Tóm tắt Công văn 3276/TCT-DNNCN năm 2020 về xác định tình trạng cư trú của cá nhân

Công văn 3276/TCT-DNNCN do Tổng cục Thuế ban hành hướng dẫn chi tiết về việc xác định tình trạng cư trú của cá nhân phục vụ cho công tác quản lý và tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc của người nộp thuế và cơ quan thuế địa phương khi xác định nghĩa vụ thuế của cá nhân có yếu tố nước ngoài hoặc cá nhân di chuyển giữa các quốc gia.

Tiêu chí xác định cá nhân cư trú theo quy định pháp luật Việt Nam

Theo hướng dẫn tại Công văn và các quy định pháp luật về thuế TNCN hiện hành, một cá nhân được coi là cá nhân cư trú tại Việt Nam nếu đáp ứng một trong các điều kiện sau:

• Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Ngày đến và ngày đi được tính là 01 (một) ngày dựa trên chứng thực của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trên hộ chiếu.
• Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam theo một trong hai trường hợp: Có nơi ở đăng ký thường trú theo quy định của pháp luật về cư trú; hoặc có nhà thuê để ở tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về nhà ở, với thời hạn của các hợp đồng thuê từ 90 ngày trở lên trong năm tính thuế.

Xử lý trường hợp cá nhân có nơi ở thường xuyên nhưng thực tế ở Việt Nam dưới 183 ngày

Công văn làm rõ nguyên tắc xác định tình trạng cư trú đối với trường hợp cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam nhưng thực tế có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày trong năm tính thuế:

• Nếu cá nhân không chứng minh được mình là đối tượng cư trú của bất kỳ quốc gia nào khác, cá nhân đó sẽ được xác định là cá nhân cư trú tại Việt Nam.
• Để chứng minh là đối tượng cư trú của nước khác, cá nhân phải xuất trình Giấy chứng nhận cư trú do cơ quan thuế của nước đó cấp. Trường hợp cá nhân thuộc nước hoặc vùng lãnh thổ đã ký kết Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với Việt Nam nhưng cơ quan thuế nước đó không thực hiện cấp Giấy chứng nhận cư trú thì cá nhân phải cung cấp bản chụp Hộ chiếu để chứng minh thời gian cư trú.

Nguyên tắc giải quyết xung đột cư trú theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần

Trong trường hợp cá nhân vừa được coi là cá nhân cư trú của Việt Nam theo pháp luật Việt Nam, vừa là cá nhân cư trú của nước đối tác theo pháp luật của nước đó, tình trạng cư trú sẽ được xác định theo các nguyên tắc đối chiếu (tie-breaker rules) tại Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa hai quốc gia:

• Cá nhân sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước mà tại đó họ có nhà ở thường trực thiết lập cho họ.
• Nếu cá nhân có nhà ở thường trực ở cả hai nước hoặc không có nhà ở thường trực ở nước nào, họ sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước mà họ có các quan hệ kinh tế và cá nhân chặt chẽ hơn (trung tâm của các quyền lợi sống).
• Nếu không thể xác định được nước nơi cá nhân có trung tâm các quyền lợi sống, hoặc nếu cá nhân không có nhà ở thường trực ở cả hai nước, họ sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước nơi họ thường sống.
• Nếu cá nhân thường sống ở cả hai nước hoặc không sống ở nước nào, họ sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước mà họ mang quốc tịch.
• Nếu cá nhân mang quốc tịch của cả hai nước hoặc không mang quốc tịch của nước nào, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền của hai nước ký kết sẽ giải quyết vấn đề bằng thỏa thuận song phương.

Nghĩa vụ kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân tương ứng với tình trạng cư trú

Việc xác định chính xác tình trạng cư trú quyết định phạm vi thu nhập chịu thuế và thuế suất áp dụng đối với cá nhân:

• Đối với cá nhân cư trú: Chịu thuế TNCN đối với thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam (không phân biệt nơi trả và nhận thu nhập). Thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần từ 5% đến 35%.
• Đối với cá nhân không cư trú: Chỉ chịu thuế TNCN đối với thu nhập phát sinh tại Việt Nam. Thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được tính theo thuế suất toàn phần thống nhất là 20%.