế theo đúng thời hạn và thủ tục quy định, doanh nghiệp sẽ bị xem xét không đủ điều kiện để được khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT đầu vào đối với lô hàng xuất khẩu tương ứng.

3. Xử lý các trường hợp đặc thù về tài khoản thanh toán

Công văn cũng đưa ra hướng dẫn cụ thể đối với một số trường hợp phát sinh trong thực tế giao thương quốc tế:

• Khách hàng nước ngoài thanh toán từ tài khoản mở tại Việt Nam: Trường hợp phía nước ngoài sử dụng tài khoản tiền đồng Việt Nam (VND) hoặc tài khoản ngoại tệ mở tại các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam để thanh toán, dòng tiền này vẫn được chấp nhận là thanh toán qua ngân hàng nếu việc mở và sử dụng tài khoản này tuân thủ đúng các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về quản lý ngoại hối.
• Thanh toán bù trừ công nợ: Việc thanh toán bù trừ giữa hàng hóa xuất khẩu với hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu hoặc bù trừ công nợ giữa các bên phải được quy định cụ thể trong hợp đồng xuất khẩu và phải có đầy đủ biên bản đối chiếu công nợ có xác nhận hợp pháp của hai bên.

4. Trách nhiệm kiểm tra, giám sát của cơ quan thuế địa phương

Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác quản lý và kiểm tra hồ sơ:

• Thanh tra, kiểm tra hồ sơ hoàn thuế: Cơ quan thuế địa phương có trách nhiệm đối chiếu kỹ lưỡng chứng từ thanh toán thực tế với hợp đồng xuất khẩu, tờ khai hải quan và thông tin tài khoản đã đăng ký của doanh nghiệp nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận thuế.
• Xác minh dòng tiền: Trong trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ hoặc rủi ro cao, cơ quan thuế sẽ tiến hành xác minh dòng tiền qua hệ thống ngân hàng thương mại để đảm bảo giao dịch xuất khẩu là có thật và tiền thanh toán thực sự từ phía đối tác nước ngoài chuyển về.

Khuyến nghị: Doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống tài khoản ngân hàng đang sử dụng để giao dịch với khách hàng nước ngoài, đảm bảo tất cả các tài khoản này đã được thông báo hợp lệ với cơ quan thuế nhằm tránh các rủi ro bị xuất toán hoặc từ chối hoàn thuế GTGT.