Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4574:1988

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4574:1988 quy định phương pháp xác định hàm lượng crom trong nước thải. Đây là một trong những văn bản kỹ thuật quan trọng phục vụ công tác kiểm soát ô nhiễm môi trường nước, giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp đánh giá chính xác nồng độ crom trước khi xả thải ra môi trường. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ đối tượng và phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại nước thải công nghiệp, nước thải sinh hoạt và các nguồn nước thải khác cần kiểm soát hàm lượng crom.
• Quy định phương pháp xác định hàm lượng crom tổng số, crom hóa trị sáu (Cr VI) và crom hóa trị ba (Cr III) bằng phương pháp trắc quang sử dụng thuốc thử diphenylcacbazit.
• Phương pháp này cho phép xác định hàm lượng crom với độ chính xác cao, phù hợp với các phòng thí nghiệm phân tích môi trường tiêu chuẩn tại Việt Nam.

Điều 2: Quy định chung và yêu cầu an toàn

Để đảm bảo tính chính xác của kết quả phân tích và an toàn cho người thực hiện, tiêu chuẩn đưa ra các nguyên tắc chung:

• Tất cả các hóa chất, thuốc thử được sử dụng trong quá trình phân tích phải là loại tinh khiết phân tích (TKPT) hoặc tinh khiết hóa học.
• Nước dùng để pha chế thuốc thử và rửa dụng cụ phải là nước cất hai lần hoặc nước có độ tinh khiết tương đương, không chứa các vết kim loại nặng, đặc biệt là crom.
• Do crom (đặc biệt là crom hóa trị sáu) và các axit mạnh sử dụng trong quá trình xử lý mẫu là những chất độc hại và có tính ăn mòn cao, kỹ thuật viên phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn lao động, sử dụng đầy đủ trang thiết bị bảo hộ cá nhân như găng tay, kính bảo hộ và thực hiện thao tác trong tủ hút.

Điều 3: Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu nước thải

Quy trình lấy mẫu và bảo quản đóng vai trò quyết định đến độ tin cậy của kết quả phân tích hàm lượng crom. Tiêu chuẩn quy định chi tiết như sau:

• Dụng cụ chứa mẫu: Mẫu nước thải phải được thu thập vào các bình chứa bằng nhựa polyethylene (PE) hoặc thủy tinh borosilicate đã được rửa sạch bằng axit nitric (HNO3) loãng và tráng lại nhiều lần bằng nước cất.
• Kỹ thuật lấy mẫu: Mẫu phải đại diện cho nguồn thải, được lấy tại các vị trí dòng chảy ổn định, tránh lấy cặn lơ lửng không đại diện trừ khi có yêu cầu phân tích crom tổng số trong cả pha rắn.
• Bảo quản mẫu xác định crom tổng số: Mẫu sau khi lấy cần được axit hóa ngay bằng axit nitric (HNO3) hoặc axit sunfuric (H2SO4) đậm đặc để đưa pH của mẫu về giá trị nhỏ hơn 2. Việc này giúp ngăn ngừa sự hấp phụ của các ion crom lên thành bình chứa và hạn chế các phản ứng hóa học làm thay đổi trạng thái của crom.
• Bảo quản mẫu xác định crom hóa trị sáu (Cr VI): Đối với việc phân tích riêng biệt Cr(VI), mẫu không được axit hóa bằng axit mạnh vì sẽ làm chuyển đổi Cr(III) thành Cr(VI) hoặc ngược lại. Mẫu cần được phân tích càng sớm càng tốt, tốt nhất là trong vòng 24 giờ sau khi lấy và phải được bảo quản lạnh ở nhiệt độ khoảng 4 độ C.

Điều 4: Thiết bị, dụng cụ và hóa chất cơ bản

Tiêu chuẩn liệt kê các trang thiết bị tối thiểu cần thiết để thực hiện phép thử bao gồm:

• Thiết bị đo quang: Máy quang phổ phổ kế (Spectrophotometer) hoặc máy so màu quang điện có khả năng đo độ hấp thụ quang ở bước sóng khoảng 540 nm (bước sóng hấp thụ cực đại của phức chất crom-diphenylcacbazit).
• Dụng cụ thủy tinh: Các loại bình định mức, pipet, buret, cốc mỏ, phễu lọc đạt tiêu chuẩn đo lường chất lượng, được hiệu chuẩn định kỳ.
• Hệ thống phá mẫu: Bếp điện hoặc tủ sấy có khả năng kiểm soát nhiệt độ để thực hiện quá trình vô cơ hóa mẫu bằng axit mạnh đối với các mẫu nước thải chứa nhiều hợp chất hữu cơ hoặc crom liên kết.