Công văn 1865/TCT-CS năm 2015 do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng liên quan đến việc áp dụng các biện pháp ấn định thuế đối với người nộp thuế vi phạm pháp luật về thuế. Văn bản này hướng dẫn chi tiết các trường hợp bị ấn định thuế, phương pháp xác định số thuế ấn định, cũng như thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan thuế các cấp nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong quản lý thuế.

Các trường hợp người nộp thuế bị ấn định thuế

Theo hướng dẫn, cơ quan thuế có quyền ấn định thuế đối với người nộp thuế vi phạm pháp luật thuế trong các trường hợp cụ thể sau:

• Người nộp thuế không đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế sau 10 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định.
• Người nộp thuế không ghi chép sổ kế toán, không lập hóa đơn, chứng từ khi bán hàng hóa, dịch vụ hoặc ghi chép không đầy đủ, không trung thực, không chính xác các số liệu trên sổ kế toán để xác định nghĩa vụ thuế.
• Người nộp thuế có hành vi trốn thuế, gian lận thuế bị phát hiện qua công tác thanh tra, kiểm tra thuế và có đủ cơ sở để xác định số thuế phải nộp.
• Người nộp thuế không hợp tác, từ chối hoặc trì hoãn việc cung cấp hồ sơ, tài liệu, sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ cho cơ quan thuế khi có yêu cầu thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở của người nộp thuế.

Căn cứ và phương pháp xác định số thuế ấn định

Việc xác định số thuế ấn định phải dựa trên các nguyên tắc khách quan, khoa học và có cơ sở pháp lý rõ ràng. Các căn cứ cụ thể bao gồm:

• Cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế thu thập được từ hệ thống thông tin quản lý thuế, thông tin từ các cơ quan quản lý nhà nước khác.
• Thông tin về các doanh nghiệp có cùng ngành nghề, quy mô hoạt động, địa bàn kinh doanh để thực hiện phương pháp so sánh, đối chiếu.
• Tài liệu, kết quả thanh tra, kiểm tra thực tế tại doanh nghiệp hoặc các bên liên quan như nhà cung cấp, khách hàng.
• Tỷ lệ lợi nhuận, doanh thu định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định đối với từng ngành nghề, lĩnh vực hoạt động cụ thể.

Thẩm quyền và quy trình thực hiện ấn định thuế

Văn bản nhấn mạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình và thẩm quyền khi ban hành quyết định ấn định thuế:

• Về thẩm quyền: Thủ trưởng cơ quan thuế quản lý trực tiếp bao gồm Cục trưởng Cục Thuế và Chi cục trưởng Chi cục Thuế có thẩm quyền ban hành Quyết định ấn định thuế bằng văn bản gửi cho người nộp thuế.
• Về quy trình: Cơ quan thuế phải lập biên bản kiểm tra, xác định rõ hành vi vi phạm của người nộp thuế trước khi ra quyết định. Quyết định ấn định thuế phải nêu rõ lý do ấn định, căn cứ ấn định, số thuế ấn định và thời hạn nộp tiền thuế ấn định.
• Quyền lợi của người nộp thuế: Người nộp thuế có quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định ấn định thuế của cơ quan thuế nếu có căn cứ cho rằng quyết định đó không đúng quy định của pháp luật. Trong thời gian giải quyết khiếu nại, người nộp thuế vẫn phải nộp đủ số thuế đã bị ấn định, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định tạm đình chỉ thi hành quyết định ấn định thuế.

Trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc ấn định thuế

Để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật, Tổng cục Thuế yêu cầu các cơ quan thuế địa phương thực hiện các trách nhiệm sau:

• Phải thu thập đầy đủ chứng cứ, tài liệu chứng minh hành vi vi phạm của người nộp thuế trước khi áp dụng biện pháp ấn định thuế.
• Đảm bảo tính chính xác, trung thực và khách quan trong việc tính toán số thuế ấn định, tránh việc áp đặt chủ quan gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
• Chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của quyết định ấn định thuế. Trường hợp ấn định thuế sai gây thiệt hại cho người nộp thuế thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.