Công văn 369/TTr-THGS do Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành năm 2020 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, cung cấp đề cương thanh tra chi tiết nhằm thống nhất nội dung, phương pháp tiến hành thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội và an toàn, vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu các nội dung cốt lõi của đề cương thanh tra ban hành kèm theo Công văn 369/TTr-THGS:

1. Mục đích và phạm vi áp dụng của đề cương thanh tra

• Thống nhất quy trình nghiệp vụ: Hướng dẫn các Đoàn thanh tra thực hiện thống nhất các nội dung kiểm tra, đánh giá việc chấp hành pháp luật của doanh nghiệp, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nội dung quan trọng.
• Hỗ trợ doanh nghiệp tự rà soát: Tạo cơ sở để các doanh nghiệp tự kiểm tra, đối chiếu và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu báo cáo trước khi Đoàn thanh tra tiến hành làm việc trực tiếp.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào ba lĩnh vực cốt lõi gồm pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội (BHXH) và an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ).

2. Các nội dung thanh tra trọng tâm về lĩnh vực lao động

• Tuyển dụng và đào tạo lao động: Kiểm tra việc xây dựng và công bố kế hoạch tuyển dụng; việc lập sổ quản lý lao động; việc giao kết hợp đồng đào tạo nghề đối với trường hợp người sử dụng lao động tuyển người vào học nghề, tập nghề để làm việc cho mình.
• Hợp đồng lao động: Kiểm tra hình thức, loại hợp đồng lao động đã ký kết; nội dung hợp đồng lao động có đảm bảo các điều khoản chủ yếu theo quy định; việc ký phụ lục hợp đồng; việc thử việc và thực hiện các quy định về chấm dứt hợp đồng lao động.
• Thỏa ước lao động tập thể và đối thoại tại nơi làm việc: Kiểm tra việc tổ chức đối thoại định kỳ tại nơi làm việc; việc xây dựng và ban hành quy chế dân chủ ở cơ sở; quy trình thương lượng, ký kết và nội dung của Thỏa ước lao động tập thể.
• Tiền lương và thời giờ làm việc: Kiểm tra việc xây dựng thang lương, bảng lương; hình thức và chu kỳ trả lương; việc trả lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm; việc thực hiện quy định về thời giờ làm việc tối đa, thời giờ nghỉ ngơi và số giờ làm thêm trong năm.
• Kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất: Kiểm tra việc đăng ký và nội dung của Nội quy lao động; quy trình xử lý kỷ luật lao động đảm bảo tính hợp pháp; việc bồi thường thiệt hại vật chất theo quy định.

3. Các nội dung thanh tra trọng tâm về lĩnh vực bảo hiểm xã hội

• Đối tượng tham gia: Kiểm tra việc lập danh sách và đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho toàn bộ người lao động thuộc diện phải tham gia.
• Mức đóng và phương thức đóng: Xác định tiền lương làm căn cứ đóng BHXH; việc trích nộp tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN của người sử dụng lao động và người lao động đúng thời hạn và đủ số tiền quy định.
• Giải quyết chế độ bảo hiểm: Kiểm tra việc lập hồ sơ, thủ tục và thời hạn giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe cho người lao động; việc chi trả các chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

4. Các nội dung thanh tra trọng tâm về an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ)

• Hồ sơ quản lý ATVSLĐ: Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch ATVSLĐ hàng năm; việc thành lập mạng lưới an toàn, vệ sinh viên; việc phân công người làm công tác ATVSLĐ và công tác y tế tại cơ sở.
• Huấn luyện ATVSLĐ: Kiểm tra việc tổ chức huấn luyện ATVSLĐ cho các nhóm đối tượng từ nhóm 1 đến nhóm 6 theo quy định; việc cấp thẻ an toàn và chứng nhận huấn luyện.
• Kiểm định và khai báo thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt: Kiểm tra danh mục các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động đang sử dụng; hồ sơ kiểm định kỹ thuật an toàn còn hiệu lực; việc khai báo sử dụng các thiết bị này với cơ quan quản lý nhà nước.
• Cải thiện điều kiện lao động và chăm sóc sức khỏe: Kiểm tra việc tổ chức quan trắc môi trường lao động; việc trang cấp phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động; việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật.

5. Yêu cầu đối với doanh nghiệp và Đoàn thanh tra

• Đối với doanh nghiệp: Phải chuẩn bị báo cáo bằng văn bản theo đúng mẫu đề cương đính kèm; tập hợp sẵn các hồ sơ, sổ sách, chứng từ liên quan để cung cấp kịp thời cho Đoàn thanh tra; bố trí thành phần làm việc đúng thẩm quyền.
• Đối với Đoàn thanh tra: Thực hiện thanh tra đúng nội dung, đối tượng ghi trong quyết định thanh tra; bảo đảm tính khách quan, công khai, dân chủ và không gây cản trở đến hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường của doanh nghiệp.