Giới thiệu chung về Công văn 2283/TCHQ-GSQL

Công văn 2283/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành vào ngày 09 tháng 04 năm 2020 trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp tại Việt Nam và trên thế giới. Văn bản này tập trung hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và quản lý chặt chẽ đối với mặt hàng khẩu trang xuất khẩu, nhằm thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 20/NQ-CP của Chính phủ về việc áp dụng chế độ cấp giấy phép xuất khẩu đối với khẩu trang y tế.

Nội dung trọng tâm và các quy định cốt lõi

Công văn đưa ra các chỉ đạo nghiệp vụ cụ thể nhằm phân biệt rõ ràng giữa khẩu trang y tế (mặt hàng hạn chế xuất khẩu và phải có giấy phép) với các loại khẩu trang thông thường khác (khẩu trang vải, khẩu trang chống bụi) để vừa đảm bảo an ninh y tế trong nước, vừa không gây nghẽn mạch xuất khẩu của các doanh nghiệp sản xuất khẩu trang vải.

- Quy định về kiểm tra thực tế hàng hóa (kiểm hóa)

• Tổng cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan địa phương thực hiện kiểm tra thực tế 100% đối với các lô hàng xuất khẩu khai báo là khẩu trang vải, khẩu trang chống bụi, khẩu trang 3D, hoặc các loại khẩu trang không phải là khẩu trang y tế.
• Biện pháp kiểm tra thực tế này nhằm ngăn chặn triệt để hành vi gian lận thương mại, lợi dụng việc khai báo sai tên chủng loại hàng hóa để xuất khẩu lậu khẩu trang y tế ra nước ngoài mà không có giấy phép của Bộ Y tế.

- Phương pháp xác định và phân biệt khẩu trang y tế

• Công chức hải quan khi thực hiện kiểm tra thực tế phải đối chiếu kỹ lưỡng đặc điểm của hàng hóa với các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về khẩu trang y tế (đặc biệt là tiêu chuẩn TCVN 8389-1:2010).
• Các tiêu chí nhận diện khẩu trang y tế bao gồm cấu tạo nhiều lớp (thường có lớp lọc khuẩn, lớp chống thấm nước), nhãn mác bao bì ghi rõ công dụng y tế, kháng khuẩn, phòng chống dịch bệnh hoặc các thuật ngữ chuyên ngành y tế bằng tiếng Việt hoặc tiếng nước ngoài.
• Trong trường hợp công chức hải quan không thể tự xác định chính xác bản chất mặt hàng bằng mắt thường hoặc có nghi ngờ về tính trung thực của khai báo, cơ quan hải quan sẽ tiến hành lấy mẫu để trưng cầu giám định tại các tổ chức thử nghiệm được Bộ Y tế chỉ định, hoặc phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế địa phương để đưa ra kết luận cuối cùng.

- Xử lý vi phạm và phối hợp liên ngành

• Đối với các trường hợp doanh nghiệp cố tình khai báo sai lệch thông tin, giả mạo nhãn mác khẩu trang thường thành khẩu trang y tế hoặc ngược lại để trốn tránh nghĩa vụ xin giấy phép xuất khẩu, cơ quan hải quan sẽ tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hải quan.
• Tăng cường chia sẻ thông tin và phối hợp liên ngành giữa lực lượng Hải quan, Quản lý thị trường và cơ quan Y tế địa phương nhằm phát hiện, ngăn chặn kịp thời các đường dây thu gom, đầu cơ và xuất khẩu trái phép khẩu trang y tế.

Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 2283/TCHQ-GSQL là một giải pháp quản lý hành chính kịp thời và hiệu quả của Tổng cục Hải quan trong giai đoạn cao điểm của đại dịch. Quy định này một mặt giúp bảo toàn nguồn vật tư y tế thiết yếu phục vụ công tác phòng chống dịch trong nước, mặt khác tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng, giúp các doanh nghiệp sản xuất khẩu trang vải kháng khuẩn xuất khẩu đúng quy định, tránh bị ách tắc tại các cửa khẩu.