Giới thiệu về Công văn 3693/TCT-TNCN năm 2017

Công văn 3693/TCT-TNCN do Tổng cục Thuế ban hành ngày 15 tháng 8 năm 2017 là văn bản hướng dẫn quan trọng về việc xác định tình trạng cư trú đối với người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Việc xác định đúng tình trạng cư trú (cá nhân cư trú hoặc cá nhân không cư trú) là cơ sở pháp lý cốt lõi để áp dụng đúng phương pháp tính thuế, thuế suất và các quyền lợi về giảm trừ gia cảnh đối với thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Các nguyên tắc xác định cá nhân cư trú theo quy định hiện hành

Theo hướng dẫn tại Công văn và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan (như Thông tư 111/2013/TT-BTC), một cá nhân nước ngoài được coi là cá nhân cư trú tại Việt Nam nếu đáp ứng một trong các điều kiện sau:

• Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Ngày đến và ngày đi được tính là 01 ngày.
• Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam theo một trong hai trường hợp: Có nơi ở đăng ký thường trú theo quy định của pháp luật về cư trú; hoặc có nhà thuê để ở tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về nhà ở, với thời hạn của các hợp đồng thuê từ 90 ngày trở lên trong năm tính thuế.

Hướng dẫn cụ thể về xác định tình trạng cư trú khi có nhà thuê trên 90 ngày nhưng ở dưới 183 ngày

Công văn 3693/TCT-TNCN tập trung giải quyết vướng mắc phổ biến đối với trường hợp người nước ngoài có hợp đồng thuê nhà tại Việt Nam từ 90 ngày trở lên nhưng thực tế thời gian có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày trong năm tính thuế. Hướng dẫn xử lý cụ thể như sau:

• Trường hợp chứng minh được là đối tượng cư trú của nước khác: Nếu cá nhân nước ngoài có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam (thuê nhà từ 90 ngày trở lên) nhưng thực tế ở Việt Nam dưới 183 ngày và chứng minh được bản thân là cá nhân cư trú của nước khác (bằng cách cung cấp Giấy chứng nhận cư trú của nước đó), thì cá nhân này được xác định là cá nhân không cư trú tại Việt Nam.
• Trường hợp không chứng minh được là đối tượng cư trú của nước khác: Nếu cá nhân nước ngoài không xuất trình được Giấy chứng nhận cư trú của nước khác để chứng minh tình trạng cư trú của mình, thì cá nhân đó sẽ bị xác định là cá nhân cư trú tại Việt Nam và phải thực hiện nghĩa vụ thuế TNCN theo quy định đối với cá nhân cư trú.

Thủ tục và hồ sơ chứng minh tình trạng cư trú nước ngoài

Để được áp dụng tình trạng cá nhân không cư trú trong trường hợp nêu trên, người nộp thuế cần lưu ý các thủ tục hành chính sau:

• Cá nhân phải cung cấp bản chụp Giấy chứng nhận cư trú do cơ quan thuế của nước hoặc vùng lãnh thổ nơi họ cư trú cấp cho năm tính thuế liên quan.
• Giấy chứng nhận cư trú này phải được hợp pháp hóa lãnh sự theo quy định của pháp luật Việt Nam để đảm bảo tính pháp lý khi xuất trình cho cơ quan thuế Việt Nam.
• Trường hợp nước hoặc vùng lãnh thổ đó đã ký kết Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với Việt Nam, các quy định ưu đãi tại Hiệp định sẽ được áp dụng tương ứng dựa trên hồ sơ thông báo miễn, giảm thuế theo Hiệp định.

Hệ quả pháp lý về nghĩa vụ thuế TNCN

Việc phân định rõ ràng tình trạng cư trú dẫn đến các nghĩa vụ thuế khác biệt hoàn toàn giữa hai đối tượng:

• Đối với cá nhân cư trú: Chịu thuế TNCN đối với thu nhập phát sinh cả trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam (thu nhập toàn cầu). Thu nhập từ tiền lương, tiền công được áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần từ 5% đến 35% và được áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh, giảm trừ bảo hiểm, từ thiện.
• Đối với cá nhân không cư trú: Chỉ chịu thuế TNCN đối với phần thu nhập phát sinh tại Việt Nam (thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam). Thu nhập từ tiền lương, tiền công được tính theo thuế suất phẳng là 20% và không được áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh.