Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4530:1988

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4530:1988 quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc trong thiết kế xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp các trạm cấp phát xăng dầu dành cho ô tô và các phương tiện cơ giới đường bộ khác. Đây là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng nhằm đảm bảo an toàn phòng chống cháy nổ, bảo vệ môi trường và tối ưu hóa công năng hoạt động của hệ thống phân phối nhiên liệu.

Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn thiết kế trạm xăng dầu:

• Áp dụng bắt buộc đối với việc lập dự án, thiết kế kỹ thuật, thiết kế thi công cho các trạm cấp phát xăng dầu (bao gồm cả xăng và dầu diesel) phục vụ cho các phương tiện giao thông đường bộ.
• Áp dụng cho cả các công trình xây dựng mới hoàn toàn và các công trình cải tạo, mở rộng quy mô từ các trạm hiện hữu.
• Không áp dụng đối với các trạm cấp phát xăng dầu chuyên dùng phục vụ cho mục đích quân sự, quốc phòng, các trạm cấp phát nội bộ trong khu vực khai thác mỏ, lâm nghiệp hoặc các trạm cấp phát nổi trên mặt nước (sông, biển).

Điều 2: Các quy định chung trong thiết kế trạm xăng dầu

Quy định chung đặt ra các nguyên tắc nền tảng mà đơn vị thiết kế và chủ đầu tư phải tuân thủ nghiêm ngặt:

• Thiết kế trạm xăng dầu phải phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị, quy hoạch mạng lưới giao thông đường bộ và quy hoạch hệ thống phân phối xăng dầu đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
• Phải đảm bảo tuyệt đối các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC), an toàn lao động và vệ sinh môi trường theo các quy định pháp luật hiện hành.
• Khuyến khích áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến và trang thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng suất cấp phát, giảm thiểu hao hụt xăng dầu và ngăn ngừa ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí xung quanh.

Điều 3: Phân cấp trạm cấp phát xăng dầu

Tiêu chuẩn tiến hành phân cấp các trạm xăng dầu dựa trên tổng dung tích chứa của các bể dầu và xăng để áp dụng các biện pháp an toàn kỹ thuật tương ứng:

• Trạm cấp phát loại I: Là các trạm có quy mô lớn, tổng dung tích chứa của các bể xăng dầu vượt quá mức quy định trung bình (từ trên 150 m3 đến 300 m3). Các trạm này đòi hỏi khoảng cách an toàn nghiêm ngặt hơn và hệ thống PCCC tự động hoặc bán tự động phức tạp.
• Trạm cấp phát loại II: Là các trạm có quy mô trung bình, tổng dung tích chứa nằm trong khoảng từ trên 50 m3 đến 150 m3. Đây là loại hình phổ biến dọc theo các tuyến quốc lộ và khu vực ngoại ô.
• Trạm cấp phát loại III: Là các trạm có quy mô nhỏ, tổng dung tích chứa không vượt quá 50 m3. Thường được bố trí tại các khu vực đô thị đông dân cư hoặc các trạm dịch vụ nhỏ lẻ, yêu cầu diện tích đất xây dựng tối thiểu nhưng phải kiểm soát chặt chẽ khoảng cách an toàn với các công trình công cộng.

Điều 4: Yêu cầu về quy hoạch mặt bằng và khoảng cách an toàn

Đây là nội dung cốt lõi quy định cách thức bố trí các hạng mục công trình trong khuôn viên trạm và khoảng cách tới các đối tượng xung quanh:

• Vị trí xây dựng: Trạm xăng dầu phải được đặt tại các vị trí thuận tiện cho phương tiện ra vào, không gây cản trở hoặc ùn tắc giao thông. Lối ra và lối vào của trạm phải được thiết kế riêng biệt, có biển báo rõ ràng và tầm nhìn thông thoáng cho người điều khiển phương tiện.
• Khoảng cách an toàn phòng cháy chữa cháy: Quy định chi tiết khoảng cách tối thiểu từ các nguồn nguy hiểm (bể chứa, cột bơm, khu vực nạp xăng dầu từ xe xitec) đến các công trình công cộng, nhà dân, trường học, bệnh viện, đường dây tải điện cao thế và các công trình công nghiệp lân cận. Khoảng cách này được tính toán dựa trên cấp của trạm xăng dầu và tính chất của các công trình xung quanh.
• Bố trí mặt bằng nội bộ: Các khu vực chức năng trong trạm (khu vực bể chứa ngầm hoặc nổi, khu vực cột bơm, nhà quản lý, bãi đỗ xe chờ bơm, khu vực kỹ thuật) phải được phân định rõ ràng. Đường nội bộ trong trạm phải đảm bảo tải trọng cho xe xitec cấp hàng và các phương tiện chữa cháy tiếp cận dễ dàng khi xảy ra sự cố.
• Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải: Mặt bằng trạm phải có độ dốc phù hợp để thoát nước mưa nhanh chóng. Hệ thống thoát nước khu vực cột bơm và bể chứa phải được thiết kế riêng biệt, đi qua bể gạn dầu trước khi xả vào hệ thống thoát nước chung của khu vực nhằm tránh ô nhiễm nguồn nước.