Công văn 1439/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2020 là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Quyết định số 18/2019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng. Văn bản này đưa ra các chỉ đạo nghiệp vụ chi tiết cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình thực hiện, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát chặt chẽ an toàn công nghệ và môi trường.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Công văn làm rõ các trường hợp áp dụng và không áp dụng quy định kiểm soát tuổi thiết bị khi nhập khẩu, cụ thể:

• Áp dụng đối với các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng nhằm mục đích phục vụ hoạt động sản xuất trong nước.
• Không áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu theo hình thức tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập (trừ trường hợp chuyển tiêu thụ nội địa), hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, hoặc hàng hóa phục vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ không đưa vào sản xuất thương mại.
• Làm rõ quy định đối với máy móc, thiết bị chuyển giao giữa các doanh nghiệp trong khu phi thuế quan hoặc từ doanh nghiệp chế xuất vào thị trường nội địa.

- Quy định về tuổi thiết bị và tiêu chuẩn kỹ thuật

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương kiểm tra nghiêm ngặt các tiêu chí kỹ thuật của máy móc, thiết bị cũ nhập khẩu:

• Giới hạn tuổi thiết bị: Tuổi của máy móc, thiết bị đã qua sử dụng không được vượt quá 10 năm tính từ năm sản xuất đến năm nhập khẩu. Đối với một số lĩnh vực đặc thù được quy định tại Phụ lục của Quyết định 18/2019/QĐ-TTg, tuổi thiết bị có thể được nới rộng hoặc siết chặt hơn tùy theo danh mục cụ thể.
• Tiêu chuẩn an toàn và môi trường: Thiết bị nhập khẩu phải được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) hoặc tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) của Việt Nam, hoặc tiêu chuẩn của các nước G7, Hàn Quốc về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

- Thủ tục hải quan và yêu cầu về chứng thư giám định

Đây là nội dung trọng tâm hướng dẫn chi tiết về hồ sơ và quy trình thông quan đối với mặt hàng này:

• Hồ sơ hải quan: Ngoài các chứng từ thông thường, người khai hải quan phải nộp bổ sung chứng thư giám định được cấp bởi tổ chức giám định được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định hoặc thừa nhận.
• Nội dung chứng thư giám định: Chứng thư phải kết luận rõ ràng về năm sản xuất, nước sản xuất, nhãn hiệu, số máy, số khung, công suất, tình trạng hoạt động và sự phù hợp của thiết bị với các tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng. Đối với dây chuyền công nghệ, chứng thư phải xác nhận công suất hoặc hiệu suất còn lại đạt từ 80% trở lên so với thiết kế.
• Đưa hàng về bảo quản: Doanh nghiệp được phép đưa hàng hóa về kho bảo quản để thực hiện giám định theo quy định của pháp luật hải quan. Trong thời hạn tối đa 30 ngày kể từ ngày đưa hàng về bảo quản, doanh nghiệp phải nộp chứng thư giám định cho cơ quan hải quan để hoàn thành thủ tục thông quan.

- Phương thức xử lý các trường hợp đặc biệt và vi phạm

Công văn hướng dẫn cụ thể cách thức xử lý đối với các tình huống phát sinh trong thực tế:

• Trường hợp không có chứng thư giám định: Nếu quá thời hạn quy định mà doanh nghiệp không xuất trình được chứng thư giám định hợp lệ, cơ quan hải quan sẽ tiến hành xử lý vi phạm hành chính theo quy định.
• Trường hợp kết quả giám định không đạt yêu cầu: Nếu chứng thư giám định kết luận máy móc, thiết bị không đáp ứng các tiêu chí về tuổi thiết bị hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ quan hải quan sẽ không giải quyết thông quan và buộc doanh nghiệp phải thực hiện tái xuất hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
• Phối hợp liên ngành: Cơ quan hải quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Sở Khoa học và Công nghệ các tỉnh, thành phố để trao đổi thông tin, kiểm tra thực tế và xử lý các trường hợp có dấu hiệu gian lận thương mại hoặc nhập khẩu công nghệ lạc hậu gây ô nhiễm môi trường.