Công văn 1194/TCHQ-TXNK năm 2022 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về việc xử lý thuế đối với hàng hóa nhập khẩu bị thiệt hại do hỏa hoạn. Văn bản này tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, giúp doanh nghiệp nhanh chóng khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn và thực hiện đúng nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

1. Cơ sở pháp lý áp dụng xử lý thuế

Việc xử lý thuế đối với hàng hóa bị thiệt hại do hỏa hoạn được thực hiện dựa trên các căn cứ pháp lý cốt lõi sau:

• Khoản 1 Điều 18 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13 quy định về việc giảm thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu bị hư hỏng, mất mát trong quá trình giám sát của cơ quan hải quan.
• Nghị định số 134/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành về việc miễn, giảm, khoanh nợ, xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp.

2. Chính sách giảm thuế nhập khẩu đối với hàng hóa bị hỏa hoạn

Theo hướng dẫn tại Công văn 1194/TCHQ-TXNK, chính sách giảm thuế nhập khẩu được áp dụng cụ thể như sau:

• Đối tượng áp dụng: Hàng hóa nhập khẩu đang trong quá trình giám sát của cơ quan hải quan (chưa được thông quan hoặc giải phóng hàng) nhưng bị hư hỏng, mất mát, giảm thể tích hoặc chất lượng do hỏa hoạn.
• Mức giảm thuế: Người nộp thuế được giảm thuế tương ứng với tỷ lệ thiệt hại thực tế của hàng hóa. Trường hợp hàng hóa bị tiêu hủy hoàn toàn và không còn giá trị sử dụng thì được xem xét miễn thuế hoặc không thu thuế nhập khẩu.
• Điều kiện xác định thiệt hại: Tỷ lệ thiệt hại thực tế phải được xác định bởi tổ chức giám định độc lập có chức năng và phải có sự xác nhận bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (như cơ quan Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ).

3. Hướng dẫn xử lý thuế giá trị gia tăng (GTGT)

Đối với thuế GTGT của hàng hóa nhập khẩu bị thiệt hại do hỏa hoạn, Tổng cục Hải quan hướng dẫn nguyên tắc xử lý như sau:

• Trường hợp hàng hóa nhập khẩu bị tổn thất do hỏa hoạn, thiên tai, tai nạn bất ngờ và không được bồi thường thì không phải nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu hoặc được khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo quy định của pháp luật về thuế GTGT.
• Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế quản lý trực tiếp để thực hiện kê khai, khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT đối với phần giá trị hàng hóa bị thiệt hại không được bồi thường theo đúng quy định hiện hành.

4. Thành phần hồ sơ đề nghị giảm thuế do hỏa hoạn

Để được xem xét giảm thuế nhập khẩu cho hàng hóa bị thiệt hại do hỏa hoạn, người nộp thuế cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ gửi đến cơ quan hải quan, bao gồm:

• Văn bản đề nghị giảm thuế của người nộp thuế, trong đó nêu rõ nguyên nhân hỏa hoạn, thông tin tờ khai hải quan, danh mục hàng hóa và mức độ thiệt hại cụ thể.
• Biên bản xác nhận vụ cháy, biên bản hiện trường của cơ quan Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ hoặc cơ quan công an có thẩm quyền tại địa phương nơi xảy ra hỏa hoạn.
• Chứng thư giám định của tổ chức giám định độc lập về số lượng, chất lượng và tỷ lệ tổn thất thực tế của lô hàng bị hỏa hoạn.
• Hợp đồng bảo hiểm, đơn bảo hiểm và văn bản xác nhận mức độ bồi thường của cơ quan bảo hiểm (nếu lô hàng có mua bảo hiểm).
• Tài liệu, chứng từ liên quan đến việc tiêu hủy hàng hóa bị hư hỏng hoàn toàn (nếu có) dưới sự giám sát của cơ quan hải quan và các cơ quan liên quan.

5. Quy trình và thẩm quyền giải quyết của cơ quan Hải quan

Quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ giảm thuế được thực hiện chặt chẽ qua các bước:

• Tiếp nhận hồ sơ: Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai hải quan tiếp nhận hồ sơ đề nghị giảm thuế của doanh nghiệp, tiến hành kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của các chứng từ.
• Kiểm tra thực tế: Công chức hải quan đối chiếu thông tin hồ sơ với thực tế hàng hóa bị thiệt hại (nếu hàng hóa còn nguyên trạng tại khu vực giám sát hải quan) và kiểm tra tính xác thực của biên bản hỏa hoạn.
• Quyết định giảm thuế: Cục Hải quan tỉnh, thành phố xem xét hồ sơ, ban hành quyết định giảm thuế nhập khẩu tương ứng với tỷ lệ thiệt hại thực tế được xác định trong chứng thư giám định. Trường hợp hồ sơ chưa đủ điều kiện, cơ quan hải quan phải thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do cho doanh nghiệp.