Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 248:1986 quy định phương pháp xác định độ hút nước của gạch xây (gạch đất sét nung). Đây là chỉ tiêu kỹ thuật quan trọng để đánh giá chất lượng, độ bền và khả năng chống thấm của vật liệu gạch trong các công trình xây dựng. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Phần mở đầu: Phạm vi áp dụng và nguyên lý chung

Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại gạch xây bằng đất sét nung. Phương pháp xác định độ hút nước dựa trên nguyên lý đo sự chênh lệch khối lượng của mẫu thử giữa trạng thái khô hoàn toàn và trạng thái bão hòa nước sau một thời gian ngâm nhất định trong điều kiện tiêu chuẩn.

Điều 1: Quy định về lấy mẫu thử

Quy trình lấy mẫu thử được thực hiện nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ lô sản phẩm:

• Mẫu thử phải được lấy ngẫu nhiên từ lô sản phẩm đã được nghiệm thu theo đúng quy định về lấy mẫu của tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng.
• Số lượng mẫu thử tối thiểu để xác định độ hút nước thông thường là 5 viên gạch nguyên vẹn, không bị nứt vỡ lớn làm ảnh hưởng đến kết quả đo.
• Các mẫu thử phải được làm sạch bụi bẩn, vôi vữa bám dính trên bề mặt trước khi tiến hành các bước tiếp theo.

Điều 2: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

Để thực hiện phép thử xác định độ hút nước, phòng thí nghiệm cần trang bị đầy đủ các thiết bị và dụng cụ đạt chuẩn sau:

• Tủ sấy: Có bộ phận tự động điều chỉnh nhiệt độ, khả năng duy trì nhiệt độ ổn định trong khoảng từ 105 độ C đến 110 độ C để sấy khô mẫu hoàn toàn.
• Cân kỹ thuật: Có độ chính xác cao, sai số cho phép không vượt quá 0,1% khối lượng của mẫu thử.
• Bể ngâm nước: Có kích thước đủ lớn để ngâm ngập hoàn toàn các mẫu thử trong nước, nhiệt độ nước ngâm duy trì ổn định ở nhiệt độ phòng (khoảng 20 đến 30 độ C).
• Khăn ẩm: Dùng để lau ráo nước trên bề mặt mẫu sau khi lấy ra khỏi bể ngâm trước khi tiến hành cân khối lượng bão hòa.

Điều 3: Quy trình chuẩn bị mẫu thử

Quy trình chuẩn bị mẫu thử đóng vai trò quyết định đến độ chính xác của kết quả đo, bao gồm các bước:

• Sấy mẫu thử trong tủ sấy ở nhiệt độ từ 105 độ C đến 110 độ C cho đến khi mẫu đạt đến khối lượng không đổi. Khối lượng được coi là không đổi khi chênh lệch giữa hai lần cân liên tiếp cách nhau 2 giờ sấy không vượt quá 0,2%.
• Sau khi sấy xong, mẫu thử phải được làm nguội trong bình hút ẩm hoặc trong phòng thí nghiệm có môi trường khô ráo cho đến khi nhiệt độ của mẫu bằng nhiệt độ phòng.
• Tiến hành cân khối lượng của từng mẫu thử đã sấy khô và làm nguội, ký hiệu khối lượng này là m1 (tính bằng gam).

Điều 4: Phương pháp tiến hành thử nghiệm

Các bước tiến hành xác định độ hút nước của gạch xây được thực hiện tuần tự như sau:

• Xếp các mẫu thử đã được chuẩn bị vào bể ngâm nước sao cho các viên gạch không xếp khít sát nhau, nước có thể tiếp xúc tự do với tất cả các bề mặt của mẫu.
• Đổ nước sạch vào bể sao cho mực nước cao hơn mặt trên của mẫu thử ít nhất là 20 mm.
• Ngâm mẫu thử liên tục trong nước trong khoảng thời gian quy định (thường là 24 giờ đối với phương pháp ngâm nước lạnh thông thường).
• Sau khi hết thời gian ngâm, lấy mẫu thử ra khỏi nước, dùng khăn ẩm lau nhanh lượng nước thừa bám trên bề mặt ngoài của mẫu (tránh lau quá mạnh làm mất nước trong các lỗ rỗng bề mặt).
• Tiến hành cân ngay khối lượng của từng mẫu thử sau khi lau, ký hiệu khối lượng bão hòa nước này là m2 (tính bằng gam). Phép cân phải được thực hiện nhanh chóng để tránh sự bay hơi nước từ mẫu thử làm sai lệch kết quả.