Giới thiệu chung về Công văn 4155/TCT-CS

Công văn 4155/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn các cục thuế địa phương và doanh nghiệp thực hiện thống nhất chính sách thuế đối với chi phí lãi vay. Đây là một trong những nội dung quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải nộp, đặc biệt là trong bối cảnh các doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết hoặc đang trong giai đoạn góp vốn, đầu tư xây dựng cơ bản.

1. Quy định về chi phí lãi vay tương ứng với vốn điều lệ còn thiếu

Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế và các quy định pháp luật hiện hành về thuế TNDN, chi phí lãi vay phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh được xử lý như sau:

• Trường hợp doanh nghiệp đã góp đủ vốn điều lệ theo tiến độ: Chi phí lãi vay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, nếu đáp ứng đầy đủ các hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định.
• Trường hợp doanh nghiệp chưa góp đủ vốn điều lệ theo tiến độ góp vốn ghi trong điều lệ doanh nghiệp: Phần chi phí lãi vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Cách xác định chi phí lãi vay không được trừ: Được tính toán dựa trên số vốn điều lệ còn thiếu nhân với lãi suất đi vay, hoặc phân bổ theo tỷ lệ nếu doanh nghiệp phát sinh nhiều khoản vay với các mức lãi suất khác nhau.

2. Khống chế chi phí lãi vay đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết

Đối với các doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết, Tổng cục Thuế nhấn mạnh việc áp dụng quy định tại Nghị định số 132/2020/NĐ-CP của Chính phủ:

• Tổng chi phí lãi vay được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN không vượt quá 30% tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng với chi phí lãi vay (sau khi trừ doanh thu lãi tiền gửi, lãi cho vay) cộng với chi phí khấu hao phát sinh trong kỳ (EBITDA).
• Phần chi phí lãi vay không được trừ do vượt mức khống chế 30% sẽ được chuyển sang kỳ tính thuế tiếp theo khi xác định tổng chi phí lãi vay được trừ. Thời gian chuyển chi phí lãi vay tính liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh chi phí lãi vay không được trừ.
• Quy định này áp dụng cho toàn bộ chi phí lãi vay phát sinh trong kỳ của doanh nghiệp có giao dịch liên kết, không phân biệt khoản vay đó là từ bên liên kết hay từ các tổ chức tín dụng độc lập.

3. Quy định về mức trần lãi suất tiền vay đối với đối tượng không phải tổ chức tín dụng

Khi doanh nghiệp đi vay của các đối tượng không phải là tổ chức tín dụng hoặc tổ chức kinh tế (ví dụ vay của cá nhân, hộ gia đình), mức lãi suất được tính vào chi phí hợp lý bị khống chế như sau:

• Phần chi phí trả lãi tiền vay cho các đối tượng này không được vượt quá 150% mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm vay.
• Mọi khoản chi trả lãi vay vượt quá mức 150% lãi suất cơ bản nêu trên đều bị loại khỏi chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN.

4. Vốn hóa chi phí lãi vay trong giai đoạn đầu tư

Tổng cục Thuế cũng làm rõ nguyên tắc hạch toán chi phí lãi vay đối với các khoản vay phục vụ cho việc đầu tư xây dựng tài sản dở dang:

• Chi phí lãi vay phát sinh trong giai đoạn đầu tư xây dựng cơ bản để hình thành tài sản cố định phải được vốn hóa vào giá trị của tài sản đó theo quy định của chuẩn mực kế toán Việt Nam.
• Sau khi tài sản cố định hoàn thành và đưa vào sử dụng, chi phí lãi vay phát sinh mới được hạch toán trực tiếp vào chi phí tài chính và được tính vào chi phí được trừ trong kỳ nếu đáp ứng các điều kiện chung.

5. Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp

Để tránh rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính về thuế, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Rà soát kỹ tiến độ góp vốn điều lệ của các thành viên, cổ đông sáng lập để đảm bảo không bị loại chi phí lãi vay do thiếu vốn điều lệ.
• Xác định chính xác các mối quan hệ liên kết và giao dịch liên kết phát sinh trong kỳ để áp dụng đúng quy định khống chế trần lãi vay 30% theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP.
• Lập và lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản vay và trả lãi vay theo đúng quy định pháp luật.