Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9712:2013 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế CAC/RCP 51-2003) đưa ra các hướng dẫn mang tính thực hành nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu tối đa sự hình thành, phát triển của các độc tố vi nấm (mycotoxin) trong chuỗi sản xuất ngũ cốc. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.
- Phạm vi áp dụng và mục tiêu của tiêu chuẩn
- Tiêu chuẩn này áp dụng cho tất cả các loại ngũ cốc lưu thông trên thị trường dùng làm thực phẩm cho người hoặc làm thức ăn chăn nuôi.
- Mục tiêu cốt lõi là cung cấp các biện pháp kiểm soát có hệ thống từ giai đoạn trước gieo trồng, canh tác, thu hoạch, bảo quản, vận chuyển cho đến chế biến nhằm hạn chế sự nhiễm độc tố vi nấm ở mức thấp nhất có thể đạt được.
- Tiêu chuẩn nhấn mạnh việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa chủ động dựa trên Thực hành nông nghiệp tốt (GAP) và Thực hành sản xuất tốt (GMP) thay vì chỉ dựa vào việc kiểm tra sản phẩm cuối cùng.
- Nhận diện các loại độc tố vi nấm nguy hại trong ngũ cốc
Tiêu chuẩn xác định rõ các nhóm độc tố vi nấm chính thường xuất hiện và gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người và vật nuôi bao gồm:
- Aflatoxin: Do nấm Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus sinh ra, thường xuất hiện nhiều ở ngô, đậu phộng trong điều kiện khí hậu nóng ẩm trước và sau thu hoạch.
- Ochratoxin A (OTA): Do nấm Penicillium verrucosum và Aspergillus ochraceus sinh ra, thường nhiễm trong lúa mì, lúa mạch, lúa và ngô trong quá trình bảo quản không đạt chuẩn độ ẩm.
- Fumonisin: Do nấm Fusarium verticillioides sinh ra, chủ yếu gây hại trên ngô và phát triển mạnh khi cây trồng bị stress do hạn hán hoặc bị côn trùng tấn công.
- Zearalenone (ZEA) và Trichothecenes (bao gồm Deoxynivalenol - DON, T-2 toxin): Do các loài nấm Fusarium sinh ra trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, lạnh kéo dài lúc cây ra hoa và thu hoạch.
- Nguyên tắc chung về quản lý và kiểm soát độc tố vi nấm
- Sự xuất hiện của độc tố vi nấm phụ thuộc lớn vào các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa và sự gây hại của côn trùng trong suốt chu kỳ sinh trưởng của cây trồng.
- Biện pháp kiểm soát hiệu quả nhất là ngăn chặn sự xâm nhiễm của nấm mốc ngay từ ngoài đồng ruộng (kiểm soát trước thu hoạch) và duy trì điều kiện khô ráo, thông thoáng trong suốt quá trình sau thu hoạch.
- Cần thiết lập hệ thống giám sát liên tục để phát hiện sớm các dấu hiệu nhiễm nấm mốc và có phương án xử lý kịp thời đối với các lô hàng có nguy cơ cao nhằm tránh lây nhiễm chéo.
- Các biện pháp thực hành nông nghiệp tốt (GAP) trước khi gieo trồng
Để giảm thiểu nguy cơ nhiễm nấm mốc ngay từ đầu vụ mùa, tiêu chuẩn khuyến nghị thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp sau:
- Luân canh cây trồng: Tránh trồng liên tục các loại cây mẫn cảm với cùng một loại nấm (ví dụ: không nên trồng ngô liên tiếp sau lúa mì) nhằm cắt đứt chu kỳ phát triển của nấm bệnh trong đất và tàn dư thực vật.
- Làm đất và quản lý tàn dư: Tiến hành cày lật đất sâu để chôn vùi các tàn dư của vụ trước, giúp phân hủy nhanh nguồn nấm ký sinh tồn dư trong đất.
- Lựa chọn giống cây trồng: Ưu tiên sử dụng các giống ngũ cốc có khả năng kháng bệnh nấm mốc, kháng sâu bệnh tự nhiên và thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương.
- Kế hoạch gieo trồng: Tính toán thời gian gieo trồng phù hợp để giai đoạn ra hoa và thu hoạch tránh trùng vào những thời điểm dự báo có mưa kéo dài hoặc độ ẩm không khí quá cao.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
QUY PHẠM THỰC HÀNH NGĂN NGỪA VÀ GIẢM THIỂU SỰ NHIỄM ĐỘC TỐ VI NẤM TRONG NGŨ CỐC
Code of practice for the prevention and reduction of mycotoxin contamination in cereals
Lời nói đầu
TCVN 9712:2013 hoàn toàn tương đương với CAC/RCP 51-2003;
TCVN 9712:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F1 Ngũ cốc và đậu đỗ biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
QUY PHẠM THỰC HÀNH NGĂN NGỪA VÀ GIẢM THIỂU SỰ NHIỄM ĐỘC TỐ VI NẤM TRONG NGŨ CỐC
Code of practice for the prevention and reduction of mycotoxin contamination in cereals
Lời giới thiệu
1. Hiện nay, việc loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm bị nhiễm độc tố vi nấm (mycotoxin) là không thể thực hiện được. Quy phạm này đưa ra hướng dẫn nhằm kiểm soát và quản lý sự nhiễm các độc tố vi nấm. Để thực hiện hiệu quả tiêu chuẩn này, nhà sản xuất phải xem xét đến các nguyên tắc chung được đưa ra trong tiêu chuẩn, có tính đến mùa vụ, điều kiện khí hậu và các biện pháp canh tác tại địa phương. Nhà sản xuất phải nhận thức được rằng Thực hành nông nghiệp tốt (GAP) được xem như là phương pháp cơ bản ngăn ngừa sự nhiễm các độc tố vi nấm trong ngũ cốc, tiếp theo là việc áp dụng các biện pháp Thực hành sản xuất tốt (GMP) trong suốt các quá trình xử lý, bảo quản, chế biến và phân phối các sản phẩm ngũ cốc dùng làm thực phẩm cho người và làm thức ăn chăn nuôi.
2. Hai nội dung khuyến nghị để giảm thiểu hàm lượng các độc tố vi nấm trong ngũ cốc gồm: Thực hành nông nghiệp tốt (GAP) và Thực hành sản xuất tốt (GMP); và Hệ thống quản lý các nguyên tắc Phân tích mối nguy và Điểm kiểm soát tới hạn (HACCP).
3. Tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc chung để giảm thiểu các độc tố vi nấm trong ngũ cốc theo quy định hiện hành. Các cơ quan có thẩm quyền cần hướng dẫn nhà sản xuất nhận biết các yếu tố môi trường làm tăng nhanh quá trình lây nhiễm, sự phát triển và sản sinh độc tố trong các cây ngũ cốc ở nông trại. Điều cần chú ý là các giai đoạn gieo trồng, cận thu hoạch và sau thu hoạch đối với mỗi loại cây trồng cụ thể cần dựa vào điều kiện khí hậu của mỗi năm, có tính đến các loại cây trồng địa phương và các phương pháp sản xuất truyền thống. Cần trang bị các bộ dụng cụ kiểm tra nhanh, chính xác và có tính khả thi cùng với quy trình lấy mẫu thích hợp để có thể cho phép kiểm tra các chuyến hàng ngũ cốc mà không gây gián đoạn nhiều đối với quá trình thao tác. Nên có các quy trình xử lý hợp lý các loại ngũ cốc có khả năng gây hại cho sức khỏe con người và/hoặc động vật, thông qua việc phân lập, khắc phục, thu hồi hoặc hủy bỏ. Các cơ quan có thẩm quyền cần hỗ trợ việc nghiên cứu phương pháp và kỹ thuật ngăn ngừa sự lây nhiễm vi nấm trên đồng ruộng, trong quá trình thu hoạch và bảo quản.
I. Khuyến nghị thực hành dựa trên Thực hành nông nghiệp tốt (GAP) và Thực hành sản xuất tốt (GMP)
Trồng trọt
4. Xem xét việc xây dựng và duy trì kế hoạch luân canh nhằm tránh gieo trồng cùng một loài cây trên cùng một khu đất trong hai năm liên tiếp. Lúa mì và ngô được cho là những cây rất dễ bị nhiễm các loài nấm Fusarium và không nên luân canh hai loại cây trồng này với nhau. Các loại cây trồng như khoai tây, các loại rau, có ba lá và cỏ linh lăng không phải là các loài cây chủ mà nấm Fusarium ký sinh, do đó nên sử dụng các loại cây trồng này để luân canh nhằm giảm bớt mầm vi sinh vật trên đồng ruộng.
5. Nếu có thể, cần chuẩn bị đất trước khi gieo trồng cho mỗi vụ mùa mới bằng cách cày xới sâu hoặc tiêu diệt hoặc loại bỏ các mầm hạt, thân cây và các phần gãy vụn khác vì chúng có thể là chất nền cho sự phát triển các loài nấm sinh ra độc tố vi nấm. Ở những vùng dễ bị xói mòn, cần áp dụng phương pháp canh tác không cày xới nhằm ngăn cản sự rửa trôi đất.
6. Sử dụng các kết quả kiểm tra đất trồng để xác định xem có cần cung cấp phân bón và/hoặc các chất điều hòa cho đất để đảm bảo độ pH và
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Quyết định 1016/QĐ-BKHCN năm 2013 công bố Tiêu chuẩn quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 8-1:2011/BYT về giới hạn ô nhiễm độc tố vi nấm trong thực phẩm do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5603:2008 (CAC/RCP 1-1969, REV.4-2003) về Quy phạm thực hành về những nguyên tắc chung đối với vệ sinh thực phẩm
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9712:2013 (CAC/RCP 51-2003) về Quy phạm thực hành ngăn ngừa và giảm thiểu sự nhiễm độc tố vi nấm trong ngũ cốc
- Số hiệu: TCVN9712:2013
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2013
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 17/09/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
