Tổng quan về Công văn 2464/GSQL-GQ4 năm 2018

Công văn 2464/GSQL-GQ4 do Cục Giám sát quản lý về hải quan ban hành năm 2018 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi đến các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm làm rõ các quy định pháp luật về bảo hộ quyền kinh doanh nhãn hiệu hàng hóa. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh giữa chủ sở hữu nhãn hiệu, nhà phân phối độc quyền và các doanh nghiệp thực hiện hoạt động nhập khẩu song song hàng hóa chính hãng vào thị trường Việt Nam.

Các nội dung cốt lõi và hướng dẫn thực thi pháp luật hải quan

• Áp dụng nguyên tắc cạn quyền sở hữu trí tuệ: Công văn nhấn mạnh việc thực thi theo quy định tại Điểm b Khoản 2 Điều 125 Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó, chủ sở hữu nhãn hiệu không có quyền cấm người khác lưu thông, nhập khẩu, khai thác công dụng của sản phẩm đã được chính chủ sở hữu hoặc người được phép của chủ sở hữu đưa ra thị trường nước ngoài hoặc thị trường trong nước một cách hợp pháp. Đây là cơ sở pháp lý cốt lõi khẳng định tính hợp pháp của hoạt động nhập khẩu song song.
• Phân biệt giữa hàng hóa nhập khẩu song song và hàng giả mạo nhãn hiệu: Cơ quan hải quan được hướng dẫn phải phân biệt rõ ràng giữa hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (như nhập khẩu hàng giả, hàng nhái) và hành vi nhập khẩu song song (nhập khẩu hàng hóa chính hãng từ các nguồn hợp pháp ở nước ngoài mà không thông qua nhà phân phối độc quyền tại Việt Nam). Hoạt động nhập khẩu song song không bị coi là hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu.
• Thủ tục kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa bị yêu cầu bảo hộ: Trong trường hợp có yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ từ chủ thể quyền, cơ quan hải quan chỉ thực hiện tạm dừng làm thủ tục hải quan khi có đầy đủ căn cứ nghi ngờ hàng hóa nhập khẩu là hàng giả mạo nhãn hiệu hoặc hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo đúng quy định của pháp luật. Không được dừng thông quan đối với hàng hóa chính hãng chỉ vì lý do tranh chấp quyền phân phối độc quyền.
• Trách nhiệm chứng minh của các bên liên quan: Chủ sở hữu nhãn hiệu hoặc người đại diện hợp pháp tại Việt Nam có trách nhiệm cung cấp các tài liệu, chứng cứ rõ ràng chứng minh hành vi vi phạm nếu yêu cầu dừng thông quan. Ngược lại, doanh nghiệp nhập khẩu có quyền cung cấp các chứng từ thương mại, hóa đơn mua hàng hợp pháp chứng minh nguồn gốc chính hãng của hàng hóa để yêu cầu thông quan theo quy định.
• Yêu cầu đối với các Cục Hải quan địa phương: Cục Giám sát quản lý về hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện đúng quy trình, thủ tục kiểm tra giám sát hải quan, tránh việc lạm dụng các biện pháp bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ để gây khó khăn, ách tắc cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp của doanh nghiệp.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản trong hoạt động thương mại

Công văn 2464/GSQL-GQ4 đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng thông qua việc cho phép nhập khẩu song song các sản phẩm chính hãng với giá cả cạnh tranh. Đồng thời, văn bản cũng giúp thống nhất quy trình xử lý của cơ quan hải quan trên toàn quốc, hạn chế tối đa các tranh chấp thương mại không đáng có giữa nhà phân phối độc quyền và các nhà nhập khẩu độc lập, đảm bảo dòng chảy hàng hóa được lưu thông thông suốt tại các cửa khẩu.