Công văn 114/TCHQ-GSQL do Cục Giám sát quản lý về Hải quan thuộc Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng liên quan đến việc thiết lập và vận hành địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp chế xuất (DNCX). Văn bản này giải quyết các vướng mắc thực tế của doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương trong việc quản lý, giám sát hải quan cũng như áp dụng chính sách thuế đối với các địa điểm kinh doanh nằm ngoài trụ sở chính của DNCX.

Văn bản tập trung làm rõ các nguyên tắc pháp lý và quy trình nghiệp vụ hải quan đối với địa điểm kinh doanh của DNCX thông qua các nội dung sau:

• Quyền thành lập địa điểm kinh doanh của DNCX: DNCX được phép thành lập các chi nhánh, văn phòng đại diện và địa điểm kinh doanh ngoài trụ sở chính để thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư.
• Điều kiện áp dụng chính sách ưu đãi thuế quan: Để địa điểm kinh doanh của DNCX được hưởng các chính sách ưu đãi thuế đối với khu phi thuế quan, địa điểm đó phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định tại Nghị định số 18/2021/NĐ-CP. Các điều kiện này bao gồm việc có hàng rào cứng ngăn cách với khu vực bên ngoài, có cổng ra vào chịu sự kiểm soát của cơ quan hải quan, và hệ thống camera giám sát kết nối trực tiếp với cơ quan hải quan quản lý.
• Xử lý trường hợp không đáp ứng điều kiện giám sát hải quan: Đối với các địa điểm kinh doanh của DNCX nằm ngoài khu chế xuất hoặc không thỏa mãn các điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan của khu phi thuế quan, hoạt động tại đây sẽ không được áp dụng chính sách thuế ưu đãi dành cho DNCX. Doanh nghiệp phải thực hiện hạch toán độc lập hoặc phân bổ rõ ràng, áp dụng thủ tục hải quan và nghĩa vụ thuế như đối với doanh nghiệp nội địa thông thường.
• Quản lý luân chuyển hàng hóa và nguyên liệu: Việc luân chuyển máy móc, thiết bị, nguyên liệu và vật tư giữa trụ sở chính của DNCX và địa điểm kinh doanh phụ thuộc phải được theo dõi chặt chẽ bằng hệ thống sổ sách kế toán. Doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu với cơ quan hải quan theo đúng quy định hiện hành.

Công văn 114/TCHQ-GSQL mang lại sự minh bạch về mặt pháp lý, giúp các doanh nghiệp chế xuất có cơ sở rõ ràng để xây dựng phương án mở rộng quy mô hoạt động. Để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa chi phí, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Chủ động đánh giá khả năng đáp ứng các điều kiện giám sát hải quan tại địa điểm kinh doanh mới trước khi tiến hành đăng ký hoạt động.
• Xây dựng hệ thống quản lý kế toán và phần mềm theo dõi hàng hóa đồng bộ để tách biệt rõ ràng giữa hoạt động được hưởng ưu đãi thuế và hoạt động không được hưởng ưu đãi, tránh các rủi ro pháp lý về thuế và thủ tục hải quan sau này.