Tóm tắt Tiêu chuẩn xây dựng TCXD 170:1989 về kết cấu thép - gia công, lắp ráp và nghiệm thu

Tiêu chuẩn xây dựng TCXD 170:1989 là văn bản kỹ thuật quy định các yêu cầu bắt buộc trong quá trình gia công, lắp ráp và nghiệm thu kết cấu thép nhằm đảm bảo chất lượng, an toàn và độ bền cho các công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp. Dưới đây là phần phân tích chi tiết nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định giới hạn pháp lý và kỹ thuật của tiêu chuẩn trong hoạt động xây dựng:

• Tiêu chuẩn áp dụng bắt buộc đối với công tác gia công, lắp ráp và nghiệm thu các kết cấu thép của nhà và công trình thông thường thuộc dự án xây dựng mới, cải tạo hoặc mở rộng.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại kết cấu thép đặc thù như cầu giao thông, đường ống áp lực, bể chứa chuyên dụng, công trình ngoài khơi hoặc các kết cấu chịu tải trọng đặc biệt khác (trừ khi có quy định phối hợp riêng biệt).
• Các chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng bao gồm đơn vị thiết kế, nhà thầu thi công chế tạo, đơn vị lắp dựng và lực lượng giám sát nghiệm thu đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này.

Điều 2: Quy định chung

Quy định chung thiết lập các nguyên tắc nền tảng cho toàn bộ chuỗi quy trình từ nhà xưởng đến công trường:

• Mọi hoạt động gia công và lắp ráp kết cấu thép phải được thực hiện dựa trên bản vẽ thiết kế kỹ thuật và bản vẽ chi tiết kết cấu (bản vẽ nhà máy KM, KMD) đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Nhà thầu thi công phải thiết lập biện pháp tổ chức thi công (biện pháp công nghệ) chi tiết, đảm bảo có đầy đủ trang thiết bị, máy móc và nhân lực kỹ thuật phù hợp. Thợ hàn tham gia dự án phải có chứng chỉ hàn hợp lệ theo quy định.
• Quá trình thi công phải tuân thủ các tiêu chuẩn hiện hành về an toàn lao động, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường và bảo vệ các công trình lân cận.
• Mọi sai lệch hoặc thay đổi so với bản vẽ thiết kế ban đầu trong quá trình chế tạo, lắp ráp phải được sự đồng ý bằng văn bản của đơn vị thiết kế và chủ đầu tư.

Điều 3: Vật liệu và sản phẩm

Tiêu chuẩn đặt ra các yêu cầu khắt khe về kiểm soát chất lượng vật liệu đầu vào nhằm ngăn ngừa rủi ro từ gốc:

• Thép nguyên liệu (thép hình, thép tấm, thép ống) và các vật liệu liên kết (que hàn, dây hàn, thuốc hàn, bu lông, đai ốc, vòng đệm) phải có chứng chỉ xuất xứ và chứng nhận chất lượng rõ ràng từ nhà sản xuất.
• Trước khi đưa vào sản xuất, vật liệu phải được kiểm tra ngoại quan để phát hiện các khuyết tật bề mặt như nứt, rỗ, lồi lõm, rỉ sét vượt quá giới hạn cho phép.
• Trong trường hợp thiếu chứng chỉ chất lượng hoặc có nghi ngờ về đặc tính kỹ thuật, phải tiến hành lấy mẫu thí nghiệm cơ lý (thử kéo, thử uốn, thử va đập) và phân tích thành phần hóa học tại các phòng thí nghiệm hợp chuẩn.
• Công tác lưu trữ, bảo quản vật liệu tại kho bãi phải đảm bảo khô ráo, phân loại rõ ràng theo chủng loại, mác thép và có biện pháp chống han rỉ, biến dạng cơ học hiệu quả.

Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật về gia công kết cấu thép

Đây là nội dung kỹ thuật trọng tâm quy định chi tiết các bước trong quy trình chế tạo tại nhà xưởng:

• Nắn thẳng và làm sạch thép: Thép trước khi cắt, tạo hình phải được nắn thẳng bằng máy chuyên dụng, đảm bảo độ thẳng theo tiêu chuẩn sai lệch cho phép. Bề mặt thép phải được làm sạch bụi bẩn, dầu mỡ và rỉ sét bằng phương pháp phun cát, phun bi hoặc chải rỉ cơ học trước khi sơn lót.
• Lấy mẫu và vạch dấu: Công tác vạch dấu phải được thực hiện chính xác bằng các dụng cụ đo lường đã được kiểm định định kỳ. Khi vạch dấu phải tính toán đến lượng dư co ngót do hàn và lượng dư gia công cơ khí tiếp theo.
• Cắt và tạo hình: Cho phép cắt thép bằng máy cắt cơ khí, cắt gas-oxy hoặc cắt plasma. Mép cắt phải phẳng, không bị khuyết tật nứt nẻ, ba via. Các chi tiết quan trọng chịu tải trọng động hoặc tải trọng mỏi phải được gia công mài nhẵn mép cắt theo đúng yêu cầu thiết kế.
• Gia công lỗ bu lông: Lỗ bu lông phải được tạo chủ yếu bằng phương pháp khoan. Chỉ cho phép sử dụng phương pháp đột lỗ đối với các chi tiết có chiều dày nhỏ và không chịu tải trọng động, tải trọng mỏi theo chỉ định cụ thể của thiết kế.