Công văn 2190/CT-TTHT năm 2021 do Cục Thuế thành phố Hồ Chí Minh ban hành hướng dẫn chi tiết về chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hoạt động góp vốn bằng cổ phiếu. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp cá nhân và doanh nghiệp xác định rõ nghĩa vụ thuế, thời điểm kê khai và nộp thuế khi thực hiện các giao dịch góp vốn bằng công cụ tài chính này.

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế TNCN khi góp vốn bằng cổ phiếu

Theo quy định pháp luật về thuế thu nhập cá nhân hiện hành, hoạt động góp vốn bằng cổ phiếu được coi là một hình thức chuyển nhượng chứng khoán. Tuy nhiên, để hỗ trợ và khuyến khích hoạt động đầu tư, chính sách thuế quy định cụ thể về thời điểm tính thuế như sau:

• Chưa phải nộp thuế ngay tại thời điểm góp vốn: Khi cá nhân sử dụng cổ phiếu để góp vốn vào doanh nghiệp, tại thời điểm nhận cổ phiếu góp vốn, cá nhân chưa phải khai và nộp thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng chứng khoán.
• Thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế thực tế: Nghĩa vụ thuế TNCN chỉ thực sự phát sinh và phải thực hiện khi cá nhân thực hiện chuyển nhượng vốn, rút vốn, giải thể doanh nghiệp hoặc chuyển nhượng lại số cổ phiếu đã góp vốn trước đó.

Phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động này

Khi phát sinh việc chuyển nhượng vốn hoặc rút vốn, cá nhân phải thực hiện nghĩa vụ thuế đối với cả hai khoản thu nhập (nếu có):

• Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán tại thời điểm góp vốn: Số thuế TNCN được xác định dựa trên giá trị cổ phiếu tại thời điểm góp vốn. Thuế suất áp dụng đối với chuyển nhượng chứng khoán thông thường là 0,1% trên giá trị chuyển nhượng (giá trị cổ phiếu góp vốn).
• Thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn góp tại thời điểm rút vốn hoặc chuyển nhượng: Nếu giá trị phần vốn góp tại thời điểm chuyển nhượng thực tế cao hơn giá trị cổ phiếu tại thời điểm góp vốn, cá nhân phải nộp thêm thuế TNCN đối với phần thu nhập từ chuyển nhượng vốn với thuế suất 20% trên thu nhập tính thuế (chênh lệch giữa giá chuyển nhượng thực tế và giá trị góp vốn ban đầu cùng các chi phí hợp lý liên quan).

Trách nhiệm khai thuế và nộp thuế thay của doanh nghiệp

Công văn cũng làm rõ vai trò và trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp nhận vốn góp bằng cổ phiếu trong việc quản lý thuế:

• Trách nhiệm khấu trừ và nộp thay: Doanh nghiệp nhận vốn góp bằng cổ phiếu có trách nhiệm khai thuế và nộp thuế thay cho cá nhân khi cá nhân thực hiện chuyển nhượng vốn, rút vốn hoặc giải thể doanh nghiệp.
• Yêu cầu về hồ sơ và chứng từ: Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết nguồn gốc cổ phiếu góp vốn, giá trị góp vốn ban đầu để làm cơ sở tính toán chính xác số thuế TNCN phải nộp thay khi phát sinh giao dịch chuyển nhượng sau này.

Ý nghĩa thực tiễn của Công văn 2190/CT-TTHT

Hướng dẫn tại Công văn 2190/CT-TTHT giúp tháo gỡ vướng mắc cho các nhà đầu tư cá nhân khi thực hiện tái cấu trúc danh mục đầu tư hoặc góp vốn thành lập doanh nghiệp mới bằng nguồn tài sản là cổ phiếu sẵn có. Việc hoãn thời điểm nộp thuế giúp cá nhân tối ưu hóa dòng tiền đầu tư, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp nhận vốn góp giúp cơ quan thuế quản lý chặt chẽ nguồn thu ngân sách nhà nước, tránh thất thu thuế.