Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9369 : 2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9369 : 2012 về Nhà hát - Tiêu chuẩn thiết kế là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các nguyên tắc, yêu cầu kỹ thuật trong việc thiết kế, xây dựng mới hoặc cải tạo nhà hát. Tiêu chuẩn này nhằm đảm bảo chất lượng nghệ thuật, an toàn vận hành, tối ưu hóa công năng sử dụng cho cả người biểu diễn và khán giả thưởng thức nghệ thuật.

Phân chia cấu trúc không gian chức năng trong nhà hát

Theo nội dung tiêu chuẩn, không gian tổng thể của nhà hát được phân định rõ ràng thành các phân khu chức năng chuyên biệt nhằm phục vụ tối đa cho dây chuyền hoạt động biểu diễn:

• Phần không gian phục vụ trực tiếp và gián tiếp cho việc biểu diễn (Phần sân khấu): Đây là khu vực trung tâm quyết định hoạt động chuyên môn của nhà hát. Phần sân khấu được cấu thành từ hai thành phần chính bao gồm sân khấu chính (nơi diễn ra các hoạt động biểu diễn trực tiếp của nghệ sĩ) và các không gian phụ trợ (hậu trường, phòng chuẩn bị của diễn viên, phòng kỹ thuật âm thanh, ánh sáng) nhằm đảm bảo sự vận hành trơn tru của toàn bộ buổi diễn.
• Phần không gian phục vụ cho người xem biểu diễn (Phần khán giả): Khu vực này được thiết kế tối ưu để đón tiếp và phục vụ công chúng. Phần khán giả bao gồm hai thành phần cơ bản là khán phòng (nơi bố trí ghế ngồi cho khán giả với các yêu cầu nghiêm ngặt về tầm nhìn và chất lượng âm học) và khu vực bổ trợ (sảnh đón tiếp, phòng bán vé, hành lang di chuyển, khu vực vệ sinh và các dịch vụ tiện ích đi kèm).

Quy chuẩn thiết kế các bộ phận kỹ thuật chuyên dụng của sân khấu

Để đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật phức tạp của các loại hình nghệ thuật biểu diễn, tiêu chuẩn quy định chi tiết về cấu trúc và chức năng của các bộ phận chuyên dụng thuộc khu vực sân khấu:

• Tiền đài: Là phần diện tích sàn diễn được thiết kế mở rộng về phía khán giả. Trong cấu trúc kỹ thuật, khi đóng màn hình chính của sân khấu, phần tiền đài này sẽ nằm hoàn toàn ở phía trước màn chính, tạo không gian giao lưu gần gũi giữa nghệ sĩ và người xem hoặc phục vụ cho các phân cảnh độc thoại, dẫn chương trình.
• Hố nhạc: Là phần không gian nằm trung gian giữa khu vực sân khấu chính và khu vực khán giả. Hố nhạc được thiết kế đào sâu xuống so với mặt sàn chung nhằm mục đích bố trí cho ban nhạc, dàn nhạc giao hưởng biểu diễn trực tiếp mà không làm che khuất tầm nhìn của khán giả hướng lên sân khấu.
• Thiên kiều (Hệ thống giàn treo kỹ thuật): Đây là phần không gian phát triển tiếp tục của sân khấu chính theo chiều cao. Vai trò của thiên kiều là nơi lắp đặt hệ thống kỹ thuật để kéo các phông màn, đạo cụ, thiết bị chiếu sáng và bài trí sân khấu lên cao, phục vụ cho các thủ pháp thay đổi cảnh trí nhanh chóng trong quá trình biểu diễn. Bên trong khu vực thiên kiều bắt buộc phải thiết kế các hành lang thao tác an toàn và hệ thống dàn thưa để kỹ thuật viên vận hành thuận tiện.
• Hầm sân khấu: Là phần không gian tương ứng nằm ngay phía dưới sàn của sân khấu chính, có diện tích tương đương với sân khấu chính. Khu vực này được sử dụng để lắp đặt các thiết bị cơ khí sân khấu hiện đại như bàn nâng hạ, bàn xoay, hệ thống trượt, khu vực cất giữ phông màn dạng cuộn và đồng thời làm lối di chuyển ra vào khu vực hố nhạc cho các nhạc công.

Lưu ý: Các thông tin về cơ quan ban hành, ngày ban hành và hiệu lực pháp lý của văn bản hiện chưa được cập nhật đầy đủ trong tài liệu gốc. Người sử dụng cần đối chiếu thêm với các văn bản pháp quy hiện hành để áp dụng chính xác trong thực tế thiết kế.