Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 341:1986 quy định phương pháp xác định độ ẩm của cát dùng trong xây dựng. Đây là một chỉ tiêu vật lý quan trọng giúp xác định tỷ lệ nước có trong cát, làm cơ sở để điều chỉnh lượng nước phối trộn thực tế khi chế tạo bê tông và vữa xây dựng.

Quy định chung và phạm vi áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại cát tự nhiên dùng trong xây dựng để xác định độ ẩm thực tế của cốt liệu tại thời điểm kiểm tra.
• Yêu cầu về mẫu thử: Mẫu cát dùng để xác định độ ẩm phải được lấy và bảo quản theo đúng quy định để tránh làm thất thoát lượng nước tự nhiên trước khi tiến hành thí nghiệm.
• Nguyên lý phương pháp: Độ ẩm của cát được xác định bằng cách sấy khô mẫu cát ướt ở nhiệt độ quy định cho đến khi khối lượng không đổi, sau đó tính phần trăm khối lượng nước đã bay hơi so với khối lượng cát khô.

Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Tủ sấy phòng thí nghiệm: Phải có bộ phận tự động điều chỉnh nhiệt độ và khả năng duy trì nhiệt độ ổn định trong khoảng từ 105 độ C đến 110 độ C.
• Cân kỹ thuật: Yêu cầu độ chính xác cao, sai số cân không vượt quá 0,1 gram để đảm bảo tính chính xác của kết quả đo lường.
• Bình hút ẩm: Sử dụng để làm nguội mẫu cát sau khi sấy trước khi cân, tránh việc mẫu hấp thụ lại hơi ẩm từ không khí.
• Khay sấy: Khay bằng kim loại hoặc đĩa sứ chịu nhiệt, có kích thước phù hợp để chứa mẫu cát trong quá trình sấy.

Trình tự tiến hành thử nghiệm

• Chuẩn bị mẫu: Cân một lượng mẫu cát ướt khoảng 1000 gram (hoặc theo khối lượng quy định tùy thuộc vào cỡ hạt lớn nhất của cát) chính xác đến 0,1 gram. Ký hiệu khối lượng mẫu ướt ban đầu là m.
• Sấy mẫu: Cho khay chứa mẫu cát vào tủ sấy và sấy ở nhiệt độ từ 105 độ C đến 110 độ C cho đến khi mẫu đạt đến khối lượng không đổi. Khối lượng được coi là không đổi khi chênh lệch giữa hai lần cân liên tiếp sau khi sấy thêm không vượt quá sai số cho phép.
• Làm nguội và cân: Sau khi sấy xong, lấy khay mẫu ra và đặt vào bình hút ẩm để làm nguội đến nhiệt độ phòng, sau đó tiến hành cân khối lượng cát khô. Ký hiệu khối lượng mẫu sau khi sấy khô là m1.

Tính toán và biểu thị kết quả

• Công thức tính độ ẩm: Độ ẩm của cát (ký hiệu là W) được tính bằng phần trăm theo công thức: W = [(m - m1) / m1] x 100. Trong đó, m là khối lượng mẫu cát trước khi sấy (gram) và m1 là khối lượng mẫu cát sau khi sấy khô (gram).
• Xử lý kết quả: Kết quả độ ẩm của cát là trị số trung bình cộng của các lần thử song song. Sai lệch giữa các lần thử không được vượt quá giới hạn quy định trong tiêu chuẩn. Kết quả cuối cùng được làm tròn đến chữ số thập phân thứ nhất.