Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 7811-3:2007 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 6636-3:1983) quy định phương pháp đo phổ dithizon để xác định hàm lượng kẽm trong rau, quả và các sản phẩm chế biến từ rau, quả. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phần mở đầu cùng các điều khoản cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng kẽm bằng phép đo phổ sử dụng thuốc thử dithizon.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các loại rau, quả tươi, cũng như các sản phẩm rau, quả đã qua chế biến hoặc bảo quản.
• Phương pháp này đặc biệt phù hợp để xác định lượng vết kẽm trong các mẫu thực phẩm có nguồn gốc thực vật với độ chính xác và độ nhạy cao.

- Nguyên tắc của phương pháp (Điều 2)

• Vô cơ hóa mẫu thử: Tiến hành phân hủy hoàn toàn chất hữu cơ trong mẫu bằng phương pháp ướt (sử dụng hỗn hợp axit mạnh như axit nitric và axit sunfuric) để giải phóng kẽm dưới dạng ion tự do trong dung dịch.
• Chiết tạo phức: Tạo phức chất màu đỏ giữa ion kẽm (Zn2+) và dithizon trong môi trường dung môi hữu cơ (thường là clorofom hoặc cacbon tetraclorua) ở một khoảng pH được kiểm soát nghiêm ngặt (khoảng 4,5 đến 5,5).
• Loại bỏ các yếu tố cản trở: Sử dụng các chất che thích hợp (như natri thiosunfat) để ngăn cản sự tạo phức của các kim loại nặng khác (như đồng, chì, cadimi) với dithizon, đảm bảo tính chọn lọc tối đa cho kẽm.
• Đo quang phổ: Đo độ hấp thụ quang học của dung dịch phức kẽm dithizonat thu được ở bước sóng cực đại khoảng 535 nm bằng thiết bị đo phổ.

- Thuốc thử và hóa chất yêu cầu (Điều 3)

• Nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương: Phải hoàn toàn không chứa kẽm và các kim loại nặng khác để tránh làm sai lệch kết quả phân tích vết.
• Axit nitric (HNO3) và Axit sunfuric (H2SO4) đậm đặc: Loại tinh khiết hóa học dùng cho phân tích để thực hiện quá trình vô cơ hóa mẫu.
• Dung dịch Dithizon trong clorofom (hoặc cacbon tetraclorua): Thuốc thử chính dùng để tạo phức màu với kẽm, cần được chuẩn bị và bảo quản tránh ánh sáng trực tiếp.
• Dung dịch đệm axetat (pH khoảng 4,7): Giúp duy trì môi trường pH tối ưu cho phản ứng tạo phức giữa kẽm và dithizon.
• Dung dịch Natri thiosunfat (Na2S2O3): Chất che khuyết tật dùng để loại bỏ sự cản trở của các ion kim loại khác có trong mẫu.
• Dung dịch kẽm tiêu chuẩn: Được pha chế từ kẽm kim loại tinh khiết hoặc muối kẽm sunfat tinh khiết để xây dựng đường chuẩn phục vụ cho việc định lượng.

- Thiết bị và dụng cụ thí nghiệm (Điều 4)

• Thiết bị đo phổ (Spectrophotometer): Phù hợp để đo độ hấp thụ quang ở bước sóng 535 nm, hoặc kính lọc sắc có bước sóng tương đương.
• Hệ thống vô cơ hóa mẫu: Bao gồm bình Kjeldahl hoặc các thiết bị gia nhiệt thích hợp có khả năng kiểm soát nhiệt độ để phân hủy mẫu bằng axit mạnh.
• Phễu chiết: Dung tích thích hợp (thường là 100 ml hoặc 250 ml) dùng để thực hiện quá trình chiết pha lỏng - lỏng giữa dung dịch mẫu và dung môi hữu cơ chứa dithizon.
• Dụng cụ thủy tinh thông thường: Bình định mức, pipet, ống đong, cốc mỏ. Tất cả các dụng cụ thủy tinh phải được xử lý sạch bằng axit nitric loãng và tráng lại nhiều lần bằng nước khử ion để loại bỏ hoàn toàn vết kẽm bám trên bề mặt trước khi sử dụng.