Công văn 2400/TCQLĐĐ-CĐKĐĐ do Tổng cục Quản lý đất đai ban hành là văn bản nghiệp vụ quan trọng nhằm giải đáp, tháo gỡ các vướng mắc phổ biến trong công tác đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi tắt là Giấy chứng nhận) tại các địa phương. Nội dung văn bản tập trung hướng dẫn xử lý các trường hợp cụ thể phát sinh trong thực tế áp dụng pháp luật đất đai.

1. Hướng dẫn cấp Giấy chứng nhận đối với đất nông nghiệp tự khai hoang

Tổng cục Quản lý đất đai hướng dẫn cụ thể về việc xem xét cấp Giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp do tự khai hoang:

• Trường hợp đất nông nghiệp do hộ gia đình, cá nhân tự khai hoang và sử dụng ổn định, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt thì được xem xét cấp Giấy chứng nhận theo quy định của pháp luật.
• Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất có trách nhiệm kiểm tra, xác nhận rõ ràng về nguồn gốc, thời điểm bắt đầu sử dụng đất và tình trạng tranh chấp đất đai để làm cơ sở pháp lý cho việc xem xét cấp Giấy chứng nhận.

2. Giải quyết cấp Giấy chứng nhận cho thửa đất nhỏ hơn diện tích tối thiểu

Đối với các thửa đất có diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định, văn bản đưa ra hướng xử lý như sau:

• Nếu thửa đất đang sử dụng được hình thành từ trước ngày văn bản quy định về diện tích tối thiểu tách thửa của địa phương có hiệu lực thi hành, nếu có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận thì người sử dụng đất vẫn được cấp Giấy chứng nhận theo quy định.
• Không giải quyết cấp Giấy chứng nhận đối với các trường hợp người sử dụng đất tự ý tách thửa đất sau khi văn bản quy định về diện tích tối thiểu tách thửa của địa phương đã có hiệu lực thi hành mà thửa đất tách ra có diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu quy định.

3. Thủ tục cấp Giấy chứng nhận khi nhận chuyển nhượng trước ngày 01/7/2014

Văn bản làm rõ quy trình, thủ tục cấp Giấy chứng nhận cho các trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy tờ viết tay hoặc không có công chứng, chứng thực trước ngày 01 tháng 7 năm 2014:

• Cơ quan đăng ký đất đai thực hiện tiếp nhận hồ sơ và giải quyết cấp Giấy chứng nhận theo thủ tục đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất lần đầu mà không yêu cầu người sử dụng đất phải thực hiện thủ tục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định chung, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người dân thực tế đang sử dụng đất ổn định.
• Yêu cầu cơ quan giải quyết phải kiểm tra kỹ tính pháp lý, nguồn gốc đất và thực hiện niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã để tránh phát sinh tranh chấp, khiếu kiện trong quá trình thực hiện.

4. Xác định diện tích đất ở đối với thửa đất có vườn, ao

Việc xác định diện tích đất ở cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng thửa đất có vườn, ao hình thành trước ngày 18 tháng 12 năm 1980 hoặc từ ngày 18 tháng 12 năm 1980 đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 được hướng dẫn cụ thể:

• Việc xác định diện tích đất ở phải căn cứ vào các giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 100 của Luật Đất đai năm 2013 và Điều 18 của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP.
• Trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất thì diện tích đất ở được xác định theo hạn mức giao đất ở do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm áp dụng.

5. Đăng ký biến động và cấp đổi Giấy chứng nhận khi có thay đổi tài sản

Công văn hướng dẫn chi tiết về trình tự thực hiện khi người sử dụng đất có nhu cầu đăng ký biến động, cấp đổi Giấy chứng nhận do thay đổi thông tin về tài sản gắn liền với đất:

• Trường hợp có sự thay đổi về tài sản gắn liền với đất đã ghi trên Giấy chứng nhận đã cấp, người sử dụng đất thực hiện đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất để được ghi nhận thông tin mới.
• Cơ quan đăng ký đất đai có trách nhiệm cập nhật, chỉnh lý hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai và thể hiện thông tin thay đổi trên Giấy chứng nhận hoặc cấp mới Giấy chứng nhận nếu người dân có nhu cầu.