Công văn 1196/TCT-PC năm 2023 do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình xử lý tiền chậm nộp tiền thuế. Văn bản này đóng vai trò định hướng cho các Cục Thuế địa phương áp dụng thống nhất các quy định của Luật Quản lý thuế, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

- Nguyên tắc xác định và tính tiền chậm nộp tiền thuế

Công văn nhấn mạnh các nguyên tắc cốt lõi trong việc xác định nghĩa vụ và tính tiền chậm nộp đối với người nộp thuế vi phạm thời hạn nộp ngân sách:

• Thời điểm tính tiền chậm nộp: Tiền chậm nộp được tính liên tục kể từ ngày tiếp sau ngày hết hạn nộp thuế đến ngày liền kề trước ngày người nộp thuế nộp đủ số tiền thuế nợ vào ngân sách nhà nước.
• Công thức và tỷ lệ tính: Việc tính tiền chậm nộp được thực hiện theo mức tỷ lệ phần trăm quy định tại Luật Quản lý thuế hiện hành (0,03%/ngày) tính trên số tiền thuế chậm nộp.
• Thứ tự thanh toán nợ thuế: Tiền thuế nợ, tiền phạt và tiền chậm nộp phải được thanh toán theo đúng thứ tự ưu tiên quy định để đảm bảo tính minh bạch trong hạch toán kế toán thuế.

- Các trường hợp không tính tiền chậm nộp

Tổng cục Thuế hướng dẫn chi tiết các trường hợp đặc thù mà người nộp thuế được loại trừ, không phải chịu tiền chậm nộp nhằm tháo gỡ khó khăn khách quan cho doanh nghiệp:

• Trường hợp bất khả kháng: Người nộp thuế bị thiệt hại vật chất do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc các trường hợp bất khả kháng khác theo quy định của Chính phủ dẫn đến không thể nộp thuế đúng hạn.
• Cung ứng hàng hóa, dịch vụ được thanh toán bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước: Người nộp thuế chưa được thanh toán từ nguồn vốn ngân sách nhà nước hoặc nguồn vốn có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước. Số tiền chậm nộp không tính tương ứng với số tiền chưa được thanh toán và thời gian chưa được thanh toán.
• Do lỗi của cơ quan nhà nước: Trường hợp người nộp thuế thực hiện theo văn bản hướng dẫn hoặc quyết định xử lý của cơ quan thuế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng sau đó các văn bản này bị thay đổi, hủy bỏ dẫn đến phát sinh tiền chậm nộp.

- Hồ sơ và thủ tục đề nghị xử lý tiền chậm nộp

Để được xem xét không tính hoặc miễn, giảm tiền chậm nộp, người nộp thuế và cơ quan thuế phải tuân thủ quy trình thủ tục chặt chẽ:

• Thành phần hồ sơ: Người nộp thuế phải lập văn bản đề nghị xử lý tiền chậm nộp, kèm theo các tài liệu chứng minh nguyên nhân khách quan (như văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về thiệt hại, xác nhận của chủ đầu tư về việc chậm thanh toán vốn ngân sách).
• Trách nhiệm kiểm tra của cơ quan thuế: Cơ quan thuế quản lý trực tiếp có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra tính đầy đủ, hợp pháp của hồ sơ. Trong thời hạn quy định, cơ quan thuế phải ban hành quyết định miễn tiền chậm nộp hoặc thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do từ chối.
• Phối hợp liên ngành: Đối với các trường hợp liên quan đến nguồn vốn ngân sách nhà nước, cơ quan thuế cần chủ động phối hợp với Kho bạc Nhà nước và các cơ quan tài chính liên quan để xác minh thông tin chính xác trước khi ra quyết định.

- Ý nghĩa thực tiễn và lưu ý áp dụng

Công văn 1196/TCT-PC mang lại nhiều giá trị thực tiễn cho cả cơ quan quản lý thuế và cộng đồng doanh nghiệp:

• Đảm bảo tính công bằng: Việc phân định rõ nguyên nhân chủ quan và khách quan giúp áp dụng chế tài phạt chậm nộp một cách công bằng, hợp lý.
• Hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó: Cơ chế không tính hoặc miễn tiền chậm nộp giúp giảm bớt áp lực tài chính cho các doanh nghiệp gặp hoàn cảnh khó khăn đặc biệt, tạo điều kiện để phục hồi sản xuất kinh doanh.
• Yêu cầu về tính trung thực: Người nộp thuế phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các hồ sơ, tài liệu chứng minh cung cấp cho cơ quan thuế.