Thông tin chung về văn bản:

• Tên văn bản: Tuyên bố về quyền của những người không phải là công dân nước mà họ đang sinh sống, 1985.
• Số hiệu, Loại văn bản, Cơ quan ban hành, Ngày ban hành, Ngày áp dụng, Tình trạng hiệu lực: Không rõ (theo thông tin được cung cấp).

1. Phạm vi áp dụng và nguyên tắc chung (Điều 1 - Điều 4)

Tuyên bố đặt ra các nền tảng pháp lý ban đầu nhằm định hình đối tượng áp dụng cũng như mối quan hệ pháp lý giữa người nước ngoài và quốc gia sở tại:

• Định nghĩa "người nước ngoài" (Điều 1): Thuật ngữ này được áp dụng cho bất kỳ cá nhân nào không phải là công dân của quốc gia mà họ đang sinh sống.
• Quyền hạn của quốc gia sở tại (Điều 2): Tuyên bố không hợp pháp hóa việc nhập cảnh hoặc cư trú bất hợp pháp của người nước ngoài. Quốc gia sở tại giữ nguyên quyền thực thi luật pháp về nhập cảnh, giới hạn thời gian, điều kiện cư trú và thiết lập sự khác biệt giữa công dân của mình với người nước ngoài. Tuy nhiên, các quy định này không được trái với các nghĩa vụ pháp lý quốc tế về quyền con người của quốc gia đó. Tuyên bố cũng không làm ảnh hưởng đến các quyền rộng hơn mà người nước ngoài được hưởng theo luật pháp quốc tế.
• Nghĩa vụ xây dựng pháp luật (Điều 3): Các quốc gia ký kết có trách nhiệm xây dựng và ban hành luật pháp hoặc các quy định quốc gia cụ thể liên quan đến người nước ngoài.
• Nghĩa vụ của người nước ngoài (Điều 4): Người nước ngoài có bổn phận phải tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật của nước sở tại, đồng thời tôn trọng tập quán và truyền thống của người dân bản địa.

2. Các quyền và tự do cá nhân cốt lõi (Điều 5 - Điều 6)

Tuyên bố ghi nhận một hệ thống quyền dân sự và tự do cá nhân toàn diện cho người nước ngoài, được chia thành các nhóm quyền cụ thể:

• Quyền an toàn cá nhân và tư pháp (Điều 5, Khoản 1): Người nước ngoài được bảo đảm quyền sống, an ninh cá nhân; tuyệt đối không bị bắt giữ hoặc tạm giam tùy tiện. Việc tước đoạt tự do chỉ được thực hiện dựa trên cơ sở pháp lý và thủ tục luật định. Họ có quyền bình đẳng trước tòa án, cơ quan tài phán, được xét xử công bằng và được hỗ trợ người bào chữa miễn phí trong các vụ án hình sự hoặc các vụ kiện khác theo quy định.
• Quyền riêng tư và gia đình (Điều 5, Khoản 1 & 4): Được bảo vệ chống lại sự can thiệp tùy tiện, phi pháp vào đời tư, gia đình, nhà ở hoặc thư tín. Người nước ngoài cư trú hợp pháp có quyền kết hôn, lập gia đình và được bảo đảm quyền đoàn tụ, sinh sống cùng vợ/chồng, con cái chưa thành niên hoặc người phụ thuộc.
• Tự do tư tưởng, tôn giáo và văn hóa (Điều 5, Khoản 1): Được tự do chính kiến, tư tưởng, tín ngưỡng, tôn giáo và biểu lộ niềm tin của mình (chỉ chịu giới hạn bởi luật pháp nhằm bảo vệ an ninh, trật tự, sức khỏe, đạo đức công cộng hoặc quyền tự do của người khác). Họ cũng có quyền gìn giữ ngôn ngữ, văn hóa và truyền thống riêng của mình.
• Quyền tài chính và tài sản (Điều 5, Khoản 1 & 2): Được phép chuyển tiền tiết kiệm, thu nhập hoặc tài sản cá nhân hợp pháp khác ra nước ngoài theo quy định pháp luật. Họ cũng có quyền sở hữu tài sản riêng hoặc sở hữu chung với người khác.
• Quyền tự do đi lại và các quyền tự do dân sự khác (Điều 5, Khoản 2 & 3): Người nước ngoài cư trú hợp pháp có quyền tự do di chuyển và lựa chọn nơi ở trong phạm vi biên giới quốc gia sở tại, cũng như có quyền rời khỏi quốc gia đó. Họ cũng được hưởng quyền tự do biểu đạt và tự do lập hội hòa bình trong khuôn khổ luật pháp của xã hội dân chủ.
• Bảo vệ chống ngược đãi (Điều 6): Tuyệt đối nghiêm cấm việc tra tấn, hành hạ, đối xử hoặc trừng phạt phi nhân tính, hạ thấp phẩm giá đối với người nước ngoài. Đặc biệt, không ai được phép sử dụng người nước ngoài làm vật thí nghiệm y học hoặc khoa học nếu không có sự đồng ý tự nguyện của họ.

3. Quy định về trục xuất và bảo vệ tài sản (Điều 7 & Điều 9)

Nhằm tránh các hành vi lạm quyền từ phía cơ quan công quyền nước sở tại, Tuyên bố thiết lập các rào cản pháp lý nghiêm ngặt:

• Thủ tục trục xuất hợp pháp (Điều 7): Người nước ngoài cư trú hợp pháp chỉ bị trục xuất theo quyết định phù hợp với pháp luật. Trừ trường hợp khẩn cấp vì lý do an ninh quốc gia, họ phải được tạo cơ hội trình bày lý do phản đối việc trục xuất, được xem xét lại hồ sơ và trình bày ý kiến trước cơ quan có thẩm quyền hoặc cá nhân được chỉ định.
• Cấm trục xuất phân biệt đối xử (Điều 7): Nghiêm cấm hoàn toàn việc trục xuất cá nhân hoặc tập thể người nước ngoài dựa trên các yếu tố phân biệt chủng tộc, màu da, tôn giáo, văn hóa, nguồn gốc đạo đức, dân tộc hoặc dòng dõi.
• Bảo hộ tài sản (Điều 9): Nghiêm cấm việc tước đoạt tài sản hợp pháp của người nước ngoài một cách tùy tiện.

4. Quyền lao động, xã hội và phúc lợi (Điều 8)

Người nước ngoài định cư hợp pháp được bảo đảm các quyền lợi về kinh tế, lao động và phúc lợi xã hội ngang bằng với công dân nước sở tại:

• Điều kiện lao động và tiền lương: Được làm việc trong môi trường an toàn, bảo đảm sức khỏe; hưởng lương xứng đáng và ngang nhau cho các công việc có giá trị ngang nhau mà không có sự phân biệt đối xử. Đặc biệt, lao động nữ phải được bảo đảm điều kiện làm việc và tiền lương ngang bằng với nam giới trong cùng một công việc.
• Quyền công đoàn: Có quyền gia nhập và hoạt động trong các công đoàn, hiệp hội theo nguyện vọng. Quyền này chỉ bị giới hạn bởi luật pháp vì lý do an ninh quốc gia, trật tự công cộng hoặc bảo vệ quyền tự do của người khác trong một xã hội dân chủ.
• Phúc lợi xã hội và giáo dục: Được bảo đảm quyền chăm sóc y tế, bảo vệ sức khỏe, an sinh xã hội, dịch vụ xã hội, giáo dục và nghỉ ngơi. Các cơ quan nhà nước không được lạm dụng quyền lực để hạn chế các quyền này một cách phi lý.
• Hợp tác quốc tế (Khoản 2): Các quyền lợi nêu trên có thể được cụ thể hóa và bảo vệ thông qua các hiệp ước song phương hoặc đa phương giữa các chính phủ liên quan.

5. Quyền liên hệ ngoại giao và lãnh sự (Điều 10)

Tuyên bố khẳng định quyền tự do của người nước ngoài trong việc liên lạc với cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự của quốc gia mà họ mang quốc tịch (hoặc cơ quan đại diện của quốc gia khác được ủy quyền bảo vệ quyền lợi cho họ) tại bất kỳ thời điểm nào để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình tại quốc gia đang sinh sống.