Tóm tắt Công văn 11563/TCHQ-TXNK năm 2016 về thanh, quyết toán hàng hóa miễn thuế của tổ chức phi chính phủ

Công văn 11563/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về công tác quản lý, kiểm tra và thực hiện thủ tục thanh, quyết toán đối với hàng hóa nhập khẩu miễn thuế của các tổ chức phi chính phủ (NGO) nước ngoài tại Việt Nam. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình quản lý hải quan, đảm bảo hàng hóa viện trợ nhân đạo và viện trợ không hoàn lại được sử dụng đúng mục đích, đồng thời ngăn ngừa các hành vi trục lợi chính sách ưu đãi thuế.

- Đối tượng áp dụng và phạm vi quản lý hàng hóa miễn thuế

• Áp dụng đối với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, tổ chức quốc tế được phép hoạt động tại Việt Nam có thực hiện nhập khẩu hàng hóa miễn thuế phục vụ cho các chương trình, dự án viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại.
• Phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ vòng đời của hàng hóa nhập khẩu miễn thuế: từ khâu đăng ký danh mục hàng hóa miễn thuế, thông quan, báo cáo định kỳ, kiểm tra sử dụng cho đến khâu thanh, quyết toán và xử lý khi kết thúc dự án.

- Quy trình báo cáo và quyết toán tình hình sử dụng hàng hóa

• Các tổ chức phi chính phủ có nghĩa vụ lập báo cáo định kỳ về tình hình nhập khẩu và sử dụng thực tế của số hàng hóa đã được miễn thuế gửi đến cơ quan hải quan nơi đăng ký danh mục miễn thuế hoặc nơi làm thủ tục thông quan.
• Hồ sơ quyết toán phải thể hiện rõ ràng, chi tiết các số liệu: số lượng hàng hóa đã nhập khẩu theo danh mục, số lượng đã phân bổ và sử dụng thực tế cho từng địa bàn/đối tượng thụ hưởng, số lượng hàng hóa còn tồn kho hoặc chưa sử dụng hết.
• Thời hạn nộp báo cáo quyết toán phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật hải quan, thông thường là sau khi kết thúc năm tài chính hoặc ngay sau khi dự án viện trợ kết thúc.

- Trách nhiệm giám sát và kiểm tra của cơ quan hải quan

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm theo dõi sát sao, thực hiện đối chiếu số liệu giữa danh mục hàng hóa miễn thuế đã phê duyệt với tờ khai hải quan thực tế khi thông quan.
• Cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra sau thông quan hoặc kiểm tra trực tiếp tại trụ sở của tổ chức phi chính phủ, địa điểm thực hiện dự án trong trường hợp phát hiện dấu hiệu nghi ngờ hàng hóa bị tẩu tán, sử dụng sai mục đích hoặc không đúng đối tượng thụ hưởng.
• Tăng cường phối hợp liên ngành với Bộ Ngoại giao, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các cơ quan địa phương để xác minh tính pháp lý của dự án và tính xác thực của việc phân phối hàng viện trợ.

- Quy định xử lý hàng hóa sử dụng sai mục đích và chuyển đổi mục đích sử dụng

• Mọi hành vi tự ý thay đổi mục đích sử dụng, chuyển nhượng, thanh lý hàng hóa đã được miễn thuế mà không khai báo và không được sự đồng ý của cơ quan hải quan đều bị coi là vi phạm pháp luật và bị xử lý nghiêm theo quy định về quản lý thuế và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Khi có nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc thanh lý hàng hóa sau khi kết thúc dự án, tổ chức phi chính phủ phải thực hiện kê khai tờ khai hải quan mới, nộp đầy đủ các loại thuế phát sinh (thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt nếu có) dựa trên trị giá tính thuế và chính sách thuế tại thời điểm chuyển đổi.
• Đối với các trường hợp hàng hóa bị hư hỏng, mất mát do nguyên nhân bất khả kháng (thiên tai, hỏa hoạn), tổ chức phải cung cấp đầy đủ văn bản giải trình và tài liệu chứng minh có xác nhận của cơ quan chức năng để cơ quan hải quan xem xét xử lý miễn, giảm thuế theo quy định.

- Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với công tác quản lý thuế

Công văn 11563/TCHQ-TXNK là cơ sở pháp lý vững chắc giúp cơ quan hải quan địa phương thống nhất phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả giám sát đối với nguồn hàng viện trợ phi chính phủ. Việc siết chặt quy trình thanh, quyết toán không chỉ bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước, tránh thất thu thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi, minh bạch cho các tổ chức phi chính phủ hoạt động đúng pháp luật, đóng góp tích cực vào công tác an sinh xã hội tại Việt Nam.