Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1776:1995 về Hạt giống lúa nước - Yêu cầu kỹ thuật quy định các tiêu chuẩn chất lượng, chỉ tiêu cơ lý sinh học và yêu cầu kỹ thuật đối với các cấp hạt giống lúa nước phục vụ gieo trồng và sản xuất nông nghiệp trên phạm vi toàn quốc.

Phân cấp hạt giống lúa nước

Tiêu chuẩn phân loại hạt giống lúa nước (Oryza sativa L.) thành các cấp chất lượng nhằm bảo đảm tính thuần di truyền và chất lượng sinh học trong quá trình nhân giống và cung ứng:

• Hạt giống Tác giả: Hạt giống do tác giả hoặc cơ sở chọn tạo giống quản lý, duy trì độ thuần di truyền tuyệt đối.
• Hạt giống Siêu nguyên chủng: Hạt giống được nhân ra từ hạt giống tác giả theo đúng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt, có độ thuần di truyền và chất lượng rất cao.
• Hạt giống Nguyên chủng: Hạt giống được nhân ra từ hạt giống siêu nguyên chủng, đạt tiêu chuẩn chất lượng để tiếp tục nhân ra hạt giống xác nhận.
• Hạt giống Xác nhận: Hạt giống được nhân ra từ hạt giống nguyên chủng hoặc hạt giống xác nhận cấp trên, đạt tiêu chuẩn chất lượng quy định để cung cấp cho người dân sản xuất lúa thương phẩm.

Các chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi đối với hạt giống lúa nước

Chất lượng các cấp hạt giống lúa nước phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ tiêu kỹ thuật sau:

• Độ sạch tối thiểu: Tỷ lệ phần trăm khối lượng hạt thuần thục của chính giống đó so với tổng khối lượng mẫu kiểm nghiệm. Tiêu chuẩn yêu cầu độ sạch đạt từ 98% đến 99% tùy thuộc vào cấp hạt giống.
• Tỷ lệ nảy mầm tối thiểu: Tỷ lệ số hạt nảy mầm bình thường trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn. Yêu cầu tỷ lệ nảy mầm tối thiểu phải đạt từ 80% đến 85% trở lên.
• Độ ẩm tối đa: Hàm lượng nước trong hạt giống không vượt quá 13,5% để bảo đảm hạt không bị giảm phẩm chất, nấm mốc hoặc mất khả năng nảy mầm trong quá trình lưu kho, bảo quản.
• Độ thuần di truyền và hạt lẫn: Quy định giới hạn tối đa về tỷ lệ hạt khác giống, hạt lúa cỏ, lúa dại lẫn trong lô giống nhằm giữ đúng đặc tính di truyền của giống lúa.
• Tỷ lệ hạt cỏ dại nguy hiểm: Giới hạn nghiêm ngặt số lượng hạt cỏ dại (đặc biệt là các loại cỏ lồng vực và cỏ khó trừ) xuất hiện trong khối lượng mẫu kiểm nghiệm.

Yêu cầu về kiểm nghiệm, bao gói và bảo quản

• Phương pháp lấy mẫu và kiểm nghiệm: Việc lấy mẫu hạt giống phải thực hiện theo quy trình chuẩn để bảo đảm tính đại diện cho cả lô hạt giống trước khi kiểm tra các chỉ tiêu độ sạch, độ ẩm và tỷ lệ nảy mầm.
• Bao gói và ghi nhãn: Hạt giống đạt tiêu chuẩn phải được đóng gói trong bao bì chuyên dụng khô, sạch, bảo vệ tốt khỏi tác động ngoại cảnh. Nhãn bao bì phải ghi rõ tên giống, cấp hạt giống, các chỉ tiêu chất lượng (độ sạch, tỷ lệ nảy mầm, độ ẩm), ngày đóng gói, hạn sử dụng và thông tin nhà sản xuất.
• Bảo quản: Lô hạt giống phải được lưu giữ trong kho bảo quản đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về độ thoáng mát, nhiệt độ và độ ẩm phù hợp để duy trì sức sống của hạt.