Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8048-14:2009 (ISO 4858:1982)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8048-14:2009 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4858:1982. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ co rút thể tích của gỗ, một chỉ tiêu vật lý quan trọng phản ánh sự thay đổi kích thước hình học của gỗ dưới tác động của sự thay đổi độ ẩm môi trường. Việc xác định chính xác độ co rút thể tích giúp đánh giá độ ổn định kích thước của các loại gỗ, phục vụ hiệu quả cho công tác thiết kế, chế biến lâm sản và nghiệm thu chất lượng công trình gỗ.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định chi tiết về đối tượng và phạm vi áp dụng đối với phương pháp thử cơ lý của gỗ:

• Quy định phương pháp xác định độ co rút thể tích cực đại của gỗ khi sấy khô từ trạng thái có độ ẩm bằng hoặc lớn hơn giới hạn bão hòa thớ cơ (trạng thái ẩm hoàn toàn) đến trạng thái khô kiệt.
• Quy định phương pháp xác định độ co rút thể tích của gỗ khi độ ẩm của mẫu thử giảm từ một mức độ ẩm ban đầu xác định (thường là độ ẩm cân bằng trong điều kiện môi trường cụ thể) đến trạng thái khô kiệt hoàn toàn.
• Tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi trong các phòng thử nghiệm chuyên ngành, các cơ sở nghiên cứu khoa học lâm nghiệp và các đơn vị kiểm định chất lượng sản phẩm gỗ.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu kỹ thuật cốt lõi sau đây:

• TCVN 8048-1 (ISO 3129): Gỗ - Phương pháp lấy mẫu và yêu cầu chung đối với các phép thử cơ lý. Tài liệu này hướng dẫn cách thức chọn mẫu, cắt mẫu đảm bảo tính đại diện cho lô gỗ cần thử nghiệm.
• TCVN 8048-2 (ISO 3130): Gỗ - Xác định độ ẩm cho các phép thử cơ lý. Đây là tài liệu bắt buộc để xác định chính xác lượng nước có trong mẫu gỗ tại các thời điểm đo đạc thể tích.

Điều 3: Nguyên tắc thử nghiệm

Phương pháp xác định độ co rút thể tích dựa trên nguyên lý đo lường sự thay đổi thể tích của mẫu thử gỗ ở các trạng thái độ ẩm khác nhau:

• Xác định thể tích ban đầu: Thể tích của mẫu thử được xác định ở trạng thái ẩm ban đầu. Trạng thái này có thể là khi độ ẩm của gỗ lớn hơn hoặc bằng giới hạn bão hòa thớ cơ (đối với phép xác định độ co rút cực đại) hoặc ở một mức độ ẩm quy định cụ thể.
• Xác định thể tích sau khi sấy: Mẫu thử sau đó được sấy khô trong tủ sấy chuyên dụng cho đến khi đạt trạng thái khô kiệt hoàn toàn (khối lượng không đổi) để tiến hành đo lại thể tích.
• Phương pháp đo thể tích: Thể tích của mẫu thử được xác định bằng một trong hai phương pháp chính: đo trực tiếp các kích thước hình học của mẫu (chiều dài, chiều rộng, chiều dày) bằng dụng cụ đo chính xác, hoặc sử dụng phương pháp dịch chuyển chất lỏng (đo thể tích chất lỏng bị chiếm chỗ khi nhúng chìm mẫu thử vào nước hoặc thủy ngân).
• Tính toán kết quả: Độ co rút thể tích được tính bằng tỷ lệ phần trăm giữa lượng thể tích giảm đi sau khi sấy so với thể tích ban đầu của mẫu thử gỗ.

Điều 4: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

Để đảm bảo độ chính xác và độ tin cậy của kết quả thử nghiệm, phòng thí nghiệm phải được trang bị đầy đủ các thiết bị và dụng cụ đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật sau:

• Dụng cụ đo kích thước: Thước cặp, micromet hoặc các dụng cụ đo chuyên dụng khác có khả năng đo chính xác đến 0,02 mm khi tiến hành xác định kích thước hình học của mẫu thử gỗ.
• Thiết bị đo thể tích bằng chất lỏng: Bình tỷ trọng hoặc dụng cụ đo thể tích dịch chuyển chất lỏng chuyên dụng, đảm bảo sai số phép đo không vượt quá 0,01 cm khối. Chất lỏng sử dụng phải là chất không làm thay đổi độ ẩm hoặc cấu trúc của mẫu gỗ trong suốt quá trình đo nhanh.
• Tủ sấy phòng thí nghiệm: Tủ sấy phải có bộ phận thông gió tự nhiên hoặc cưỡng bức, được trang bị hệ thống khống chế nhiệt độ tự động có khả năng duy trì nhiệt độ ổn định liên tục ở mức (103 ± 2) độ C để sấy mẫu gỗ đến trạng thái khô kiệt.
• Bình hút ẩm: Bình hút ẩm chứa chất hút ẩm thích hợp (như silicagel hoặc canxi clorua khan) để làm nguội mẫu thử sau khi sấy ra khỏi tủ sấy, ngăn ngừa mẫu gỗ hấp thụ lại hơi ẩm từ không khí trước khi cân hoặc đo thể tích.
• Cân kỹ thuật: Cân có độ chính xác tối thiểu đến 0,01 g để xác định khối lượng mẫu thử, phục vụ cho việc kiểm soát quá trình sấy khô kiệt và xác định độ ẩm của gỗ.