Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8717:2011

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8717:2011 về Khẩu lệnh lái sử dụng trên tàu biển quy định các khẩu lệnh chuẩn bằng tiếng Anh và tiếng Việt dùng trong buồng lái tàu biển. Tiêu chuẩn này nhằm thống nhất hóa các khẩu lệnh điều khiển tàu, giảm thiểu sai sót do bất đồng ngôn ngữ hoặc hiểu sai ý, từ đó bảo đảm an toàn hàng hải tối đa trong quá trình điều động tàu, đặc biệt là khi tàu hành hải trong các vùng nước hẹp, luồng hàng hải hoặc khi có sự hỗ trợ của hoa tiêu.

Đối tượng áp dụng và phạm vi điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các đối tượng và phạm vi cụ thể sau:

• Thuyền trưởng, sĩ quan hàng hải, hoa tiêu dẫn tàu và thủy thủ lái trên các tàu biển Việt Nam.
• Các cơ quan quản lý nhà nước về hàng hải, các tổ chức đào tạo, huấn luyện hàng hải để làm cơ sở giảng dạy và đánh giá năng lực chuyên môn.
• Áp dụng trong mọi tình huống điều động tàu, bao gồm cả khi tàu tự hành hải hoặc khi có sự phối hợp giữa thuyền bộ với hoa tiêu nước ngoài và Việt Nam.

Nguyên tắc thực hiện khẩu lệnh lái

Để bảo đảm an toàn và chính xác, việc truyền đạt và thực hiện khẩu lệnh lái phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Rõ ràng và dứt khoát: Người ra lệnh (Thuyền trưởng hoặc Hoa tiêu) phải phát âm rõ ràng, đủ âm lượng và đúng thuật ngữ tiêu chuẩn.
• Lặp lại khẩu lệnh (Repeat back): Thủy thủ lái sau khi nghe khẩu lệnh phải lập tức lặp lại nguyên văn khẩu lệnh đó để xác nhận đã nghe rõ và hiểu đúng.
• Báo cáo hoàn thành: Sau khi thực hiện xong động tác bẻ lái theo yêu cầu, thủy thủ lái phải báo cáo ngay trạng thái góc lái hoặc hướng đi hiện tại của tàu cho người ra lệnh biết.
• Sử dụng góc độ cụ thể: Khi muốn thay đổi hướng đi bằng một góc lái cụ thể, phải chỉ rõ số độ cần bẻ lái thay vì các khẩu lệnh chung chung.

Các khẩu lệnh lái tiêu chuẩn và cách thực hiện

Dưới đây là các nhóm khẩu lệnh lái cốt lõi được quy định chi tiết trong tiêu chuẩn:

1. Nhóm khẩu lệnh giữ thẳng hướng và trả lái về trung tâm

• Midships (Thẳng lái): Yêu cầu thủy thủ lái đưa bánh lái về vị trí trung tâm (góc bẻ lái bằng 0 độ). Thủy thủ lái lặp lại khẩu lệnh và thực hiện đưa bánh lái về giữa, sau đó báo cáo khi hoàn thành.
• Steady (Giữ hướng): Yêu cầu thủy thủ lái giữ cho tàu đi theo hướng hiện tại tại thời điểm ra lệnh. Thủy thủ lái phải đọc to hướng đi hiện tại và điều khiển bánh lái để duy trì hướng đó.
• Steady as she goes (Cứ thế thẳng tiến): Khẩu lệnh này được đưa ra khi tàu đang quay và người ra lệnh muốn tàu dừng quay, tiếp tục đi thẳng theo hướng ngay tại thời điểm khẩu lệnh được phát ra.

2. Nhóm khẩu lệnh bẻ lái sang mạn trái hoặc mạn phải

• Port / Starboard five (Trái / Phải năm): Bẻ lái sang mạn trái hoặc mạn phải 5 độ.
• Port / Starboard ten (Trái / Phải mười): Bẻ lái sang mạn trái hoặc mạn phải 10 độ.
• Port / Starboard fifteen (Trái / Phải mười lăm): Bẻ lái sang mạn trái hoặc mạn phải 15 độ.
• Port / Starboard twenty (Trái / Phải hai mươi): Bẻ lái sang mạn trái hoặc mạn phải 20 độ.
• Port / Starboard twenty-five (Trái / Phải hai mươi lăm): Bẻ lái sang mạn trái hoặc mạn phải 25 độ.
• Hard-a-port / Hard-a-starboard (Hết lái trái / Hết lái phải): Bẻ bánh lái sang mạn trái hoặc mạn phải đến góc tối đa cho phép (thông thường là 35 độ).

3. Nhóm khẩu lệnh điều chỉnh và giảm góc bẻ lái

• Ease to five / ten / fifteen / twenty (Giảm góc lái xuống năm / mười / mười lăm / hai mươi): Yêu cầu thủy thủ lái giảm góc bẻ lái hiện tại xuống trị số góc nhỏ hơn theo chỉ định.
• Check her (Hãm đà quay): Sử dụng góc lái ngược lại một lượng vừa đủ để ngăn cản hoặc làm chậm lại đà quay của tàu mà không làm tàu quay theo chiều ngược lại.
• Meet her (Đón lái): Sử dụng một lượng lái ngược lại để triệt tiêu đà quay của tàu khi tàu gần đạt đến hướng đi mong muốn.

4. Nhóm khẩu lệnh lái theo hướng đi cụ thể hoặc vật dấu

• Steer course... (Lái theo hướng...): Yêu cầu thủy thủ lái điều khiển tàu đi theo một hướng đi la bàn cụ thể (ví dụ: Steer course zero-nine-zero - Lái theo hướng không chín không).
• Steer on buoy / beacon / landmark (Lái hướng theo phao / tiêu / vật dấu): Chỉ dẫn thủy thủ lái giữ cho mũi tàu hướng thẳng vào một mục tiêu cố định được xác định rõ trên thực địa.

Ý nghĩa của việc áp dụng tiêu chuẩn

Việc áp dụng nghiêm túc tiêu chuẩn TCVN 8717:2011 giúp nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ thuyền viên Việt Nam, tương thích hoàn toàn với các tiêu chuẩn quốc tế của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO). Điều này không chỉ bảo đảm an toàn cho phương tiện, hàng hóa và con người trên tàu mà còn tạo thuận lợi cho quá trình hội nhập quốc tế của ngành hàng hải Việt Nam.