Tóm tắt Công văn 09/TCT-CS năm 2016 về vướng mắc xử lý vi phạm hành chính thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường

Công văn 09/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và thống nhất hướng dẫn xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi khai thác tài nguyên trái phép, không phép liên quan đến nghĩa vụ nộp thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường. Dưới đây là nội dung phân tích chi tiết các chính sách và quy định cốt lõi của văn bản:

1. Nghĩa vụ nộp thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động khai thác trái phép

Văn bản khẳng định nguyên tắc bất di bất dịch về nghĩa vụ tài chính đối với mọi hành vi khai thác tài nguyên thiên nhiên, cụ thể:

• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên mà không có giấy phép khai thác (khai thác trái phép, khai thác lậu) vẫn thuộc đối tượng phải kê khai và nộp thuế tài nguyên, đồng thời phải nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải hoặc chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác theo quy định.
• Mục đích quy định: Việc buộc các đối tượng khai thác trái phép phải nộp thuế và phí nhằm đảm bảo tính công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước giữa các đơn vị kinh doanh đúng pháp luật và đơn vị vi phạm, tránh thất thoát nguồn thu từ tài nguyên quốc gia. Việc nộp các khoản thuế, phí này hoàn toàn độc lập và không làm hợp pháp hóa hành vi khai thác tài nguyên trái phép.

2. Chế tài xử lý vi phạm hành chính về thuế và phí

Đối với các hành vi vi phạm của tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên không phép, cơ quan thuế áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm khắc:

• Truy thu thuế và phí: Cơ quan thuế phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan để xác định sản lượng tài nguyên thực tế đã khai thác trái phép, từ đó thực hiện truy thu toàn bộ số tiền thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường chưa nộp.
• Xử phạt hành vi trốn thuế: Hành vi khai thác tài nguyên nhưng không đăng ký, kê khai và nộp thuế bị xác định là hành vi trốn thuế, gian lận thuế. Đối tượng vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định tại Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành với mức phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn.
• Tính tiền chậm nộp: Ngoài việc bị truy thu và xử phạt, người nộp thuế có hành vi vi phạm còn phải nộp tiền chậm nộp tính trên số tiền thuế, phí chậm nộp. Số tiền chậm nộp được tính liên tục kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế đến ngày người nộp thuế nộp đủ tiền thuế vào ngân sách nhà nước.

3. Phương thức phối hợp và xác định căn cứ tính thuế

Để giải quyết khó khăn trong việc xác định sản lượng tài nguyên khai thác trái phép, Công văn hướng dẫn quy trình phối hợp liên ngành:

• Phối hợp với cơ quan Tài nguyên và Môi trường: Cơ quan thuế địa phương có trách nhiệm chủ động phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân các cấp và cơ quan công an để thu thập hồ sơ, biên bản vi phạm, kết quả đo đạc thực địa nhằm xác định chính xác khối lượng tài nguyên đã bị khai thác trái phép.
• Áp dụng biện pháp ấn định thuế: Trong trường hợp tổ chức, cá nhân khai thác trái phép không xuất trình được sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ hợp pháp để chứng minh sản lượng khai thác thực tế, cơ quan thuế có thẩm quyền áp dụng phương pháp ấn định thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường dựa trên các tài liệu, số liệu điều tra thực tế thu thập được.

4. Trách nhiệm tổ chức thực hiện của cơ quan thuế các cấp

Tổng cục Thuế giao nhiệm vụ cụ thể cho các Cục Thuế địa phương nhằm nâng cao hiệu quả quản lý:

• Tăng cường thanh tra, kiểm tra: Đẩy mạnh công tác giám sát, kiểm tra các địa bàn trọng điểm có nguồn tài nguyên khoáng sản dễ bị khai thác trái phép để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
• Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra: Đối với các vụ việc khai thác tài nguyên trái phép có quy mô lớn, có dấu hiệu tội phạm hình sự hoặc gây hậu quả nghiêm trọng đến môi trường, cơ quan thuế phải lập tức chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự, không chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính.