Công văn 10982/TCHQ-GSQL năm 2016 do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về thủ tục hải quan, kiểm tra và giám sát hải quan đối với hàng hóa trung chuyển vận chuyển giữa các cảng biển, cửa khẩu. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương trong quá trình thực hiện thủ tục đối với loại hình hàng hóa này.

Phạm vi áp dụng và nguyên tắc thực hiện thủ tục hải quan

Công văn hướng dẫn cụ thể về việc thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa trung chuyển được vận chuyển từ cửa khẩu nhập đầu tiên đến cửa khẩu xuất cuối cùng. Các nguyên tắc cốt lõi bao gồm:

• Hàng hóa trung chuyển phải được giám sát chặt chẽ bằng niêm phong hải quan hoặc niêm phong của hãng vận chuyển từ khi đến cửa khẩu nhập cho đến khi thực xuất ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
• Thủ tục hải quan đối với hàng hóa trung chuyển được thực hiện tại Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập đầu tiên hoặc Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất quyết định tùy theo phương thức vận chuyển.
• Doanh nghiệp phải khai báo thông tin vận chuyển bằng tờ khai vận chuyển độc lập (tờ khai OLA) trên hệ thống thông suốt trước khi hàng hóa được vận chuyển đi.

Quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa trung chuyển

Văn bản phân định rõ trách nhiệm của các bên liên quan và các bước thực hiện cụ thể như sau:

• Trách nhiệm của người khai hải quan: Thực hiện khai báo đầy đủ các tiêu chí thông tin trên tờ khai vận chuyển độc lập. Cung cấp các chứng từ đi kèm như vận đơn (Bill of Lading), danh mục hàng hóa trung chuyển. Đảm bảo nguyên trạng hàng hóa và niêm phong trong suốt quá trình vận chuyển.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập: Tiếp nhận, kiểm tra thông tin trên hệ thống và phê duyệt tờ khai vận chuyển độc lập. Thực hiện niêm phong hải quan đối với các phương tiện chứa hàng (container, thùng xe) nếu niêm phong hãng tàu không đảm bảo an toàn. Bàn giao hàng hóa cho người vận chuyển để chuyển đến cửa khẩu xuất.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất: Tiếp nhận hàng hóa trung chuyển từ cửa khẩu nhập chuyển đến. Kiểm tra tình trạng niêm phong hải quan hoặc niêm phong hãng tàu. Đối chiếu thông tin trên hệ thống để xác nhận thực xuất và hoàn thành thủ tục giám sát hải quan đối với lô hàng.

Xử lý các trường hợp phát sinh trong quá trình trung chuyển

Công văn cũng đưa ra các hướng dẫn cụ thể nhằm giải quyết các tình huống phát sinh thực tế:

• Thay đổi phương tiện vận chuyển: Trường hợp phải thay đổi phương tiện vận chuyển hoặc chia nhỏ, ghép chung container hàng trung chuyển tại cảng, doanh nghiệp phải có văn bản đề nghị và được sự đồng ý, giám sát trực tiếp của Chi cục Hải quan nơi lưu giữ hàng hóa.
• Hàng hóa bị tai nạn, thiên tai: Trong quá trình vận chuyển nếu gặp sự cố bất khả kháng làm ảnh hưởng đến niêm phong hoặc tình trạng hàng hóa, người vận chuyển phải áp dụng các biện pháp hạn chế tổn thất và thông báo ngay cho cơ quan hải quan hoặc chính quyền địa phương gần nhất để lập biên bản xác nhận.
• Lưu bãi hàng trung chuyển: Hàng hóa trung chuyển được phép lưu giữ tại khu vực cửa khẩu trong thời hạn quy định. Quá thời hạn này, nếu muốn gia hạn, doanh nghiệp phải làm thủ tục xin gia hạn theo đúng quy định của pháp luật hải quan hiện hành.