Giới thiệu về Công văn 4046/BTC-TCHQ năm 2015

Công văn 4046/BTC-TCHQ được Bộ Tài chính ban hành nhằm tăng cường công tác quản lý, kiểm tra thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu. Đây là biện pháp nghiệp vụ quan trọng nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, đặc biệt là tình trạng lợi dụng chính sách khuyến khích xuất khẩu để hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) sai quy định, gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Các nội dung trọng tâm về kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu

Văn bản đưa ra các chỉ đạo quyết liệt và cụ thể đối với Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trong việc thực hiện quy trình kiểm tra hải quan, tập trung vào các điểm cốt lõi sau:

• Xác định đối tượng trọng điểm cần kiểm tra: Cơ quan hải quan tập trung kiểm tra thực tế đối với các lô hàng xuất khẩu có rủi ro cao. Cụ thể là các mặt hàng có thuế suất thuế xuất khẩu cao, hàng hóa nông, lâm, thủy sản xuất khẩu qua các cửa khẩu đường bộ, và hàng hóa của các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hải quan hoặc có lịch sử chấp hành pháp luật chưa tốt.
• Áp dụng quản lý rủi ro trong phân luồng quyết định kiểm tra: Sử dụng hệ thống thông tin quản lý rủi ro để phân luồng tờ khai (luồng đỏ). Việc chuyển luồng để kiểm tra thực tế phải dựa trên các thông tin trinh sát, thông tin cảnh báo từ các cơ quan chức năng hoặc dấu hiệu nghi vấn cụ thể, tránh việc kiểm tra tràn lan gây ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu.
• Phương thức và mức độ kiểm tra thực tế: Công văn yêu cầu việc kiểm tra thực tế phải được thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình. Tùy thuộc vào mức độ rủi ro, công chức hải quan có thể thực hiện kiểm tra bằng máy soi container hoặc kiểm tra thủ công trực tiếp. Quá trình kiểm tra phải ghi nhận đầy đủ hình ảnh, mô tả chi tiết về chủng loại, số lượng, chất lượng và xuất xứ của hàng hóa.

Quy trình phối hợp và xử lý kết quả kiểm tra

Để đảm bảo tính hiệu quả và thống nhất, Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về cơ chế phối hợp giữa các đơn vị hải quan:

• Phối hợp giữa Hải quan nơi mở tờ khai và Hải quan cửa khẩu xuất: Đối với hàng hóa chuyển cửa khẩu, Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục xuất khẩu phải bàn giao thông tin chặt chẽ cho Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất. Hải quan cửa khẩu xuất có trách nhiệm giám sát thực tế hàng hóa xếp lên phương tiện vận tải xuất cảnh và phản hồi kịp thời nếu phát hiện sai lệch.
• Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm: Khi phát hiện hành vi khai sai tên hàng, số lượng, chủng loại hoặc giả mạo hồ sơ xuất khẩu để gian lận, cơ quan hải quan phải lập biên bản vi phạm, dừng thông quan và tiến hành xử lý vi phạm hành chính hoặc chuyển cơ quan điều tra truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
• Liên kết thông tin với cơ quan Thuế: Kết quả kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu là cơ sở dữ liệu quan trọng để cơ quan hải quan chia sẻ với cơ quan thuế nội địa, phục vụ cho công tác đối chiếu, xác minh nguồn gốc hàng hóa và kiểm soát hoàn thuế GTGT.

Trách nhiệm của cơ quan hải quan và công chức thực thi

Công văn 4046/BTC-TCHQ nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu cũng như công chức hải quan trực tiếp làm nhiệm vụ:

• Trách nhiệm của Thủ trưởng đơn vị: Cục trưởng Cục Hải quan địa phương và Chi cục trưởng các Chi cục Hải quan phải chịu trách nhiệm toàn diện về công tác quản lý trên địa bàn. Phải thường xuyên kiểm tra, giám sát hoạt động công vụ của cấp dưới, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp công chức có hành vi nhũng nhiễu, gây khó khăn cho doanh nghiệp hoặc thông đồng, bao che cho hành vi buôn lậu.
• Yêu cầu đối với công chức hải quan: Công chức được giao nhiệm vụ kiểm tra thực tế hàng hóa phải thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được giao, đảm bảo tính khách quan, trung thực và nhanh chóng để không làm ảnh hưởng đến thời gian thông quan hợp pháp của doanh nghiệp.